Turka (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Turka
Widok na Turkę
Widok na Turkę
Herb Flaga
Herb Turki Flaga Turki
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Prawa miejskie 1730
Burmistrz vacat
Powierzchnia 3,0 km²
Wysokość 565 m n.p.m.
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

7306
2435,3 os./km²
Nr kierunkowy +380 3269
Kod pocztowy 82500
Tablice rejestracyjne (UA) BC
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Turka
Turka
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Turka
Turka
Ziemia 49°09′14″N 23°01′53″E/49,153889 23,031389Na mapach: 49°09′14″N 23°01′53″E/49,153889 23,031389
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal Ukraina

Turka (ukr. Турка; dawniej też Turka nad Stryjem) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, siedziba władz rejonu turczańskiego, nad Stryjem. Do 1939 Turka była miastem powiatowym w województwie lwowskim w Polsce. Turka jest oddalona o niespełna 30 km od granicy z Polską. Miejscowość tę dzieli od Lwowa blisko 135 km (ok. 80 km od Ustrzyk Dolnych).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Polski herb miasta z XVI wieku
Polski herb miasta w okresie międzywojennym

Istnieją różne wersje powstania nazwy miasta, ale najpowszechniejszą jest jej pochodzenie od wymarłych turów, które licznie przemierzały te tereny (w herbie miasta znajduje się tur).

Przywilejem wydanym w Medyce dnia 27 czerwca 1431 r. przez króla Władysława Jagiełłę Turkę otrzymał Vancza Valachus i jego synowie: Chotko, Iwanko i Janko[potrzebne źródło]. Ten donacyjny przywilej potwierdził król Władysław III Warneńczyk w 1444 na rzecz braci Chotka i Jankona, a król Zygmunt I ponownie w 1519. W 1730 r. Turka otrzymała prawa miejskie (miasto lokowane na prawie magdeburskim przez Antoniego Kalinowskiego). Po tym roku utworzono tutaj dom misyjny dla jezuitów, zaś po kasacie zakonu w 1773 r. powstała parafia.

Z roku 1730 pochodzą pierwsze wzmianki dotyczące Żydów osiedlających się w mieście[1]. W połowie XVIII stulecia mieszka tu 25 rodzin żydowskich.

Do 1772 Turka znajdowała się w ziemi przemyskiej województwa ruskiego w Rzeczypospolitej.

Od 1772 po I rozbiorze Polski w składzie Królestwa Galicji i Lodomerii. W 1778 powstał murowany kościół rzymskokatolicki, a w XIX w. cmentarz żydowski, zaś w 1903 gmina żydowska uzyskała samodzielność. Od 1905 przez miejscowość prowadzi linia kolejowa łączącą Użhorod z Samborem, znajduje się tu dworzec kolejowy.

W okresie międzywojennym Turka była miastem powiatowym, w województwie lwowskim w Polsce[2], siedzibą sądu powiatowego, urzędu skarbowego, gimnazjum prywatnego. W 1921 liczyło 10 030 mieszkańców, z czego 4201 Żydów. W tym czasie starostą był Tadeusz Zawistowski, zaś burmistrzem Michał Grudziński.

Po zakończeniu obrony z września 1939 Turka znalazła się w części zajętej przez ZSRR. Od 4 grudnia 1939 znajdowała się w składzie USRR, w obwodzie drohobyckim. Po ataku Niemiec na ZSRR miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Od 1 sierpnia 1941 na terenie powiatu Sambor Dystryktu Galicja w składzie Generalnego Gubernatorstwa. W styczniu 1942 miały miejsce masowe egzekucje ludności żydowskiej. W sierpniu 1942 Niemcy wywieźli ok. 4000 Żydów do obozu zagłady w Bełżcu. W grudniu 1942 pozostałych przy życiu turczańskich Żydów deportowano do getta w Samborze. Od 1943 rozpoczęło się w powiecie Turka (jak i na całym obszarze południowo-wschodnich Kresów Wschodnich) ludobójstwo Polaków dokonywane przez ukraińskich nacjonalistów i miejscową ludność ukraińską.

Po II wojnie światowej Turka ponownie znalazła się w składzie Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej – początkowo w obwodzie drohobyckim, później ponownie we lwowskim. Po uzyskaniu w 1991 niepodległości przez Ukrainę miasto znajduje się w jej granicach.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew Opieki Matki Bożej

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajdują się źródła wody mineralnej, m.in.: słynnej „Naftusi”.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Ludzie związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Strona Żydowskiego Instytutu Historycznego poświęcona Turce.
  2. Pierwotnie w województwie stanisławowskim, później cały powiat turczański włączono do województwa lwowskiego.
  3. Strona eparchii lwowskiej UKP PM (ukr.)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mapa WIG Turka Pas 52 Słup 36 Warszawa 1937
  • Księga adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej Warszawa 1928 s. 1574

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]