Aleksiej Nawalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Aleksiej Nawalny
Ilustracja
Aleksiej Nawalny (2017)
Data i miejsce urodzenia 4 czerwca 1976
Butyń
Zawód, zajęcie prawnik, polityk
Partia Jabłoko (2000–2007), Partia Postępu (2013–2018), Rosja Przyszłości (od 2019)
Faksymile
Strona internetowa

Aleksiej Anatoljewicz Nawalny (ros. Алексей Анатольевич Навальный; ur. 4 czerwca 1976 w Butyniu) – rosyjski prawnik, publicysta i działacz polityczny, opozycjonista i więzień polityczny.

Lider rosyjskiej opozycji. Autor dwóch kanałów na YouTube, na których zamieszcza filmy o szczegółach korupcji w administracji Putina: Алексей Навальный[1] oraz Navalny Live[2]; także autor jednego z najpopularniejszych w Rosji blogów. Osiągnął międzynarodową sławę, organizując antyrządowe demonstracje i ubiegając się o urząd w celu propagowania reform przeciwko korupcji w Rosji oraz prezydentowi Władimirowi Putinowi i jego rządowi. Był członkiem Rosyjskiej Rady Koordynacyjnej Opozycji. Jest liderem partii Rosja Przyszłości i założycielem Fundacji Antykorupcyjnej (FBK). Ma ponad sześć milionów subskrybentów YouTube i ponad dwa miliony obserwujących na Twitterze. Poprzez te kanały publikuje materiały na temat korupcji w Rosji, organizuje demonstracje polityczne i promuje swoje kampanie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył dwa fakultety – prawo i finanse ze specjalizacją w operacjach giełdowych i papierach wartościowych. W swej działalności politycznej i społecznej początkowo związany z partią Jabłoko. Następnie zdecydował się na prowadzenie działań na własną rękę. Wykupywał niewielkie pakiety akcji koncernów państwowych w celu uzyskania możliwości domagania się szczegółowych raportów z działalności spółek. Odnajdowane przez siebie nieprawidłowości publikował w Internecie, wskazując na liczne przykłady malwersacji i korupcji. Po wyborach parlamentarnych w 2011 roku zaangażował się w protesty. W czasie jednej z pierwszych demonstracji został zatrzymany i na 15 dni trafił do aresztu[3].

Gazeta Wiedomosti uznała go za polityka roku 2011 w Rosji[4].

25 czerwca 2012 został wybrany do rady nadzorczej Aerofłotu[5]. Miał zamiar walczyć z korupcją w przedsiębiorstwie, jednakże w kolejnych wyborach 24 czerwca 2013 nie wysunięto jego kandydatury, w związku z czym przestał być członkiem rady nadzorczej Aerofłotu.

18 lipca 2013 sąd w Kirowie skazał Nawalnego na pięć lat więzienia. Według sądu działalność polityka w państwowej spółce Kirowles przynosiła jej straty[6]. Po ogłoszeniu wyroku na ulicach Moskwy i Petersburga odbyły się demonstracje wyrażające poparcie dla Nawalnego[7]. W październiku sąd drugiej instancji podtrzymał wyrok, jednakże zawiesił wykonanie kary na okres pięciu lat[8]. Po uprawomocnieniu wyroku, 4 grudnia Izba Adwokacka pozbawiła Nawalnego statusu adwokata[9].

Wiec wyborczy Nawalnego na placu Błotnym w Moskwie, 9 września 2013 r.
Procent Moskwian, którzy głosowali na Nawalnego w wyborach na mera Moskwy z 2013 r.

We wrześniu 2013 wziął udział w wyborach na mera Moskwy, w których zajął drugie miejsce zdobywając 27,24% głosów[10]. Polityk nie uznał wyników wyborów i żądał przeprowadzenia II tury. Cztery dni po wyborach złożył wniosek w moskiewskim sądzie miejskim o unieważnienie wyborów[11]. We wniosku skarżył się na nierówny dostęp kandydatów do mediów oraz wykorzystywanie w nieprawidłowy sposób urzędu mera przez Siergieja Sobianina. 20 września sąd oddalił wniosek Nawalnego[12].

