45 Pułk Piechoty Austro-Węgier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy austro-węgierskiego Pułku Piechoty Nr 45. Zobacz też: inne pułki piechoty noszące numer „45”.
Galicyjski Pułk Piechoty Nr 45
Galizisches Infanterieregiment Nr. 45
Ilustracja
Umundurowanie jednostek c.k. piechoty, 1898
Historia
Państwo  Austro-Węgry
Sformowanie 1816
Rozformowanie 1918
Nazwa wyróżniająca Galicyjski
Tradycje
Święto 6 maja – rocznica bitwy pod Santa Lucia (1848)
Działania zbrojne
Bitwa pod Sadową
I wojna światowa
Bitwa galicyjska
Bitwy nad Isonzo
Organizacja
Dyslokacja Sanok, Przemyśl, Jajce
Rodzaj sił zbrojnych cesarska i królewska Armia
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 24 Dywizja Piechoty
Polski Legionista i żołnierz 45 pp (1914-1915)
Koszary 2.psp, przed rokiem 1914 koszary 45 Galicyjskiego Regimentu Piechoty, do 1919 3. bss, do 1991 oddziału WOP, obecnie siedziba Placówki Straży Granicznej w Sanoku

Galicyjski Pułk Piechoty Nr 45 (IR. 45) – pułk piechoty cesarskiej i królewskiej Armii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jednostka została utworzona w 1816, w roku 1914 pułk wchodził w skład 47 Brygady Piechoty w 24. Dywizji Piechoty X. Korpusu Armijnego, a II batalion – 12 Brygady Górskiej w 48 DP XVI. Korpusu. Sztab regimentu stacjonował w Przemyślu. Rejon rekrutacji znajdował się w Sanoku. Budynki koszar znajdowały się przy obecnej ulicy Adama Mickiewicza[1].

Skład narodowościowy jednostki 46% Polaków – 47% Rusinów – 7% pozostali. Święto pułkowe obchodzono corocznie 6 maja w dniu św. Łucji. Regiment nosił guziki w kolorze żółtym oraz szkarłatne (niem. scharlachrot) wyłogi. Językiem dowodzenia był niemiecki. Do 1914 komendantem regimentu był pułkownik Franz Ullsperger.

Kolejnymi szefami pułku byli:

  • arcyksiążę Sigmund (do 1884),
  • książę Fryderyk August Herzog zu Sachsen (1884-1904)
  • arcyksiążę Józef Ferdynand (od 1905, wówczas pułk przemianowano na K. u. K. Infanterieregiment Erzherzog Josef Ferdinand Nr 45[2]).

Rejony dyslokacji jednostki:

  • Sztab
    • 1914: Przemyśl
    • 1909: Przemyśl
    • 1904: Przemyśl
  • I. Bat.
    • 1914: Przemyśl
    • 1909: Przemyśl
    • 1904: Przemyśl
  • II. Bat.
  • III. Bat.
    • 1914: Sanok
    • 1909: Sanok
    • 1904: Sanok
  • IV. Bat.
    • 1914: Przemyśl
    • 1909: Przemyśl
    • 1904: Przemyśl

W skład oddziałów rozlokowanych w Sanoku wchodziły bataliony 4. i 5. oraz 57. batalion Landwehry (Obrony Krajowej).

Zgodnie z planami Ministerstwa Obrony Austro-Węgier Sanok stanowił zaplecze mobilizacyjne dla X. korpusu przemyskiego. Na wypadek wojny z Sanoka miała nadejść odsiecz dla broniącego się Przemyśla. Sanok zaznaczono też na mapie administracji Armii jako komendę Pułku Landwehry (Obrony Krajowej) oraz komendy rekrutacji dla powiatów: sanockiego, leskiego, brzozowskiego.

W 1911 w Sanoku na Błoniach odbyły się manewry z udziałem 6 tys. żołnierzy należących do korpusu lwowskiego.

Obiekty koszar i aprowizacji umieszczone były początkowo na obszarze Posady Olchowskiej i Wójtostwa. Budynki po byłych koszarach stoją obecnie przy ulicy Adama Mickiewicza (koszary czwartego i piątego batalionu) i ulicy Jana III Sobieskiego (koszary 57. batalionu Landwehry - obecny budynek szkoły). Od lutego do listopada 1918 sanockie koszary były miejscem stacjonowania oddziałów węgierskich, a następnie 54 pułk piechoty czeskiej[3].

