Malala Yousafzai

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Malala Yousafzai
Malala Yousafzai par Claude Truong-Ngoc novembre 2013 02.jpg
Data i miejsce urodzenia 12 lipca 1997
Mingora
Rodzaj działalności działalność społeczna
Odznaczenia
Order Uśmiechu
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Malala Yousafzai w Białym Domu 11 października 2013

Malala Yousafzai (paszto ملاله یوسفزۍ, Malālah Yūsufzay; urdu ملالہ یوسف زئی, Malālah Yūsufzay; ur. 12 lipca 1997[1] w Mingorze[2]) – pakistańska działaczka na rzecz praw kobiet, zwłaszcza na rzecz ich prawa do nauki, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla (2014).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Malala urodziła się 12 lipca 1997 roku, w prowincji Swat (znanej też jako Szwajcaria Wschodu) w rodzinie niższej klasy średniej[3]. Jest córką Ziauddin Yousafzai i Tor Pekai Yousafzai[4]. Jej rodzina nie miała dość pieniędzy na poród w szpitalu, dlatego Yousafzai urodziła się w domu z pomocą sąsiadów[5]. Otrzymała ona swoje imię Malala (co oznacza "pogrążony w smutku"[6])  po Malalai z Maiwand, słynnej poetce z plemienia Pasztunów i wojowniczce z południowego Afganistanu[7]. Jej nazwisko, Yousafzai, to imię dużej pasztunowskiej konfederacji plemiennej, która dominuje w pakistańskiej Dolinie Swat , gdzie dorastała. W jej domu w Mingorze mieszkała ze swymi dwoma młodszymi braćmi, Khushal i Atalem, jej rodzicami, oraz dwoma kurczętami[8]. To, że w kulturze pasztuńskiej dziewczynki nie miały takich samych praw jak chłopcy, nie stanowiło przeszkody dla jej ojca. Zawsze powtarzał, że: „Malala będzie wolna jak ptak”[potrzebny przypis].

Na początku 2009 roku zaczęła pisać na blogu pod pseudonimem Gul Makai o swoich doświadczeniach jako uczennica w Wadi-e Swat, jak talibowie zmuszają do zamykania szkół prywatnych po wprowadzeniu zakazu edukacji dziewcząt. Za swoją działalność została nominowana do wielu nagród i zdobyła pierwszą nagrodę Pakistan's First National Peace Prize[9]. W dniu 9 października 2012 roku została postrzelona[10] w głowę i szyję przez zamachowców talibów[11][12]. Oprócz niej w ataku ucierpiały jeszcze dwie dziewczyny: Kainat Riaz i Shazia Ramzan[13].

W 2013 otrzymała nagrodę Anny Politkowskiej[14] i Nagrodę Sacharowa[15].

10 października 2014, wraz z Kailashem Satyarthim, otrzymała Pokojową Nagrodę Nobla[16]. W uznaniu swojej działalności 29 października 2016 została odznaczona Orderem Uśmiechu i tym samym została najmłodszą wyróżnioną w jego historii[17]. Jej imieniem został nazwany park w Cubillos del Sil w gminie Kastylia i Leon[18].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

 Wykaz literatury uzupełniającej: Malala Yousafzai.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Mark Memmott: Taliban Say They Shot Teenaged Pakistani Girl Who Exposed Their Cruelty (ang.). npr.org, 2012-10-09. [dostęp 2014-10-15].
  2. Биография Малалы Юсуфзай (ros.). ria.ru, 2013-10-10. [dostęp 2014-10-15].
  3. Rebecca Rowell: Malala Yousafzai: Education Activist. Minnesota: ABDO Publishing Company, 2017, s. 45, seria: Essential Lives. ISBN 978-1617838972. (ang.)
  4. Rebecca Thomas: Malala Yousafzai: Her father's daughter (ang.). BBC, 2015-11-06. [dostęp 2018-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-25)].
  5. Throp Claire: Malala Yousafzai. Heinemann Raintree, 2015, s. 12. ISBN 978-1-4846-2469-2. (ang.)
  6. Diary of a Pakistani schoolgirl (ang.). BBC, 2009-01-19. [dostęp 2018-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-04-16)].  Cytat: I also like the name because my real name means 'grief stricken'.
  7. Bacha Khan’s philosophy of non-violence and Benazir Bhutto’s charisma inspires Malala (ang.). The Express Tribune, 2012-01-16. [dostęp 2018-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-06)].  Cytat: “I named her Malala after being inspired from Malala of Maiwand (Afghanistan), a brave lady who urged her countrymen to fight against intruders through her poetry,” he said
  8. Class Dismissed: Malala’s Story. Adam B. Ellick, Irfan Ashraf. Times Documentaries. The New York Times.
  9. Basharat Peer: THE GIRL WHO WANTED TO GO TO SCHOOL (ang.). newyorker.com, 2012-10-10. [dostęp 2014-10-15].
  10. Malala Yousafzai's shooting by Taliban made ‘millions of Malalas’ speak up (ang.). cbc.ca, 2013-10-09. [dostęp 2014-10-15].
  11. Ben Brumfield, David Simpson: Malala Yousafzai: Accolades, applause and a grim milestone (ang.). cnn.com, 2013-10-09. [dostęp 2014-10-15].
  12. Ben Bryant: Malala Yousafzai recounts moment she was shot in the head by Taliban (ang.). telegraph.co.uk, 2013-10-13. [dostęp 2014-10-15].
  13. Declan Walsh: Taliban Reiterate Vow to Kill Pakistani Girl (ang.). nytimes.com, 2012-10-12. [dostęp 2014-10-15].
  14. Postrzelona przez talibów Pakistanka laureatką nagrody im. Politkowskiej (pol.). rp.pl, 2013-10-05. [dostęp 2014-10-15].
  15. 16-letnia Pakistanka z Nagrodą Sacharowa. Talibowie: nie zasłużyła na nią (pol.). tvn24.pl, 2013-10-10. [dostęp 2014-10-15].
  16. Pokojowa Nagroda Nobla dla Kailash Satyarthi i Malali Yousafzay. rmf24.pl. [dostęp 2014-10-15].
  17. Komunikat Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu z dn. 2.11.2016 roku. orderusmiechu.pl, 2016-11-02. [dostęp 2016-11-02].
  18. Malala ma park swojego imienia. [dostęp 2017-11-24].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]