W dniu 26 marca 2017 roku Nawalny wezwał Rosjan do wieców antykorupcyjnych. Na jego apel odpowiedzieli mieszkańcy 95 miast rosyjskich i czterech miast za granicą: Londynu, Pragi, Bazylei oraz Bonn[13].

W dniu 27 kwietnia 2017 roku przed biurem Fundacji Walki z Korupcją Nawalnego zaatakowali nieznani sprawcy, którzy polali mu twarz zielenią brylantową zapewne z domieszką innych składników (tzw. atak zeljonką). W wyniku tego zdarzenia, opozycjonista miał utracić w 80 procentach zdolność widzenia w prawym oku[14][15]. O zlecenie napaści Nawalny oskarżył Kreml[16][17].

Śledztwa korupcyjne[edytuj | edytuj kod]

Najpopularniejsze śledztwa korupcyjne przeprowadzone przez Aleksieja Nawalnego:

Otrucie[edytuj | edytuj kod]

20 sierpnia 2020 podczas lotu z Tomska do Moskwy Aleksiej Nawalny doznał nagłego i głębokiego pogorszenia stanu zdrowia, z powodu którego trafił do szpitala w Omsku, gdzie samolot wykonał awaryjne lądowanie[25][26]. Wstępna diagnoza lekarska stwierdziła „zatrucie niezidentyfikowanym środkiem psychodysleptycznym”. Współpracownicy Nawalnego przypuszczali, że mógł on zostać otruty[27].

Pobyt w Niemczech[edytuj | edytuj kod]

22 sierpnia Nawalny został w stanie śpiączki przewieziony drogą lotniczą na leczenie z Omska do Berlina[28]. 2 września rząd Niemiec poinformował, że przeprowadzone przez niemieckie laboratorium wojskowe badania próbek pobranych od Nawalnego, wykazały obecność bojowego środka trującego z grupy nowiczoków[29].

Internetowi detektywi z Bellingcatu pomogli Nawalnemu wykryć wydział FSB, który odpowiedzialny był za próbę otrucia. Wyniki śledztwa opublikowane zostały 14 grudnia jednocześnie na stronie Bellingcatu[30], niezależnej gazety rosyjskiej „The Insider”, a także przez CNN, niemiecki tygodnik Der Spiegel[31], a także Fundację Walki z Korupcją Nawalnego na jego prywatnym kanale na YouTubie[32]. Z przedstawionych wyników śledztwa wynika, że w dniu zatrucia opozycjonisty nowiczokiem niedaleko miejsca jego pobytu w Tomsku znajdowali się funkcjonariusze wydziału FSB specjalizującego się w środkach chemicznych. Informacje ujawnione przez Bellingcat i Nawalnego dotyczą nie tylko okoliczności związanych z trucicielskim zamachem na jego życie w Tomsku, ale także lat wcześniejszych. Jak wynika z przedstawionych materiałów, program potajemnego śledzenia Nawalnego przez funkcjonariuszy komórki FSB d.s. środków chemicznych zaczął się w 2017 roku, a konkretnie wraz z ogłoszeniem przez niego zamiaru startowania w wyborach prezydenckich[33]. Funkcjonariusze odwiedzali te same miejsca podczas jego podróży poza Moskwę, co on, latali za nim 40 razy[34] i kilka razy podejmowali próby otrucia lub podtrucia go w celu wysondowania odpowiedniej dawki środka chemicznego. Jak wynika z przedstawionych materiałów, próba taka została podjęta w 2020 roku podczas pobytu małżonków Nawalnych w Kaliningradzie. Wtedy jednak to jego żona miała symptomy zbliżone do objawów Nawalnego po otruciu nowiczokiem w Tomsku, tylko lżejszego rodzaju. Nawalny uważa, że funkcjonariusze FSB w rzeczywistości chcieli zatruć jego i trucizna tylko przez pomyłkę dostała się do organizmu jego żony[35]. Ujawnione zostały nazwiska funkcjonariuszy bezpośrednio zamieszanych w otrucie i kaliningradzką próbę otrucia[36].

