45 Pułk Piechoty Austro-Węgier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy 45 Galicyjskiego Pułku Piechoty. Zobacz też: 45 Pułk Piechoty – stronę ujednoznaczniającą.
45 Galicyjski Pułk Piechoty
Galizisches Infanterie Regiment Nr 45
Ilustracja
Umundurowanie jednostek c.k. piechoty, 1898
Historia
Państwo  Austro-Węgry
Sformowanie 1816
Rozformowanie 11 listopada 1918
Nazwa wyróżniająca Galicyjski
Tradycje
Święto 6 maja – rocznica bitwy pod Santa Lucia (1848)
Działania zbrojne
Bitwa pod Sadową
I wojna światowa
Bitwa galicyjska
Bitwy nad Isonzo
Organizacja
Dyslokacja Sanok, Przemyśl, Jajce
Rodzaj sił zbrojnych cesarska i królewska Armia
Rodzaj wojsk piechota
Podległość 24 Dywizja Piechoty
Polski Legionista i żołnierz 45 pp (1914-1915)
Koszary 2.psp, przed rokiem 1914 koszary 45 Galicyjskiego Regimentu Piechoty, do 1919 3. bss, do 1991 oddziału WOP, obecnie siedziba Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej

45 Galicyjski Pułk Piechoty (niem. Galizisches Infanterie Regiment Nr 45) – pułk piechoty cesarskiej i królewskiej Armii.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jednostka została utworzona w 1816, w roku 1914 pułk wchodził w skład 47 Brygady Piechoty w 24. Dywizji Piechoty X. Korpusu Armijnego, a II batalion – 12 Brygady Górskiej w 48 DP XVI. Korpusu. Sztab regimentu stacjonował w Przemyślu. Rejon rekrutacji znajdował się w Sanoku. Budynki koszar znajdowały się przy obecnej ulicy Adama Mickiewicza[1].

Skład narodowościowy jednostki 46% Polaków – 47% Rusinów – 7% pozostali. Święto pułkowe obchodzono corocznie 6 maja w dniu św. Łucji. Regiment nosił guziki w kolorze żółtym oraz szkarłatne (niem. scharlachrot) wyłogi. Językiem dowodzenia był niemiecki. Do 1914 komendantem regimentu był pułkownik Franz Ullsperger.

Szefami pułku byli kolejno: arcyksiążę Sigmund (do 1884), książę Fryderyk August Herzog zu Sachsen (1884-1904) i arcyksiążę Józef Ferdynand (od 1905).

Rejony dyslokacji jednostki:

  • Sztab
    • 1914: Przemyśl
    • 1909: Przemyśl
    • 1904: Przemyśl
  • I. Bat.
    • 1914: Przemyśl
    • 1909: Przemyśl
    • 1904: Przemyśl
  • II. Bat.
  • III. Bat.
    • 1914: Sanok
    • 1909: Sanok
    • 1904: Sanok
  • IV. Bat.
    • 1914: Przemyśl
    • 1909: Przemyśl
    • 1904: Przemyśl

W skład oddziałów rozlokowanych w Sanoku wchodziły bataliony 4. i 5. oraz 57. batalion Landwehry (Obrony Krajowej).

Zgodnie z planami Ministerstwa Obrony Austro-Węgier Sanok stanowił zaplecze mobilizacyjne dla X. korpusu przemyskiego. Na wypadek wojny z Sanoka miała nadejść odsiecz dla broniącego się Przemyśla. Sanok zaznaczono też na mapie administracji Armii jako komendę Pułku Landwehry (Obrony Krajowej) oraz komendy rekrutacji dla powiatów: sanockiego, leskiego, brzozowskiego.

W 1911 w Sanoku na Błoniach odbyły się manewry z udziałem 6 tys. żołnierzy należących do korpusu lwowskiego.

Obiekty koszar i aprowizacji umieszczone były początkowo na obszarze Posady Olchowskiej i Wójtostwa. Budynki po byłych koszarach stoją obecnie przy ulicy Adama Mickiewicza (koszary czwartego i piątego batalionu) i ulicy Jana III Sobieskiego (koszary 57. batalionu Landwehry - obecny budynek szkoły). Od lutego do listopada 1918 sanockie koszary były miejscem stacjonowania oddziałów węgierskich, a następnie 54 pułk piechoty czeskiej[2].