W latach 1914-1915 na linii Gorlice-Przemyśl. 23 grudnia 1914 roku od rana Rosjanie ustawili nad stacją kolejową w Zarszynie, 12 dział, dodatkowo 4 działa przy moście kolejowym na Pielnicy i przez cały dzień prowadzili gęsty ogień artyleryjski na miejscowości Odrzechowa i Pastwiska. Wieczorem bój ustał, a rano, dokładnie w wigilię Bożego Narodzenia 1914 słychać było nieustanne warczenie karabinów maszynowych na pierwszym łańcuchu górskim. Wypływał z tego wniosek, że piechota rosyjska starła się z piechotą austriacką, złożoną z pułków polskich 10 i 45 pułku piechoty, rekrutowanych z powiatów Brzozów, Sanok i Lesko. Żołnierzy tych zachęcano do natarcia obietnicą, że jeżeli się mężnie spiszą, to święta spędzą w rodzinnych domach”[4]. 2 maja 1915 wieczorem, gdyśmy wrócili z nieszporów majowych, doszedł nas z zachodu donośny i nieustający grzmot dział. Zaczęła się ofensywa niemiecko-austriacka pod Gorlicami, o czym wtedy naturalnie nie wiedzieliśmy. Na linii Wisłoka bitwa trwała od 8 do 10 maja 1915. W nocy z 9 na 10 maja pułki bośniackie usiłowały kilkakrotnie sforsować Wisłok w Besku, w miejscu gdzie rzeka płynie głębokim jarem. Rosjanie bronili się zawzięcie, za każdym razem wstrzymując natarcie. [...] Ponieważ Wisłok pod Beskiem okazał się przeszkodą nie do sforsowania, piechota bawarska 11 dywizji uderzyła przez Wzdów na pola jaćmiersko-góreckie, gdzie szturmem na bagnety przełamała pozycje rosyjskie, a straż tylna obsadziła pozycje wzdłuż drogi Zarszyn-Odrzechowa. [...] Przez Zarszyn w kierunku Sanoka maszerowały w tym czasie pułki polskie w służbie austriackiej, a więc 10 i 45 pp, czyli te same regimenty, którym nie dane było zejść z gór w dolinę na święta Bożego Narodzenia[5]. Od lutego do listopada 1918 pułk walczył na froncie włoskim.

Żołnierze[edytuj | edytuj kod]

Komendanci pułku
  • Gustav Chevalier Depaix (1859)[6]
  • Carl von Ripper (1865)[7]
  • Carl Frantzl von Franzensburg (1879)[8]
  • Alfred Hausenblas (1903-1905)[9]
  • Norbert Knopp v. Kirchwald (1905-1907)[9]
  • Rudolf Králiček (1907-1910)[9][10]
  • Leonard Petelenz (1910-1913)
  • Franz Ullsperger (pol. Franciszek Ullsperger[11][12], 1913-1914)[9][13][14][15]
Oficerowie i żołnierze

Marsze pułkowe[edytuj | edytuj kod]

  • „Regiments Abschieds Marsch”
  • „Sigmunds Kriegersklänge Marsch” nach Rameis („45er Kriegerklänge Marsch„) jej autorem był Wenceslas Hugo Zavertal (Zavrtal) 1821-1899 w latach 1855-1859, członek kapeli 59 pp i 45 pp, od 1859 wstąpił do 4 pułku włoskich grenadierów.
  • „Santa Lucia Marsch”, z włoskimi motywami
  • „Oberst Petelenz Marsch, 1912
  • „Oberst Ullsberger Marsch”[16]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 310. ISBN 978-83-60380-26-0.
  2. Zmiana właściciela pułku. „Nowości Illustrowane”. Nr 34, s. 9, 19 sierpnia 1905. 
  3. Ponieważ pokój lutowy zawarty w Brześciu (Traktat brzeski) oddawał Ukrainie Chełmszczyznę, czyli ziemi czysto polskie, a Austriacy po cichu obiecali Ukraińcom ziemie w Galicji aż po San, w społeczeństwie polskim nastąpiło ogromne oburzenie, gniew i odruch buntu. [...] Austriacy nie będąc pewni lojalności Polaków, przerzucili polskie pułki do innych krajów monarchii, w Sanoku zaś ulokowali najpierw oddziały węgierskie, a podczas manifestacji lutowych garnizonem stał tutaj 54 pułk piechoty czeskiej.” tamże, s. 45.
  4. Józef Stachowicz. Miniony czas, s. 32.
  5. Józef Stachowicz. Miniony czas, s. 36.
  6. Austro-hungarian-army.co.uk - Regimental Commanders 1859
  7. Austro-hungarian-army.co.uk - Regimental Commanders 1865
  8. Austro-hungarian-army.co.uk - Regimental Commanders 1879
  9. a b c d Galizisches Infanterieregiment Nr. 45 (niem.). mlorenz.at. [dostęp 2016-03-17].
  10. Austro-hungarian-army.co.uk - Regimental Commanders 1908
  11. Nadesłane. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”. Nr 36, s. 4, 31 sierpnia 1913. 
  12. Kronika prowinyonalna. „Gazeta Lwowska”. Nr 201, s. 4, 2 września 1913. 
  13. "weltkriege.at"
  14. Ranglisten des Kaiserlichen und Königlichen Heeres 1918. Wiedeń: 1918, s. 596.
  15. Zmarł w 1931. Antonio Schmidt-Brentano: Die k. k. bzw. k. u. k. Generalität 1816-1918. Wiedeń: Österreichisches Staatsarchiv, 2007, s. 191.
  16. Das ist Österreichs Militärmusik. 1982.