W dniu 14 grudnia Nawalny, podając się za fikcyjnego pomocnika dyrektora FSB Nikołaja Petruszewa, Maksima Ustinowa, dzwonił o godzinie 7 rano czasu moskiewskiego do pracowników FSB, którzy uczestniczyli w jego otruciu. Większość z nich się nie odzywała i rozłączała, jeden z nich, Oleg Demidow, powiedział, że jest chory na koronawirusa i nie może rozmawiać. Aż w końcu na liście obdzwanianych funkcjonariuszy był Konstantin Kudrjawcew, który dał się wciągnąć w 49-minutową konwersację[37]. Kudriawcew jest jednym z tych funkcjonariuszy FSB, którzy po lądowaniu samolotu z Nawalnym w Omsku i hospitalizacji ofiary zamachu polecieli do Omska w celu zatarcia śladów, czyli zlikwidowania z odzieży Nawalnego pozostałości trucizny. W rozmowie jako milczący świadkowie i pomocnicy towarzyszyły mu dwie osoby: bułgarski dziennikarz śledczy Bellingcatu Christo Grozjew (ang.: Christo Grozev), który wcześniej zasłużył się w wykryciu winnych otrucia Sergieja Skripala i jego córki nowiczokiem w brytyjskim Salisbury oraz współpracownica Nawalnego w Fundacji Walki z Korupcją Marija Piewczich. Christo Grozjew, siedzący po lewej stronie Nawalnego, dbał o sprawy techniczne i podsunął kilka razy Nawalnemu pytania do zadania, Marija Piewczich, siedząca po lewej stronie dzwoniącego, zaczęła filmować rozmowę swoim telefonem komórkowym od momentu, kiedy się okazało, że Kudriawcew dał się w nią wciągnąć i bodajże raz też podsunęła Nawalnemu pytanie. Poza komórką Mariji Piewczich cała rozmowa i reakcje Nawalnego, Grozewa i Piewczich były filmowane z frontu przez czwartą osobę.

Tydzień po rozmowie, 21 grudnia 2020 roku, zamieścił nagrania z rozmowy na dwóch kanałach na YouTubie: całość w wersji audio na kanale Навальный LIVE[38] oraz nieco skrócony w wersji wideo (wideo – 33 min., sama rozmowa telefoniczna z Kudriawcewem – około 25 minut) na swoim prywatnym kanale[39][40].

W dniu 31 grudnia 2020 dziennikarz Bellingcatu Christo Grozjew udostępnił na Google Docs dane o wyjazdach funkcjonariuszy podejrzewanych o to, że są zamieszani w otrucie Nawalnego[41]. Grozjew zachęca rosyjskojęzycznych dziennikarzy śledczych do analizowania zamieszczonych danych pod kątem ich zbieżności z innymi przypadkami otruć znanych i mało znanych osób. Tym samym otrucie Nawalnego stało się katalizatorem do rozleglejszego śledztwa na temat trucicielskiej aktywności pracowników rosyjskich służb bezpieczeństwa.

Powrót do Rosji[edytuj | edytuj kod]

17 stycznia 2021 Nawalny powrócił do Rosji na pokładzie lotu DP936, lądując w Porcie lotniczym Moskwa-Szeremietiewo, po tym jak lot ten został przekierowany z lotniska docelowego – Portu lotniczego Moskwa-Wnukowo. Podczas kontroli paszportowej został aresztowany. Tego samego dnia FSIN potwierdziło aresztowanie Nawalnego i oznajmiło, że pozostanie on w areszcie do czasu rozprawy sądowej[42]. Amnesty International określiło Nawalnego więźniem sumienia i zaapelowało o jego uwolnienie[43].

