Gospodarka Unii Europejskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Gospodarka Unii Europejskiej
Euro note close 1.jpg
Informacje ogólne
Waluta Euro
Bank centralny Europejski Bank Centralny
Dane statystyczne
PKB (nominalny) 15,84 bln $ (2013)[1]
PKB (ważony PSN) 15,39 bln $ (2011)[1]
PKB per capita 34 000 $ (2011)[1]
Wzrost PKB 1,6% (2011)[1]
Struktura PKB rolnictwo 1,8%, przemysł 25,1%, usługi 73,1% (2011)[1]
Inflacja 2,9% (2011)[1]
Wymiana handlowa
Eksport 1,791 bln $ (2010)[1]
Główni partnerzy Stany Zjednoczone 17,5%, Chiny 8,3%, Szwajcaria 7,7%, Rosja 6,3%, Turcja 4,5% (2010)
Import 2 bln $ (2010)[1]
Główni partnerzy Chiny 18,7%, Stany Zjednoczone 11,0%, Rosja 9,7%, Szwajcaria 5,5%, Norwegia 4,4%
Zatrudnienie
Struktura zatrudnienia rolnictwo 4,7%, przemysł 25,1%, usługi 73,1%
Stopa bezrobocia 9,6% (2011)[1]
Wskaźniki jakości życia
Współczynnik Giniego 30,4 (2010)[1]
Główne źródło

Gospodarka Unii Europejskiejgospodarka wszystkich państw tworzących Unię Europejską rozpatrywanych łącznie, jakby stanowiły jedno państwo. W 2010 roku PKB Unii Europejskiej wynosił 12,279 biliona (16,282 biliona $)[2], co oznacza że gospodarka Unii Europejskiej była większa od największej gospodarki pojedynczego państwa, Stanów Zjednoczonych.

Gospodarka krajów członkowskich[edytuj]

Zobacz też: Gospodarka Austrii, Gospodarka Belgii, Gospodarka Bułgarii, Gospodarka Cypru, Gospodarka Czech, Gospodarka Danii, Gospodarka Estonii, Gospodarka Francji, Gospodarka Grecji, Gospodarka Hiszpanii, Gospodarka Holandii, Gospodarka Irlandii, Gospodarka Litwy, Gospodarka Luksemburga, Gospodarka Łotwy, Gospodarka Malty, Gospodarka Niemiec, Gospodarka Polski, Gospodarka Portugalii, Gospodarka Rumunii, Gospodarka Słowacji, Gospodarka Słowenii, Gospodarka Szwecji, Gospodarka Wielkiej Brytanii, Gospodarka Węgier, Gospodarka Włoch. W państwach panuje dosyć wysoki stopień redystrybucji dochodów, dochodzący do 60% PKB (w Szwecji). Główną gałąź gospodarki tych krajów stanowią usługi (telekomunikacje, bankowe, budowlane, transportowe – w tym samochodowe, morskie i lotnicze itd.), w dalszej kolejności przemysł oraz schemizowane i zautomatyzowane rolnictwo.

Większość PKB wytwarza sektor prywatny, jednak dosyć duży udział w nim ma sektor państwowy: w Szwecji – około 30% (w latach 80. ponad 40%), w Polsce obecnie około 25%, we Francji w rękach państwowych pozostaje kolej, elektrownie (EDF, który posiada kilka elektrowni w Polsce), dystrybucja gazu (GDF) i wiele innych przedsiębiorstw, które są dochodowe i zasilają budżet państwa.

Kraje Unii Europejskiej składającej się z 28 państw mają łącznie najwyższy na świecie produkt krajowy brutto. Pod względem dochodu na głowę mieszkańca kraje „starej” Unii są w światowej czołówce, niektóre regiony Europy, na przykład Bawaria czy Île-de-France, mają prawie dwukrotnie wyższy niż średni poziom z 28 państwami.

14 marca 2008 roku ekonomiści banku Goldman Sachs obliczyli, że gospodarka 15 państw strefy euro stała się największą gospodarką świata. Przyczyną jest osłabiający się dolar. W poprzedzającym roku PKB Stanów Zjednoczonych osiągnął ponad 13,84 bln dolarów, podczas gdy strefy euro prawie 8,85 bln euro. Przy kursie 1,5688 dol. za euro (według kursu z 14 marca 2008), daje to ponad 13,88 bln dol. Euroland pobił więc USA o blisko 40 mld dolarów.

