Turka (miasto)
| Turka | |||
 Widok na Turkę |
|||
|
|||
| Państwo |  Ukraina |
||
| Obwód |  lwowski |
||
| Prawa miejskie | 1730 | ||
| Burmistrz | vacat | ||
| Powierzchnia | 3,0 km² | ||
| Wysokość | 565 m n.p.m. | ||
| Populacja (2006) • liczba ludności • gęstość |
7306 2435,3 os./km² |
||
| Nr kierunkowy | +380 3269 | ||
| Kod pocztowy | 82500 | ||
| Tablice rejestracyjne | (UA) BC | ||
|
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
  Turka
|
|||
|
Położenie na mapie Ukrainy
 Turka
|
|||
 49°09′14″N 23°01′53″E / 49.153888888889, 23.031388888889Na mapach: 49°09′14″N 23°01′53″E / 49.153888888889, 23.031388888889 |
|||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||
Turka (ukr. Турка; dawniej też Turka nad Stryjem) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, siedziba władz rejonu turczańskiego, nad Stryjem. Do 1939 Turka była miastem powiatowym w województwie lwowskim w Polsce. Turka jest oddalona o niespełna 30 km od granicy z Polską. Miejscowość tę dzieli od Lwowa blisko 135 km (ok. 80 km od Ustrzyk Dolnych).
Spis treści |
Historia [edytuj]
Istnieją różne wersje powstania nazwy miasta, ale najpowszechniejszą jest jej pochodzenie od wymarłych turów, które licznie przemierzały te tereny (w herbie miasta znajduje się tur).
Przywilejem wydanym w Medyce dnia 27 czerwca 1431 r. przez króla Władysława Jagiełłę Turkę otrzymał Vancza Valachus i jego synowie: Chotko, Iwanko i Janko[potrzebne źródło]. Ten donacyjny przywilej potwierdził król Władysław III Warneńczyk w 1444 na rzecz braci Chotka i Jankona, a król Zygmunt I ponownie w 1519. W 1730 r. Turka otrzymała prawa miejskie (miasto lokowane na prawie magdeburskim przez Antoniego Kalinowskiego). Po tym roku utworzono tutaj dom misyjny dla jezuitów, zaś po kasacie zakonu w 1773 r. powstała parafia.
Z roku 1730 pochodzą pierwsze wzmianki dotyczące Żydów osiedlających się w mieście[1]. W połowie XVIII stulecia mieszka tu 25 rodzin żydowskich.
Do 1772 Turka znajdowała się w ziemi przemyskiej województwa ruskiego w Rzeczypospolitej.
Od 1772 po I rozbiorze Polski w składzie Królestwa Galicji i Lodomerii. W 1778 powstał murowany kościół rzymskokatolicki, a w XIX w. cmentarz żydowski, zaś w 1903 gmina żydowska uzyskała samodzielność. Od 1905 przez miejscowość prowadzi linia kolejowa łączącą Użhorod z Samborem, znajduje się tu dworzec kolejowy.
W okresie międzywojennym Turka była miastem powiatowym, w województwie lwowskim w Polsce[2], siedzibą sądu powiatowego, urzędu skarbowego, gimnazjum prywatnego. W 1921 liczyło 10 030 mieszkańców, z czego 4201 Żydów. W tym czasie starostą był Tadeusz Zawistowski, zaś burmistrzem Michał Grudziński.
Po zakończeniu obrony z września 1939 Turka znalazła się w części zajętej przez ZSRR. Od 4 grudnia 1939 znajdowała się w składzie USRR, w obwodzie drohobyckim. Po ataku Niemiec na ZSRR miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Od 1 sierpnia 1941 na terenie powiatu Sambor Dystryktu Galicja w składzie Generalnego Gubernatorstwa. W styczniu 1942 miały miejsce masowe egzekucje ludności żydowskiej. W sierpniu 1942 Niemcy wywieźli ok. 4000 Żydów do Obozu Zagłady w Bełżcu. W grudniu 1942 pozostałych przy życiu turczańskich Żydów deportowano do getta w Samborze. Od 1943 rozpoczęło się w powiecie turka (jak i na całym obszarze południowo-wschodnich Kresów Wschodnich) ludobójstwo Polaków dokonywane przez ukraińskich nacjonalistów i miejscową ludność ukraińską.
Po II wojnie światowej Turka ponownie znalazła się w składzie Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej – początkowo w obwodzie drohobyckim, później ponownie we lwowskim. Po uzyskaniu w 1991 niepodległości przez Ukrainę miasto znajduje się w jej granicach.
Ważniejsze obiekty [edytuj]
- Kościół rzymskokatolicki pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny
- Cerkiew Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja
- Cerkiew św. Mikołaja
- Cerkiew Zaśnięcia NMP
- Synagoga Tempel w Turce
- Cmentarz żydowski w Turce
- Rynek miejski
Turystyka [edytuj]
W mieście znajdują się źródła wody mineralnej, m.in.: słynnej „Naftusi”.
Demografia [edytuj]
Ludzie związani z miastem [edytuj]
- Zygmunt Albert – polski lekarz anatomopatolog, profesor nauk medycznych i badacz, historyk medycyny
- Adam Karpiński – polski taternik, alpinista i himalaista, inżynier mechanik, konstruktor lotniczy, lotnik
- Rudolf Regner – polski kapral rezerwy WP, harcerz w stopniu Harcerza Orlego. Biały Kurier
Przypisy
- ↑ ; zobacz stronę Żydowskiego Instytutu Historycznego poświęconą Turce http://www.jewishinstitute.org.pl/pl/gminy/miasto/915.html.
- ↑ Pierwotnie w województwie stanisławowskim, później cały powiat turczański włączono do województwa lwowskiego.
Zobacz też [edytuj]
Bibliografia [edytuj]
- Mapa WIG Turka Pas 52 Słup 36 Warszawa 1937
- Księga adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej Warszawa 1928 s. 1574
-
Widok na Turkę
-
Widok na Turkę
-
Pomnik żołnierzy radzieckich
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Turka na mapie zbrodni OUN-UPA w powiecie turczańskim
- Turka (3) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XII (Szlurpkiszki – Warłynka) z 1892 r.
- żydowska księga pamięci Turki, wolny dostęp przez Bibliotekę Publiczną Nowego Jorku (New York Public Library) (jid.)
- zdjęcia cerkwi w Turce na stronie Klubu Karpackiego
- zdjęcia kościoła i dworca kolejowego w Turce na stronie Klubu Karpackiego
|
|||||||
|
||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