18 stycznia 2021 decyzją sądu jego areszt został przedłużony do 15 lutego. Następna rozprawa, mająca na celu ustalić czy jego wyrok w zawieszeniu powinien zostać zamieniony na wyrok pozbawienia wolności, została zaplanowana na 29 stycznia[44]. Nawalny określił cały proceder mianem „ostatecznego bezprawia” i nawoływał swoich popleczników do wyjścia na ulice[45].

Według nieoficjalnych doniesień prasowych Nawalny został 28 lutego 2021 przewieziony do kolonii karnej w Pokrowie[46].

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Nawalny jest ostrym krytykiem prezydenta Władimira Putina i partii Jedna Rosja. Opowiada się za koniecznością zdecydowanej walki z korupcją i nadużyciami władzy. Uważa również, że należy podjąć działania na rzecz ograniczenia imigracji z Kaukazu[47].

Po powrocie Nawalnego do Rosji w styczniu 2021 opublikowano na stronie internetowej historię budowy pałacu dla Putina w Gelendżyku[48].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Wielu norweskich członków parlamentu wysunęło kandydaturę Nawalnego do Pokojowej Nagrody Nobla[49][50].

Ponad 42 tysiące osób (stan na 2 marca 2021 r.) podpisało internetową petycję do Komitetu Noblowskiego z poparciem jego kandydatury[51][52].