Wzrost gospodarczy[edytuj]

Obecnie kraje starej Unii znajdują się w słabszej kondycji: ich wzrost gospodarczy waha się między 0% a 2%, ale tyle samo wynosi on na przykład w Japonii. Jednocześnie mają niski przyrost naturalny i większe ograniczenia imigracyjne niż w krajach zamożnych o mniejszym zaludnieniu. Niemcy są pierwsi na świecie pod względem wartości eksportu swoich produktów, nawet przed ludniejszą Japonią. W Szwecji, Finlandii i Danii wzrost wynosi ponad 3%. W słabiej rozwiniętych państwach nowej Unii wynosi on zwykle 4-7% (Polska), 5-8% (Słowacja) czy 8-12% (Estonia). Należy jednak zauważyć, że PKB tych państw tuż po wprowadzeniu gospodarki rynkowej notował gwałtowny spadek w związku z utratą rynku radzieckiego: w Polsce było to -17%, w przypadku Bułgarii nawet -40%, a poziom PKB z czasów socjalizmu odzyskała dopiero w 2003 r.

Statystyka[edytuj]

Gospodarka


     Wskaźnik równy średniej UE

     Wskaźnik lepszy od średniej UE

     Wskaźnik słabszy od średniej UE

Państwa
członkowskie[3]
PKB (2015)[4] Wzrost
PKB
w %
(2015)
[5]
PKB per capita (2015)[4] Dług
publiczny

PKB = 100 %
(2015)[6]
Nadwyżka
/ Deficyt
PKB = 100 %
(2015)[7]
Inflacja
HICP
w %
(2015)[8]
Bezro-
bocie

