Ciołek (herb szlachecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ciołek
Ciołek
Alternatywne nazwy Biała, Taurus, Thaurus, Vitulus
Pierwsza wzmianka 1279,1385 (pieczęć), 1401 (zapis)
Herbowni
Miejscowości Trzcianka, Głusk
Gminy Głusk

Ciołek (Biała, Taurus, Thaurus, Vitulus) – polski herb szlachecki.

Opis herbu[edytuj]

Opis zgodnie z klasycznymi regułami blazonowania:

W polu srebrnym ciołek stojący czerwony. W klejnocie pół ciołka wspiętego.

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]

Najstarszym znanym nam przedstawicielem rodu Ciołków był komes Gosław z Drzewicy (województwo łódzkie) zmarły w 1251r. Drzewnica, gniazdo rodowe Ciołków Drzewnickich, była we władaniu tego rodu przez ponad 500 lat. Dzięki Spominkom o Ciołkach napisanych przez kasztelana małogoskiego Adama Drzewickiego herbu Ciołek z Drzewicy (zm. 6 maja 1534) znamy potomków Gosława: Wojciech syn Gosława (zm. 1321), Mikołaj syn Wojciecha (zm. 1339), Andrzej syn Mikołaja (zm. 1385), Bogusław syn Andrzeja (zm.1414), Jakub syn Bogusława, dziad Adama Drzewieckiego kasztelana małogoskiego.

Najwcześniejsze użycie heraldycznego Ciołka, niezwiązane jednakże z nazwą heraldycznego rodu Ciołek, na terenach Polski zostało znalezione na Śląsku na pieczęci Henryka z Wizenburga (Henricus de Wisenburgh) pochodzącej z 1279[1]. Obszerna dyskusja nad uznaniem Henryka z Wizenburga za protoplastę heraldycznego rodu Ciołków na terenie Polski została przeprowadzona przez Jardetzky’ego[2].

Najwcześniejszy dokument odnoszący się do herbu Ciołek został wydany przez komesa - comes Thomas dictus Ciołek heres ville de Bogucicz pochodzący z 14 lutego 1325 i potwierdzonego tego samego dnia przez króla Władysława Łokietka (Wladislaus dei gracja Rex polonie) w Chęcinach[3].

Znane są wizerunki pieczętne z roku 1385 i 1401[4].

Pod aktem unii horodelskiej swą pieczęć z tym herbem przytłoczył Stanisław z Brezecza (Stanislaus de Brezecz)[5]. Z tego samego okresu pochodzi herb z modlitewnika Stanisława Ciołka, biskupa poznańskiego, datowanego na 1430[6].

Herbowni[edytuj]

Najpełniejszą listę herbownych stworzył Tadeusz Gajl w Herbarzu polskim od średniowiecza do XX wieku z 2007 roku. Lista zawiera 185 nazwisk[7].

Aksamitowski, Bielański, Bielawski, Bieliński, Borkowski, Brzeski, Bzicki, Cetys, Chabdziński, Chądzeński, Chądzyński, Chebdziński, Chędziński, Chodźko, Chudzewski, Cichoborski, Cielątko, Ciołek, Ciołkiewicz, Ciołkowicz, Ciszkiewicz, Czarnołoski, Czarnołuski, Czuszułowicz, Dobroniecki, Dobrynicki, Dobryniecki, Dobrzyniecki, Dobszewicz, Drzewicki, Drzewiecki, Dulewicz, Ewil, Ewild, Eynild, Fiebron, Fyebron, Gałajski, Gawianowski, Gerłachowski, Gierlachowski, Gierłach, Gierłachowski, Głuski, Głuszewicz, Głuszkiewicz, Głuszkowicz, Gnoiński, Gnojeński, Gorczyczewski, Goryszewski, Gościejewski, Gościejowski, Górecki, Gułowski, Gumkowski, Gutanowski, Gutowski, Hutowicz, Jarogoszka, Jarosławski, Jasiewski, Jaszewski, Jazgarski, Jazgarzewski, Jazgorzewski, Jeżowski, Kabat, Kajsza, Kaliski, Kalisz, Kędzierzawski, Klausgielowicz, Klawsgiełowicz, Kodziewicz, Komarowicz, Komarowski, Komorowski, Konarzewski, Kopowski, Korwecki, Korycki, Kosowski[potrzebny przypis], Kossowski, Koszewski, Koszowski, Koszyłowicz, Kromolicki, Krzytowicz, Kuczyński, Leżański, Leżeński, Leżyński, Lipowiec, Lipowiecki, Lipowski, Maciejewski, Maciejowski, Malinowski, Mączewski, Michajłowicz, Mielecki, Milecki, Mielęcki, Milęcki, Modliszewski, Mordas, Mosiński, Muświc, Nowosza, Orzechowski, Osiemborowski, Ostrołęcki, Ostrowski, Oszczepalski, Pawłowski, Pijanowski, Pilecki, Piotrowski, Podfilipski, Podrzecki, Podstolski, Poniatowski, Poświński, Powiełowski, Powsiński, Powsłowski, Poznański, Pożarzyński, Pusłowski, Rachowski, Regulski, Rodewicz, Rogewicz, Roszewski, Roszczewski, Rożniszewski, Rusiński, Sablicki, Sadurski, Siekierka, Siekierko, Snarski, Sobieński, Sobol, Starski, Szablicki, Szadurski, Świderski, Świrski, Tarnowski, Tetewczyński, Wigand, Winkszna, Winkszno, Wiszniowski, Wiśniewski, Witelius, Włost, Włostowski, Wolczyński, Wołczyński, Woźnicki, Wrzescz, Wrzeszcz, Wrzeszczowski, Wyleziński, Zabowicz, Zakrzewski, Zaleski, Zalęcki, Załęcki, Zardecki, Zelechowski, Zielechowski, Zielichowski, Zieliński, Zozulski, Zuliński, Żardecki, Żelechowski, Żeleński, Żelichowski, Żeliński, Żuliński, Żyliński

Znani herbowni[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Pfotenhauer P. Die Schlesischen Siegel 1250 bis 1300, Breslau. T.B. II #16
  2. Oleg Jardetzky: The Ciolek of Poland. Graz/Austria: Akademische Druck-u. Verlagsanstalt, 1992, s. 244. ISBN 3-201-01583-0.
  3. Codex diplomaticus Cathedralis ad s. Venceslaum Ecclesiae Cracoviensis #134 et #135 (Autentyczność tego dokumentu nie budzi zastrzeżeń, lecz niefortunnie pieczęć z pierwszego dokumentu zaginęła i nie jest pewne czy komes Thomas – potwierdzony Ciołek – złożył pieczęć Ciołka)
  4. Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 96. ISBN 83-7391-166-9.
  5. (wg) Trillmich W. (ed.) 1962. Thietmari Merseburgensis Episcopi Chronicon VI:91.
  6. Archiwum diecezji Gnieznieńskiej #92
  7. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.

Linki zewnętrzne[edytuj]