W dniu 27 lutego 2021 Fundacja Borisa Niemcowa na rzecz Wolności przyznała Nawalnemu Nagrodę Borisa Niemcowa za Odwagę[53].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Алексей Навальный, YouTube [dostęp 2020-02-02] (pol.).
  2. Навальный LIVE, YouTube [dostęp 2020-02-02] (pol.).
  3. Agnieszka Kamińska: Polityk roku 2011 w Rosji: Aleksiej Nawalny. polskieradio.pl, 2012-01-08. [dostęp 20 sierpnia 2012].
  4. Polityk roku 2011 w Rosji: Aleksiej Nawalny.
  5. Rosyjski rząd walczy z ekstremizmem czy z opozycją?, rp.pl.
  6. Nawalny skazany na pięć lat więzienia (pol.). rp.pl. [dostęp 18 lipca 2013].
  7. Policja zatrzymuje zwolenników Nawalnego (pol.). rp.pl. [dostęp 18 lipca 2013].
  8. Piotr Jendroszczyk: Aleksiej Nawalny nie pójdzie do łagru. Na razie (pol.). rp.pl. [dostęp 4 grudnia 2013].
  9. Aleksiej Nawalny pozbawiony statusu adwokata (pol.). rp.pl. [dostęp 4 grudnia 2013].
  10. Sobianin oficjalnie zwycięzcą wyborów mera Moskwy (pol.). rp.pl. [dostęp 12 września 2013].
  11. Nawalny złożył wniosek o unieważnienie wyborów w Moskwie (pol.). rp.pl. [dostęp 12 września 2013].
  12. Мосгорсуд отказал Навальному. interfax.ru. [dostęp 2017-03-27].
  13. Мы ждем перемен? [Czekamy na zmiany?] (ros.). ROSBALT, 23 marca 2017. [dostęp 2017-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-06-19)].
  14. Navalny Accuses Police Of Failing To Investigate Attack (Nawalny zarzuca policji brak śledztwa w sprawie ataku) (ang.). Radio Free Europe/Radio Liberty (www.rferl.org), 2 maja 2017. [zarchiwizowane z tego adresu (2 maja 2017)].
  15. Zelyonka: The Green ‘Weapon Of Choice’ (Zeljonka: Zielona ‘broń z wyboru’) (ang.). Radio Free Europe/Radio Liberty (www.rferl.org), 2 maja 2017. [zarchiwizowane z tego adresu (2 maja 2017)].
  16. Navalny Sues Police, Loses Vision in One Eye, and Launches New Manhunt (Nawalny pozywa policję, traci wzrok w jednym oku i rozpoczyna nową obławę) (ang.). The Moscow Times, 2 maja 2017. [dostęp 2017-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2 maja 2017)].
  17. Alexei Navalny, Putin foe, claims vision loss after chemical attack; blames Kremlin (Wróg Putina Aleksjej Nawalny twierdzi, że wskutek ataku chemicznego utracił wzrok i oskarża Kreml) (ang.). The Washington Post, 2 maja 2017. [dostęp 2017-05-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (4 maja 2017)].
  18. Он вам не Димон. [dostęp 2020-02-02].
  19. a b Секретная дача Дмитрия Медведева. [dostęp 2020-02-02].
  20. «Чайка». Фильм Фонда борьбы с коррупцией.. [dostęp 2020-02-02].
  21. Сын Пескова: из английской тюрьмы в российскую элиту. [dostęp 2020-02-02].
  22. Ответ генералу Золотову. [dostęp 2020-02-02].
  23. Квартиры, дача и итальянская вилла Владимира Соловьева. [dostęp 2020-02-02].
  24. Засекреченные миллиарды премьера Мишустина. [dostęp 2020-02-02].
  25. Aleksiej Nawalny nieprzytomny na oddziale reanimacji. „Doznał zatrucia toksynami”, wiadomosci.dziennik.pl, 20 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-20] (pol.).
  26. Edmund DeMarche, Alexei Navalny, a top Putin foe, allegedly poisoned: reports, Fox News, 20 sierpnia 2020 [dostęp 2020-08-20] (ang.).
  27. Nawalny w ciężkim stanie, nie odzyskał przytomności. „Reakcja lekarzy tylko potwierdza, że to otrucie”, TVN24 [dostęp 2020-08-20].
  28. Samolot z Aleksiejem Nawalnym wylądował w Berlinie, wiadomosci.onet.pl [dostęp 2020-08-22].
  29. Rząd federalny Niemiec: Nawalny został otruty nowiczokiem. Rzecznik Kremla: czekamy na informacje od Niemiec, wiadomosci.onet.pl [dostęp 2020-09-02].
  30. FSB Team of Chemical Weapon Experts Implicated in Alexey Navalny Novichok Poisoning (Grupa ekspertów od broni chemicznej z FSB zamieszana w otrucie Aleksjeja Nawalnego nowiczokiem) (ang.). Bellingcat (www.bellingcat.com), 14 grudnia 2020. [dostęp 2021-01-22].
  31. Roman Dobrokhotov, Matthias Gebauer, Christo Grozev, Roman Lehberger, Fidelius Schmid: Das sind die Männer, die Nawalny töten sollten (To są ludzie, którzy mieli zabić Nawalnego) (niem.). Der Spiegel, 2020-12-14.
  32. Aleksjej Nawalnyj: Дело раскрыто. Я знаю всех, кто пытался меня убить (Sprawa rozwiązana. Znam wszystkich, który próbowali mnie zabić) (ros.). YouTube (www.youtube.com), 2020-12-14. [dostęp 2020-12-21].(napisy ang.).