w %
(2015)[9]
w mln
Euro
w mln
SSN
UE28 = 100 % w
Euro
w
SSN
UE28 = 100 %
Euro SSN Euro SSN
 Unia Europejska 14 635 156 14 635 156 100,00 % 100,00 % 2,0 % 28 726 28 700 100,0 % 100,0 % 85,2 % -2,4 % 0,0 % 9,4 %
 Niemcy 3 025 900 2 932 714 20,68 % 20,04 % 1,7 % 37 087 35 900 129,1 % 125,1 % 71,2 % 0,7 % 0,1 % 4,6 %
 Francja 2 183 631 2 020 155 14,92 % 13,80 % 1,3 % 32 879 30 400 114,5 % 105,9 % 95,8 % -3,5 % 0,1 % 10,4 %
 Wielka Brytania 2 568 941 2 051 389 17,55 % 14,02 % 2,3 % 39 463 31 500 137,4 % 109,8 % 89,2 % -4,4 % 0,0 % 5,3 %
 Włochy 1 636 372 1 663 314 11,18 % 11,37 % 0,8 % 26 947 27 400 93,8 % 95,5 % 132,7 % -2,6 % 0,1 % 11,9 %
 Hiszpania 1 081 190 1 221 366 7,39 % 8,35 % 3,2 % 23 288 26 300 81,1 % 91,6 % 99,2 % -5,1 % -0,6 % 22,1 %
 Polska 427 737 756 850 2,92 % 5,17 % 3,6 % 11 123 19 700 38,7 % 68,6 % 51,3 % -2,6 % -0,7 % 7,5 %
 Rumunia 160 353 323 486 1,10 % 2,21 % 3,8 % 8 070 16 300 28,1 % 56,8 % 38,4 % -0,7 % -0,4 % 6,8 %
 Holandia 678 572 625 463 4,64 % 4,27 % 2,0 % 40 076 36 900 139,5 % 128,6 % 65,1 % -1,8 % 0,2 % 6,9 %
 Belgia 409 407 378 359 2,80 % 2,59 % 1,4 % 36 515 33 700 127,1 % 117,4 % 106,0% -2,6 % 0,6 % 8,5 %
 Grecja 176 023 220 074 1,20 % 1,50 % -0,2 % 16 211 20 300 56,4 % 70,7 % 176,9 % -7,2 % -1,1 % 24,9 %
 Czechy 163 948 258 653 1,12 % 1,77 % 4,2 % 15 553 24 500 54,1 % 85,4 % 41,1 % -0,4 % 0,3 % 5,1 %
 Portugalia 179 379 230 404 1,23 % 1,57 % 1,5 % 17 328 22 300 60,3 % 77,7 % 129,0 % -4,4 % 0,5 % 12,6 %
 Węgry 108 748 191 925 0,74 % 1,31 % 2,9 % 11 052 19 500 38,5 % 67,9 % 75,3 % -2,0 % 0,1 % 6,8 %
 Szwecja 444 617 346 946 3,04 % 2,37 % 4,2 % 45 373 35 400 158,0 % 123,3 % 43,4 % 0,0 % 0,7 % 7,4 %
 Austria 337 286 313 841 2,30 % 2,14 % 0,9 % 39 125 36 400 136,2 % 126,8 % 86,2 % -1,2 % 0,8 % 5,7 %
 Bułgaria 44 162 95 794 0,30 % 0,65 % 3,0 % 6 136 13 300 21,4 % 46,3 % 26,7 % -2,1 % -1,1 % 9,2 %
 Dania 266 245 201 726 1,82 % 1,38 % 1,2 % 46 858 35 500 163,1 % 123,7 % 40,2 % -2,1 % 0,2 % 6,2 %
 Finlandia 207 220 169 621 1,42 % 1,16 % 0,5 % 37 819 31 000 131,7 % 108,0 % 63,1 % -2,7 % -0,2 % 9,4 %
 Słowacja 78 071 119 367 0,53 % 0,82 % 3,6 % 14 398 22 000 50,1 % 76,7 % 52,9 % -3,0 % -0,3 % 11,5 %
 Irlandia 214 623 193 292 1,47 % 1,32 % 7,8 % 46 233 41 600 160,9 % 144,9 % 93,8 % -2,3 % 0,0 % 9,4 %
 Chorwacja 43 897 70 441 0,30 % 0,48 % 1,6 % 10 419 16 700 36,3 % 58,2 % 86,7 % -3,2 % -0,3 % 16,3 %
 Litwa 37 124 61 390 0,25 % 0,42 % 1,6 % 12 780 21 100 44,5 % 73,5 % 42,7 % -0,2 % -0,7 % 9,1 %
 Słowenia 38 543 48 948 0,26 % 0,33 % 2,9 % 18 680 23 700 65,0 % 82,6 % 83,2 % -2,9 % -0,8 % 9,0 %
 Łotwa 24 378 36 617 0,17 % 0,25 % 2,7 % 12 326 18 500 42,9 % 64,5 % 36,4 % -1,3 % 0,2 % 9,9 %
 Estonia 20 461 28 091 0,14 % 0,19 % 1,1 % 15 580 21 400 54,2 % 74,6 % 9,7 % 0,4 % 0,1 % 6,2 %
 Cypr 17 421 19 711 0,12 % 0,13 % 1,6 % 20 616 23 300 71,8 % 81,2 % 108,9 % -1,0 % -1,5 % 15,1 %
 Luksemburg 52 113 44 251 0,36 % 0,30 % 4,8 % 91 635 77 800 319,0 % 271,1 % 21,4 % 1,2 % 0,1 % 6,4 %
 Malta 8 797 10 969 0,06 % 0,07 % 6,4 % 20 394 25 400 71,0 % 88,5 % 63,9 % -1,5 % 1,2 % 5,4 %
Poziom życia w Unii Europejskiej
Państwa
członkowskie[3]
Rzeczywista konsumpcja indywidualna per capita[10][4]
2004 2015
w
Euro
w
SSN
UE28 = 100 % w
Euro
w
SSN
UE28 = 100 %