W latach 1914-1915 na linii Gorlice-Przemyśl. 23 grudnia 1914 roku od rana Rosjanie ustawili nad stacją kolejową w Zarszynie, 12 dział, dodatkowo 4 działa przy moście kolejowym na Pielnicy i przez cały dzień prowadzili gęsty ogień artyleryjski na miejscowości Odrzechowa i Pastwiska. Wieczorem bój ustał, a rano, dokładnie w wigilię Bożego Narodzenia 1914 słychać było nieustanne warczenie karabinów maszynowych na pierwszym łańcuchu górskim. Wypływał z tego wniosek, że piechota rosyjska starła się z piechotą austriacką, złożoną z pułków polskich 10 i 45 pułku piechoty, rekrutowanych z powiatów Brzozów, Sanok i Lesko. Żołnierzy tych zachęcano do natarcia obietnicą, że jeżeli się mężnie spiszą, to święta spędzą w rodzinnych domach”[3]. 2 maja 1915 wieczorem, gdyśmy wrócili z nieszporów majowych, doszedł nas z zachodu donośny i nieustający grzmot dział. Zaczęła się ofensywa niemiecko-austriacka pod Gorlicami, o czym wtedy naturalnie nie wiedzieliśmy. Na linii Wisłoka bitwa trwała od 8 do 10 maja 1915. W nocy z 9 na 10 maja pułki bośniackie usiłowały kilkakrotnie sforsować Wisłok w Besku, w miejscu gdzie rzeka płynie głębokim jarem. Rosjanie bronili się zawzięcie, za każdym razem wstrzymując natarcie. [...] Ponieważ Wisłok pod Beskiem okazał się przeszkodą nie do sforsowania, piechota bawarska 11 dywizji uderzyła przez Wzdów na pola jaćmiersko-góreckie, gdzie szturmem na bagnety przełamała pozycje rosyjskie, a straż tylna obsadziła pozycje wzdłuż drogi Zarszyn-Odrzechowa. [...] Przez Zarszyn w kierunku Sanoka maszerowały w tym czasie pułki polskie w służbie austriackiej, a więc 10 i 45 pp, czyli te same regimenty, którym nie dane było zejść z gór w dolinę na święta Bożego Narodzenia[4]. Od lutego do listopada 1918 pułk walczył na froncie włoskim.

Żołnierze pułku[edytuj | edytuj kod]

Komendanci pułku:

  • Gustav Chevalier Depaix (1859)[5]
  • Carl von Ripper (1865)[6]
  • Carl Frantzl von Franzensburg (1879)[7]
  • Alfred Hausenblas (1903-1905)[8]
  • Norbert Knopp v. Kirchwald (1905-1907)[8]
  • Rudolf Králiček (1907-1910)[8][9]
  • Leonard Petelenz (1910-1913)
  • Franz Ullsperger (1913-1914)[8][10]
  • płk Maksymowicz (1918)[11]

Oficerowie i żołnierze pułku:

Marsze pułkowe[edytuj | edytuj kod]

  • „Regiments Abschieds Marsch”
  • „Sigmunds Kriegersklänge Marsch” nach Rameis („45er Kriegerklänge Marsch„) jej autorem był Wenceslas Hugo Zavertal (Zavrtal) 1821-1899 w latach 1855-1859, członek kapeli 59 pp i 45 pp, od 1859 wstąpił do 4 pułku włoskich grenadierów.
  • „Santa Lucia Marsch”, z włoskimi motywami
  • „Oberst Petelenz Marsch, 1912
  • „Oberst Ullsberger Marsch”[12]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 310. ISBN 978-83-60380-26-0.
  2. Ponieważ pokój lutowy zawarty w Brześciu (Traktat brzeski) oddawał Ukrainie Chełmszczyznę, czyli ziemi czysto polskie, a Austriacy po cichu obiecali Ukraińcom ziemie w Galicji aż po San, w społeczeństwie polskim nastąpiło ogromne oburzenie, gniew i odruch buntu. [...] Austriacy nie będąc pewni lojalności Polaków, przerzucili polskie pułki do innych krajów monarchii, w Sanoku zaś ulokowali najpierw oddziały węgierskie, a podczas manifestacji lutowych garnizonem stał tutaj 54 pułk piechoty czeskiej.” tamże, s. 45.
  3. Józef Stachowicz. Miniony czas, s. 32.
  4. Józef Stachowicz. Miniony czas, s. 36.
  5. Austro-hungarian-army.co.uk - Regimental Commanders 1859
  6. Austro-hungarian-army.co.uk - Regimental Commanders 1865
  7. Austro-hungarian-army.co.uk - Regimental Commanders 1879
  8. a b c d Galizisches Infanterieregiment Nr. 45 (niem.). mlorenz.at. [dostęp 2016-03-17].
  9. Austro-hungarian-army.co.uk - Regimental Commanders 1908
  10. "weltkriege.at"
  11. Wojciech Sołtys, Pierwsze miesiące wolności. Życie gospodarcze społeczne i polityczne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 505.
  12. Das ist Österreichs Militärmusik. 1982.