Bazylika św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bazylika św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim
Distinctive emblem for cultural property.svg N/7 z dnia 24.06.1953 r.[1]
bazylika mniejsza, kolegiata kościół parafialny
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Miejscowość Nowe Miasto Lubawskie
Adres Kościelna
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim
Wezwanie św. Tomasza Apostoła
Położenie na mapie Nowego Miasta Lubawskiego
Mapa konturowa Nowego Miasta Lubawskiego, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Bazylika św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Bazylika św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Bazylika św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim”
Położenie na mapie powiatu nowomiejskiego
Mapa konturowa powiatu nowomiejskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bazylika św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim”
Ziemia53°25′27,5″N 19°35′40,0″E/53,424306 19,594444
Strona internetowa
Ołtarz Matki Boskiej z 1702

Bazylika św. Tomasza Apostoła w Nowym Mieście Lubawskim – kościół gotycki pochodzący z XIII-XV wieku.

Historia i architektura[edytuj | edytuj kod]

Po 1325 roku zbudowano dwa zachodnie przęsła prezbiterium (pierwotnie zamkniętego prostokątnie). Do 1350 roku zbudowano pseudobazylikowy korpus o niskich ośmiobocznych filarach. Zbudowano także dolną część wieży (pierwotnie z dużym oknem nad portalem) i wieloboczną wieżyczkę przy północnej części fasady. W 2. połowie XIV w. podwyższono nawę główną przez wprowadzenie układu bazylikowego. Wtedy powstały służki z głowicami baldachimowymi i figurką mężczyzny oraz maswerkowe wsporniki sklepienia. Wtedy też powstały sterczynowo-blendowy szczyt nawy oraz miejsca po nie zrealizowanych łukach odporowych. Po 1400 roku przedłużono prezbiterium o trójbocznie zamknięte oskarpowane przęsło, zwieńczone nad zamknięciem attyką z blendami i wimpergami. Po 1460 r. nawa główna została nakryta czteroramiennym sklepieniem gwiaździstym, a także podwyższono wieżę[2].

Na początku XVII w. dobudowano kaplicę grobową rodu Działyńskich w narożu między nawą południową a prezbiterium.

W wyniku spalenia kościoła w Łąkach w 1882 r. do kościoła parafialnego w Nowym Mieście została sprowadzona łaskami słynąca figura NMP.

Od 1971 kościół posiada status bazyliki mniejszej. Leży na Polskim Szlaku Drogi św. Jakuba. W dniu 25 marca 2012 roku erygowano przy bazylice Nowomiejską Kapitułę Kolegiacką – tym samym kościół otrzymał godność kolegiaty.

Ważniejsze wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Organy[edytuj | edytuj kod]

Instrument wybudowany przez Bruna Goebela w 1908 roku[3].

Dyspozycja instrumentu

Manuał I Manuał II Pedał
1. Bordun 16' 1. Salicional 8' 1. Subbas 16'
2. Hohlflöte 8' 2. Vox-cölestis 8' 2. Violon 16'
3. Gemshorn 8' 3. Gedeckt 8' 3. Principal 16'
4. Quintatön 8' 4. Conzert-Flöte 8' 4. Octavbass 8'
5. Gamba 8' 5. Geigen-Principal 8' 5. Cello 8'
6. Principal 8' 6. Schalmei 8' 6. Posaune 16'
7. Traversflöte 4' 7. Dolce 4'
8. Octave 4' 8. Flöte 4'
9. Rauschquinte 2 2/3' u. 2' 9. Progressiv harm. 2 2/3' 2-3 fch
10. Mixtur 4-5 fach
11. Trompete 8'

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 2021-09-30. [dostęp 06.05.2010].
  2. Parafia św. Tomasza - Nowe Miasto Lubawskie / Nowe Miasto n. Drwęcą, www.sanktuariummbl.diecezja.torun.pl [dostęp 2017-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2012-06-22] (pol.).
  3. Nowe Miasto Lubawskie ( Bazylika św. Tomasza), musicamsacram.pl [dostęp 2021-09-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • ks. Andrzej Taliński, Dzieje parafii Nowe Miasto Lubawskie do 1772 roku (praca magisterska Lublin, KUL 1989)
  • Z dawna Polski tyś królową. Przewodnik po sanktuariach maryjnych. Szymanów 1983
  • Diecezja Toruńska.Historia i teraźniejszość. T.13.Dekanat nowomiejski. Praca zbior.red.Stanisława Kardasza.Toruń 1998. s.76-94
  • Karolina Pszczółkowska, "Perła ziemi lubawskiej". Spotkania z Zabytkami, nr 3-4, 2010, s. 32-35.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]