Euro
SSN
Euro
SSN
 Unia Europejska 15 534 15 500 100,0 100,0 19 960 20 000 100,0 100,0
 Niemcy 19 146 17 900 123,3 115,5 24 727 24 800 123,9 124,2
 Francja 18 914 17 200 121,8 111,0 23 167 22 100 116,1 110,7
 Wielka Brytania 23 520 21 300 151,4 137,4 30 476 23 100 152,7 115,7
 Włochy 17 548 16 400 113,0 105,8 19 485 19 400 97,6 97,2
 Hiszpania 13 631 15 300 87,7 98,7 15 954 17 600 79,9 88,2
 Polska 3 968 8 300 25,5 53,5 7 612 14 700 38,1 73,6
 Rumunia 2 204 5 800 14,2 37,4 5 482 11 700 27,5 58,6
 Holandia 20 335 19 200 130,9 123,9 24 646 22 100 123,5 110,7
 Belgia 18 458 17 100 118,8 110,3 24 433 22 400 122,4 112,2
 Grecja 12 958 15 400 83,4 99,4 12 823 16 100 64,2 80,7
 Czechy 5 610 11 100 36,1 71,6 8 973 15 200 45,0 76,2
 Portugalia 10 973 12 400 70,6 80,0 13 107 16 600 65,7 83,2
 Węgry 5 509 9 700 35,5 62,6 6 565 12 400 32,9 62,1
 Szwecja 21 868 17 800 140,8 114,8 29 017 22 100 145,4 110,7
 Austria 19 478 18 600 125,4 120,0 25 785 23 700 129,2 118,7
 Bułgaria 2 108 5 900 13,6 38,1 4 248 10 100 21,3 50,6
 Dania 24 349 17 200 156,7 111,0 31 170 22 700 156,2 113,7
 Finlandia 19 239 15 600 123,9 100,6 27 356 22 600 137,1 113,2
 Słowacja 4 139 8 500 26,6 54,8 9 587 15 400 48,0 77,2
 Irlandia 20 914 16 600 134,6 107,1 23 737 19 000 118,9 95,2
 Chorwacja 5 405 8 800 34,8 56,8 7 219 11 600 36,2 58,1
 Litwa 4 054 8 800 26,1 56,8 9 466 16 400 47,4 82,2
 Słowenia 9 073 12 200 58,4 78,7 11 731 14 800 58,8 74,1
 Łotwa 3 740 7 700 24,1 49,7 8 589 13 200 43,0 66,1
 Estonia 4 658 8 500 30,0 54,8 9 812 13 900 49,2 69,6
 Cypr 13 081 14 500 84,2 93,5 15 857 18 000 79,4 90,2
 Luksemburg 28 683 25 400 184,6 163,9 37 011 27 400 185,4 137,3
 Malta 8 774 12 600 56,5 81,3 12 940 16 100 64,8 80,7
Państwa
członkowskie[3]
Wydatki gospodarstw domowych
na żywność i napoje bezalkoholowe
(wydatki ogółem = 100)[11][12]
1995 2000 2005 2010 2015
 Unia Europejska 14,2 12,6 12,3 12,3 12,3[13]
 Niemcy 12,0 11,0 10,8 10,2 10,5
 Francja 14,0 13,2 12,8 12,9 13,3
 Wielka Brytania 9,7 8,6 8,0 8,7 8,3
 Włochy 16,9 15,2 14,8 14,5 14,3
 Hiszpania 16,8 14,1 13,1 12,6 13,4
 Polska 29,2 22,7 21,0 19,1 16,9
 Rumunia 44,2 33,7 29,8 27,0 29,4
 Holandia 12,4 10,7 10,3 11,1 11,7
 Belgia 14,8 12,7 13,2 12,8 13,3
 Grecja 17,1 16,1 16,1 15,8 16,6
 Czechy 18,7 17,3 14,8 14,1 16,6
 Portugalia 18,5 16,6 15,9 15,8 17,0
 Węgry 23,3 19,0 16,5 16,9 18,2
 Szwecja 14,1 12,0 11,9 12,2 12,5
 Austria 11,4 10,3 10,1 9,9 9,9
 Bułgaria 26,4 28,8 20,2 18,1 18,7[13]
 Dania 13,0 12,0 11,0 11,3 11,3
 Finlandia 15,3 12,6 12,0 12,1 12,4
 Słowacja 27,5 23,4 18,1 17,2 17,8
 Irlandia 14,8 11,1 9,3 9,6 9,5
 Chorwacja b.d. b.d. b.d. b.d. b.d.
 Litwa 39,3 27,6 25,3 24,0 23,4
 Słowenia 17,8 16,7 14,8 14,6 15,4
 Łotwa 35,2 25,6 21,6 20,6 18,8
 Estonia 30,0 20,7 18,9 20,0 20,7
 Cypr 14,9 13,8 13,1 12,1 14,7
 Luksemburg 10,1 8,9 8,8 9,6 9,4
 Malta 16,6 14,7 14,0 13,5 12,3

