Randy Schekman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Randy W. Schekman
Randy W. Schekman
Data i miejsce urodzenia 30 grudnia 1948
Saint Paul, USA
Zawód biolog komórki
Alma Mater UCLA
Małżeństwo Nancy
Odznaczenia
Nagroda im. Alberta Laskera w dziedzinie podstawowych badań medycznych, Nagroda im. Louisy Gross Horwitz, Nagrody im. Lewisa S. Rosenstiela, Nagroda Fundacji Gairdnera, Nagroda im. Eli Lilly, Nagroda Nobla

Randy W. Schekman (ur. 30 grudnia 1948 w Saint Paul[1]) – amerykański biolog komórki żydowskiego pochodzenia[2], profesor University of California w Berkeley, członek National Academy of Sciences oraz członek zagraniczny Royal Society, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny, nagrody im. Alberta Laskera w dziedzinie podstawowych badań medycznych oraz nagrody im. Louisa Gross Horwitza. Odkrywca m.in. genów SEC, działających na szlakach sekrecyjnych, oraz kompleksu COPII.

Edukacja i kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

Schekman ukończył szkołę średnią w Anaheim. W 1966 roku rozpoczął edukację na University of California w Los Angeles, początkowo wybierając studia przedmedyczne, by następnie specjalizować się w biologii molekularnej. Na drugim roku, niemalże już będąc zdecydowanym na zmianę uczelni na lepiej spełniającą jego oczekiwania, dostał się do programu zagranicznej wymiany studentów i wyjechał na University of Edinburgh. Po powrocie, na ostatnim roku, kontynuował pracę laboratoryjną oraz studia badawcze. Na studia doktoranckie dostał się na Stanford University, gdzie podjął pracę w laboratorium Arthura Kornberga[3]. Pod jego kierunkiem zajmował się enzymologią oraz fizjologią replikacji bakteryjnego DNA[4].

Za namową Williama Wicknera, który u Kornberga odbywał staż podoktorancki, po doktoracie zdecydował się na badania błon biologicznych. Bill Wickner poznał go także z przyszłą żoną – Nancy. By zdobyć doświadczenie w dziedzinie biologii błon biologicznych, wyjechał na staż podoktorancki na University of California w San Diego, gdzie pracował w grupie Jonathana Singera[3]. Pod jego kierunkiem badał różnice w endocytozie w erytrocytach ludzi dorosłych i noworodków[5]. Po stażu rozpoczął własne badania, jako niezależny badacz i biorąc pod uwagę swoją wcześniejszą pracę z mikroorganizmami, zdecydował się na drożdże S. cerevisiae, jako organizm modelowy[3].

Początki samodzielnej grupy Schekmana nie były zbyt udane: odrzucono jego podanie o pierwszy grant badawczy (z braku wyników oraz udokumentowanego doświadczenia z drożdżami[4]), kłopot sprawiała także praca z drożdżami, co po części było wynikiem małego doświadczenia Schekmana z tym organizmem. Schekman planował za pomocą różnych związków chemicznych zatrzymać proces sekrecji (wydzielania) w drożdżach, by później móc badać jego intermediaty, co się nie powiodło. W związku z tym spróbował podejścia genetycznego, szukając mutantów, które warunkowo zatrzymywały sekrecję. W tym zadaniu pomagał mu jego pierwszy doktorant Peter Novick i asystent techniczny Charles Field. Niedługo potem ogłosili oni odkrycie mutanta genu, który warunkowo akumulował pęcherzyki sekrecyjne w podwyższonej temperaturze. Było to jednocześnie odkrycie pierwszego z kilkudziesięciu genów szlaku sekrecyjnego w drożdżach – SEC1 (temperaturo-zależny allel warunkowy tego genu, nosił oznaczenie sec1-1)[3][6]. W toku dalszych badań Schekman z Novickiem odkryli i scharakteryzowali kolejne geny SEC (w sumie 23), operujące na szlakach sekrecyjnych pomiędzy retikulum endoplazmatycznym (ER), a błoną komórkową[7]. Inny student Schekmana, Ray Deshaies, odkrył zestaw genów odpowiedzialnych za sekrecję oraz insercję białek błonowych w błony ER[8]. W kolejnych latach Novick, a później stażysta podoktorancki Chris Kaiser, zbadali strukturę i przebieg szlaków sekrecyjnych w kontekście odkrytych genów[9][10]. Równolegle inny student Schekmana, David Baker, zrekonstruował system sekrecyjny drożdży poza komórką (in vitro) z użyciem rozbitych sferoplastów[11]. Jego praca doprowadziła do odkrycia genu SEC23, a następnie pięciu kolejnych, które były niezbędne w formowaniu pęcherzyków sekrecyjnych transportujących białka i lipidy pomiędzy ER a aparatem Golgiego. Białka kodowane przez te geny tworzą kompleks, który Schekman nazwał COPII (dla odróżnienia od działającego w odwrotnym kierunku COPI) i okazał się on nie tylko być odpowiedzialnym za formowanie pęcherzyków w ER, ale także za rozpoznanie i selekcję transportowanych białek[3][12].

Od 1991 roku Randy Schekman jest naukowcem w Howard Hughes Medical Institute[13]. Jego laboratorium znajduje się na University of California w Berkeley i zajmuje się badaniami dotyczącymi transportu pęcherzykowego (w tym defektywny transport i jego udział w chorobach), formowania pęcherzyków oraz fuzji błon organelli szlaków sekrecyjnych[13][14].

