Protaktyn

Protaktyn
tor ← protaktyn → uran
Pr ↑ Pa ↓ Uqu 91 Pa
Wygląd
srebrzystobiały
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a.	protaktyn, Pa, 91 (łac. protactinium)
Grupa, okres, blok	–, 7, f
Stopień utlenienia	5
Właściwości metaliczne	aktynowiec
Właściwości tlenków	słabo zasadowe
Masa atomowa	231,038588 u
Stan skupienia	stały
Gęstość	15370 kg/m³
Temperatura topnienia	1840 °C
Temperatura wrzenia	4027 °C
Numer CAS	7440-13-3
PubChem	23945
Właściwości atomowe Promień • atomowy 180 pm Konfiguracja elektronowa [Rn]5f26d17s2 Zapełnienie powłok 2, 8, 18, 32, 20, 9, 2 Elektroujemność • w skali Paulinga • w skali Allreda 1,5 1,14 Potencjały jonizacyjne I 568 kJ/mol
Właściwości fizyczne Ciepło parowania 470 kJ/mol Ciepło topnienia 15 kJ/mol Ciśnienie pary nasyconej 5,1×10−5 Pa (527 K) Konduktywność 5,29×106 S/m Ciepło właściwe 120 J/(kg·K) Przewodność cieplna 47 W/(m·K) Układ krystalograficzny rombowy Objętość molowa 15,18×10−6 m³/mol
Najbardziej stabilne izotopy izotop wyst. o.p.r. s.r. e.r. MeV p.r. 230Pa {syn.} 17,4 dnia w.e. 1,310 230Th 230Pa {syn.} 17,4 dnia β− 0,563 230U 231Pa {syn.} 32760 lat α 5,149 227Ac 232Pa {syn.} 1,31 lat β− 1,340 232U 233Pa {syn.} 26,967 dnia β− 0,571 233U
Niebezpieczeństwa Zagrożenia (GHS) Wiarygodne źródła klasyfikacji tej substancji wg kryteriów systemu GHS są niedostępne. Zagrożenia (UE) Wiarygodne źródła klasyfikacji tej substancji wg europejskich kryteriów są niedostępne.
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło protaktyn w Wikisłowniku

Protaktyn (Pa, łac. protactinium) – pierwiastek chemiczny z grupy aktynowców. Nazwa pochodzi od złożenia dwóch słów łacińskich prot i actinium, które to wspólnie oznaczają poprzednika aktynu. Pierwiastek odkryli Kazimierz Fajans i O. H. Göhring w 1913 r. jako krótkotrwały produkt przejściowy między ²³⁴Th a ²³⁴U. Nadali mu wtedy nazwę brevium. Kilka lat później inni badacze odkryli dłużej żyjący izotop ²³¹Pa i nadali pierwiastkowi jego obecną nazwę.

Protaktyn to ciężki, srebrzystobiały i błyszczący metal. W powietrzu ulega powolnemu utlenieniu. Metal i wszystkie jego związki są trujące. Śladowe ilości protaktynu odnaleźć można w rudach uranu, np. w blendzie smolistej, w stężeniu rzędu 1 ppm. Pierwiastek nie ma żadnych praktycznych zastosowań.