Pafawag 3E

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
ET21
ET21M
3E
3E/1
3E/1M
ET21-309 naklo slaskie 20080819 002.JPG
ET21-309
Producent Polska Pafawag Wrocław
Lata budowy 1957-1971
Układ osi Co'Co'
Masa służbowa 121 t (3E)
114 t (3E/1)
Długość ze zderzakami 16820 mm
Szerokość 3005 mm
Wysokość 4559 mm (przy opuszczonych odbierakach)
Średnica kół 1250 mm
Liczba silników 6
Typ silników trakcyjnych LKa635 / LKb635
Moc ciągła 1860 kW
Moc godzinna 2400 kW
Napięcie zasilania 3000 V prądu stałego
Maksymalna siła pociągowa 32 T
Stosunek przekładni 85:24
Prędkość konstrukcyjna 100 km/h
Nacisk osi na szyny 20,16 T (3E)
18,833 T (3E/1)
System hamulca Westinghouse (zmodernizowane Oerlikon)
część serii u przewoźników prywatnych posiada sterowanie wielokrotne
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Transport szynowy

ET21, ET21M (dawniej E06; również oznaczenia prywatnych przewoźników: 3E, 3E/1, 3E/1M; typ 3E, 3E/1 i 3E/1M) – normalnotorowa towarowa lokomotywa elektryczna produkcji polskiej. Przez miłośników kolei i kolejarzy nazywana "kantem", "telewizorem" lub "sputnikiem".

Opis[edytuj | edytuj kod]

Część elektryczna została zaprojektowana na podstawie radzieckiej lokomotywy WŁ22M. Lokomotywa ET21 była pierwszą przeznaczoną dla PKP elektryczną lokomotywą towarową produkowaną w Polsce. Projekt opracowany został w 1955 roku, zaś w 1957 roku PaFaWaG rozpoczął jej produkcję seryjną. Początkowo produkowano typ 3E (70 sztuk), który zmodyfikowano w roku 1960 (m.in. usprawniono wózki, system hamulca, układ chłodzenia i zawieszenia silników trakcyjnych) oraz zmniejszono grubości blach poszycia i podłogi, co spowodowało zmniejszenie masy o 8 ton. W zmodernizowanej wersji 3E/1 lokomotywy zaczęto produkować od roku 1960 (589 sztuk). Pierwsze 17 lokomotyw dla PKP otrzymało oznaczenia wg starego systemu, tj. E06 (numery od E06-01 do E06-17). Produkcję lokomotyw zakończono w 1971 roku. Oprócz dostaw dla PKP produkowano także lokomotywy tego typu dla kolei przemysłowych, gdzie lokomotywy tej serii stanowiły i stanowią do dzisiaj najliczniejszą serię elektrowozów eksploatowanych poza PKP na terytorium Polski. Koleje przemysłowe pierwotnie miały zamówić wersję nieco różniącą się od wersji dla PKP (miały posiadać m.in. również boczne pantografy). Pięć lokomotyw testowano z takimi pantografami w roku 1968 na polu piaskowym Sosina KPP Szczakowa, ostatecznie jednak zamówiono wersję bez modyfikacji. Ponadto prywatni przewoźnicy nabyli część lokomotyw wycofanych z PKP.

W późniejszym okresie w kilku lokomotywach prywatnych przewoźników zastosowano sterowanie wielokrotne. Posiadają je następujące lokomotywy: ET21-23, 3E-30, 3E-31, 3E-39, 3E-42, 3E-46, 3E-53 i 3E-67.

Kilku gruntownie zmodernizowanym lokomotywom zmieniono typ z 3E/1 na 3E/1M. Lokomotywom tym nadano oznaczenie ET21M lub 3E/1M.

Eksploatacja[edytuj | edytuj kod]

Pomimo charakterystyki trakcyjnej właściwej dla lokomotywy towarowej oraz przestarzałego widłowego prowadzenia zestawów kołowych i "tramwajowego" zawieszenia silników trakcyjnych, lokomotywy ET21 były wykorzystywane zarówno w ruchu towarowym jak i pasażerskim (przejściowo nawet ekspresowym). Lokomotywy ET21 mogą prowadzić pociągi towarowe o masie 2300 ton z prędkością 70 km/h, a pociągi pasażerskie o masie 700 ton z prędkością do 100 km/h. Wycofywanie serii rozpoczęto na przełomie lat 80. i 90., a pozostałe kilkanaście egzemplarzy do dziś wykorzystywanych jest jeszcze w ruchu towarowym na liniach w południowej części kraju, mimo że ostateczne wycofanie planowano na rok 2002. Lokomotywy te bardzo dobrze spisują się na liniach górskich. Są cenione przez maszynistów za solidną, prostą i niezawodną konstrukcję.

Znajdujący się w skansenie w Chabówce, wykorzystywany przez Zakład Taboru w Krakowie elektrowóz ET21-57 w historycznym malowaniu jest jedynym czynnym pojazdem z pierwszej serii produkcyjnej. Wykorzystywany jest do normalnej pracy przewozowej i uczestniczy w okolicznościowych przejazdach.

Oznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Lokomotywy tej serii posiadają 5 różnych oznaczeń serii. Na PKP seria w całości jest oznaczona jako ET21. Prywatni przewoźnicy stosują wszystkie 5 serii do oznaczeń: ET21, ET21M, 3E, 3E/1, 3E/1M. Pomimo, że obecnie prawie wszystkie eksploatowane lokomotywy są typu 3E/1, duża część jest oznaczona serią 3E.

Stacjonowanie[edytuj | edytuj kod]

PKP Cargo[edytuj | edytuj kod]

numer zakład
309, 386 CT Katowice
270, 272, 345, 375, 430, 456, 548, 631, 658 CT Nowy Sącz
098, 261, 331, 350, 351, 469, 495, 604 CT Wrocław
057 CT Jaworzno-Szczakowa

Przewoźnicy prywatni[edytuj | edytuj kod]

numer właściciel
012, 015, 017, 018, 020, 021, 022, 023, 066, 070, 071, 106, 108, 163 CTL Logistics
001, 002, 003, 004, 005, 006, 007, 008, 009, 030, 031, 039, 042, 044,
045, 046, 051, 052, 054, 055, 056, 063, 067, 074, 075, 076, 086,
DB Schenker Rail Polska
367 Muzeum Kolejnictwa w Kościerzynie
100 Orlen KolTrans
201, 202 PHU Lokomotiv
09 własność: Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku,
lokomotywa stoi na terenie Bombardier Transportation Polska we Wrocławiu
66 Muzeum Kolejnictwa w Warszawie
201 Pol-Miedź Trans

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]