Inna działalność[edytuj | edytuj kod]

W 1992 roku został wybrany członkiem National Academy of Sciences[15], a w maju 2013 został wybrany członkiem zagranicznym Royal Society[16]. W 1992 roku Schekman został redaktorem-założycielem czasopisma naukowego Molecular Biology of the Cell[3], a w 2011 czasopisma naukowego o otwartym dostępie eLife[17][18]. Od listopada 2006 do 2011 roku był redaktorem naczelnym czasopisma Proceedings of the National Academy of Sciences[3][18]. Schekman był także redaktorem lub członkiem rad redakcyjnych wielu innych czasopism naukowych, m.in. Journal of Cell Biology[3]. W 1999 roku był przewodniczącym Amerykańskiego Stowarzyszenia Biologii Komórki i jest także dyrektorem naukowym Jane Coffin Childs Memorial Fund for Medical Research[15][19].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Randy Schekman w roku 2002 wraz z Jamesem Rothmanem został laureatem nagrody im. Alberta Laskera w dziedzinie podstawowych badań medycznych[20]. W tym samym roku otrzymali oni także nagrodę im. Louisy Gross Horwitz[21]. Schekman jest także laureatem m.in.: Nagrody im. Eli Lilly w mikrobiologii, nagrody im. Lewisa S. Rosenstiela oraz nagrody Fundacji Gairdnera[15]. W 2013 r. otrzymał wspólnie z Jamesem Rothmanem i Thomasem Südhofem Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za ich odkrycia dotyczące maszynerii regulującej transport pęcherzykowy - główny system transportowy w naszych komórkach[22].

Przypisy

  1. Randy W. Schekman - Facts (ang.). Nobelprize.org, 2013-10-09. [dostęp 2013-10-09].
  2. Israelis lose out to US-German trio for Nobel medicine prize (ang.). The Times of Israel, 2013-10-07. [dostęp 2013-10-09].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 N. Zagorski, R. Schekman. Profile of Randy Schekman: reflections on his first year as PNAS editor-in-chief. „Proc Natl Acad Sci U S A”. 105 (8), s. 2763–5, Feb 2008. doi:10.1073/pnas.0610781105. PMID 18287009 (ang.). 
  4. 4,0 4,1 R. Schekman. Charting the secretory pathway in a simple eukaryote. „Mol Biol Cell”. 21 (22), s. 3781–4, Nov 2010. doi:10.1091/mbc.E10-05-0416. PMID 21079008 (ang.). 
  5. R. Schekman, SJ. Singer. Clustering and endocytosis of membrane receptors can be induced in mature erythrocytes of neonatal but not adult humans. „Proc Natl Acad Sci U S A”. 73 (11), s. 4075–9, Nov 1976. PMID 1069294 (ang.). 
  6. P. Novick, R. Schekman. Secretion and cell-surface growth are blocked in a temperature-sensitive mutant of Saccharomyces cerevisiae. „Proc Natl Acad Sci U S A”. 76 (4), s. 1858–62, Apr 1979. PMID 377286 (ang.). 
  7. P. Novick, C. Field, R. Schekman. Identification of 23 complementation groups required for post-translational events in the yeast secretory pathway. „Cell”. 21 (1), s. 205–15, Aug 1980. PMID 6996832 (ang.). 
  8. RJ. Deshaies, R. Schekman. A yeast mutant defective at an early stage in import of secretory protein precursors into the endoplasmic reticulum. „J Cell Biol”. 105 (2), s. 633–45, Aug 1987. PMID 3305520 (ang.). 
  9. P. Novick, S. Ferro, R. Schekman. Order of events in the yeast secretory pathway. „Cell”. 25 (2), s. 461–9, Aug 1981. PMID 7026045 (ang.). 
  10. CA. Kaiser, R. Schekman. Distinct sets of SEC genes govern transport vesicle formation and fusion early in the secretory pathway. „Cell”. 61 (4), s. 723–33, May 1990. PMID 2188733 (ang.). 
  11. D. Baker, R. Schekman. Reconstitution of protein transport using broken yeast spheroplasts. „Methods Cell Biol”. 31, s. 127–41, 1989. PMID 2674623 (ang.). 
  12. C. Barlowe, L. Orci, T. Yeung, M. Hosobuchi i inni. COPII: a membrane coat formed by Sec proteins that drive vesicle budding from the endoplasmic reticulum. „Cell”. 77 (6), s. 895–907, Jun 1994. PMID 8004676 (ang.). 
  13. 13,0 13,1 HHMI Scientist Abstract: Randy W. Schekman, Ph.D. (ang.). Howard Hughes Medical Institute, 2010-01-05. [dostęp 2011-10-02].
  14. Randy Schekman (ang.). Department of Molecular & Cell Biology, University of California at Berkeley, 2010-08-11. [dostęp 2011-10-02].
  15. 15,0 15,1 15,2 UC Berkeley Biologist Randy Schekman Named PNAS Editor-in-Chief (ang.). The Proceedings of the National Academy of Sciences. [dostęp 2011-10-01].
  16. A complete listing of the Fellowship from 1660 onwards (ang.). W: Foreign Members [on-line]. The Royal Society. [dostęp 2013-10-07].
  17. New journal editor named as Randy Schekman (ang.). Wellcome Trust, 2011-07-11. [dostęp 2011-10-01].
  18. 18,0 18,1 Randy Schekman, Editor-in-Chief (ang.). eLife. [dostęp 2013-10-07].
  19. About (ang.). The American Society for Cell Biology. [dostęp 2011-10-31].
  20. V. Malhotra, SD. Emr. Rothman and Schekman SNAREd by Lasker for trafficking. „Cell”. 111 (1), s. 1–3, Oct 2002. PMID 12372293 (ang.). 
  21. The Louisa Gross Horwitz Prize for Biology or Biochemistry. Past Recipients of the Louisa Gross Horwitz Prize (ang.). Columbia University Medical Center. [dostęp 2011-10-01].
  22. The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2013 (ang.). Nobelprize.org. [dostęp 2013-10-07].