  33. Aleksjej Nawalnyj: Дело раскрыто. Я знаю всех, кто пытался меня убить (Sprawa rozwiązana. Znam wszystkich, który próbowali mnie zabić) (ros.). YouTube (www.youtube.com), 2020-12-14. [dostęp 2020-12-21].(napisy ang.).
  34. Shawn Walker: Poison squad stalked Alexei Navalny on 40 flights, says Bellingcat investigator (Jak twiedzi Bellingcat, pluton trucicieli śledził Nawalnego podczas 40 lotów) (ang.). The Guardian (www.theguardian.com), 17 stycznia 2021. [dostęp 2020-12-21].
  35. Alexei Navalny: Report names ‘Russian agents’ in poisoning case (Aleksjej Nawalny: W raporcie ujawnione nazwiska ‘rosyjskich agentów’ zamieszanych w otrucie) (ang.). BBC News, 14 grudnia 2020. [dostęp 2020-12-14].
  36. Tim Lister, Clarissa Ward, Sebastian Shukla: CNN-Bellingcat investigation identifies Russian specialists who trailed Putin’s nemesis Alexey Navalny before he was poisoned () (ang.). CNN International, 14 grudnia 2020. [dostęp 2020-12-14].
  37. PL „If it Hadn’t Been for the Prompt Work of the Medics”: FSB Officer Inadvertently Confesses Murder Plot to Navalny („Gdyby nie szybkie działanie medyków”: Oficer FSB nieświadomie wyjawia Nawalnemu szczegóły potajemnego planu zabójstwa) (ang.). Bellingcat (www.bellingcat.com), 2020-12-21. [dostęp 2020-12-21]. Na dole artykułu można znaleźć pełną transkrypcję rozmowy w tłumaczeniu angielskim oraz w oryginale rosyjskim.
  38. Aleksjej Nawalnyj: Телефонный разговор Навального с одним из его убийц. Полная версия (Rozmowa telefoniczna Nawalnego z jednym z jego zabójców. Pełna wersja) (ros.). YouTube (www.youtube.com), 2020-12-21. [dostęp 2020-12-21].
  39. Aleksjej Nawalnyj: PL Я позвонил своему убийце. Он признался (Zadzwoniłem do swojego zabójcy. Przyznał się) (ros.). YouTube (www.youtube.com), 2020-12-21. [dostęp 2020-12-21]. (napisy ang.).
  40. PL „If it Hadn’t Been for the Prompt Work of the Medics”: FSB Officer Inadvertently Confesses Murder Plot to Navalny („Gdyby nie szybkie działanie medyków”: Oficer FSB nieświadomie wyjawia Nawalnemu szczegóły potajemnego planu zabójstwa) (ang.). Bellingcat (www.bellingcat.com), 2020-12-21. [dostęp 2020-12-21]. Na dole artykułu można znaleźć pełną transkrypcję rozmowy w tłumaczeniu angielskim oraz w oryginale rosyjskim.
  41. Christo Grozjew: PL Welcome to the FSB travel data dump! (Witajcie w zrzucie danych o podróżach FSB) (ros.). 2020-12-31. [dostęp 2021-01-22]. (fragmenty po ang.).
  42. The Moscow Times, As it Happened: Navalny Returns to Russia, The Moscow Times, 17 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-19] (ang.).
  43. Russia: Aleksei Navalny becomes prisoner of conscience after arrest on arrival in Moscow, www.amnesty.org [dostęp 2021-01-19] (ang.).
  44. Alexei Navalny: Poisoned Putin critic Navalny to be kept in custody, „BBC News”, 19 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-19] (ang.).
  45. Michael Mainville for AFP, Navalny Urges Russians To 'Take To The Streets’ Over Jailing, The Moscow Times, 18 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-19] (ang.).
  46. Wacław Radziwinowicz. Nawalny dotarł do IK 2. „Gazeta Wyborcza”. 49 (9633), s. 11, 1 marca 2021. 
  47. Michał Kacewicz: Aleksiej Nawalny. Bloger, którego boi się Putin. newsweek.pl, 2011-12-27. [dostęp 20 sierpnia 2012].
  48. Дворец для Путина, palace.navalny.com [dostęp 2021-02-01] (ros.).
  49. Flere fredsprisforslag før fristen gikk ut (norw.). www.aftenposten.no, 2021-02-01. [dostęp 2021-03-01].
  50. Kenneth Kandolf Haug: Hektisk nomineringsaktivitet før fredsprisfrist (norw.). www.dagsavisen.no, 2021-01-31. [dostęp 2021-03-01].
  51. Marina Litvinenko: Nobel Peace Prize for Navalny (ang.). www.change.org, 01 2021. [dostęp 2021-03-02].
  52. Josh Layton: Alexander Litvinenko’s widow wants man standing up to Putin to get Nobel Prize (ang.). metro.co.uk, 2021-01-27. [dostęp 2021-03-01].
  53. Boris Nemtsov Prize for Courage-2021 awarded to Alexei Navalny (ang.). nemtsovfund.org, 2021-02-27. [dostęp 2021-03-01].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]