Polityka gospodarcza Unii Europejskiej[edytuj]

Cztery swobody i jednolity rynek[edytuj]

Handel[edytuj]

Handel zewnętrzny[edytuj]

Rolnictwo[edytuj]

Przemysł[edytuj]

Rozwinięty też jest przemysł produkujący sprzęt gospodarstwa domowego (Bosch, Electrolux, Zanussi), chemiczny, petrochemiczny (Shell, BP), elektroniczny (Philips), farmaceutyczny, stoczniowy i spożywczy. Ważną funkcję pełnią telekomunikacyjne satelity europejskie Eutelsat i Astra, należąca do luksemburskiego SES S.A..

We Francji swoją siedzibę ma jeden z dwóch największych koncernów lotniczych Airbus, w Szwecji produkuje się samoloty Saab. W Europie produkuje się superszybkie pociągi (TGV firmy Alstom).

Przemysł motoryzacyjny[edytuj]

Niemcy zajmują trzecie miejsce na świecie pod względem produkcji samochodów, cała Unia zaś pierwsze. Najważniejsze motoryzacyjne koncerny europejskie to DaimlerChrysler (Mercedes-Benz, Chrysler, Maybach, także udziały w Mitsubishi), BMW, Volkswagen (do tego koncernu należą także Audi, Skoda, Seat, Bentley, Lamborghini i Bugatti), Porsche, MAN AG, PSA (Citroën i Peugeot), Renault, Fiat (także Ferrari i Iveco), Volvo AB (nadal należy do Szwedów). Montownie swoich samochodów mają także amerykański Ford (także samochody osobowe Volvo, Jaguar i DAF) i GM (Opel, Scania i Saab) oraz przedsiębiorstwa azjatyckie.

Energetyka[edytuj]

Unia Europejska ujednoliciła przepisy dotyczące wytwarzania, przesyłu, dystrybucji i dostaw energii elektrycznej, wzbogacając je o przepisy dotyczące ochrony konsumentów. W celu ulepszenia i zintegrowania konkurencyjnych rynków energii w UE dyrektywą Parlamentu i Rady nr 2009/72/WE ustanowiono zasady dotyczące organizacji i funkcjonowania sektora elektroenergetycznego, otwartego dostępu do rynku, składania ofert, udzielania zezwoleń i eksploatacji systemów. W UE dużą wagę przywiązuje się do produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Narodowe cele dotyczące udziału energii pozyskiwanej z tych źródeł w ogólnej ilości energii wytwarzanej w państwach członkowskich określono w dyrektywie 2001/77/WE. Wysiłki państw członkowskich zmierzające do realizacji celów wyznaczonych w tej dyrektywie monitoruje Komisja Europejska.

Transport[edytuj]

Zbudowany dzięki dotacjom unijnym Airbus A380

Turystyka[edytuj]

Francja, Wielka Brytania i Włochy są najczęściej odwiedzanymi krajami na świecie, z czego czerpią ogromne korzyści drobni przedsiębiorcy oraz budżety tych państw, gdyż obcokrajowcy płacą podatek od towarów i usług przy wszelkich zakupach. W Austrii istnieją najdłuższe i najlepsze na świecie trasy narciarskie. Danię odwiedza co roku 5 mln turystów, czyli tyle, ile wynosi liczba mieszkańców.

Nowe technologie[edytuj]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Media w Unii Europejskiej[edytuj]

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Finanse UE[edytuj]

Wydatki UE w 2004

Budżet[edytuj]

 Osobny artykuł: Budżet Unii Europejskiej.

Unia Europejska[14] posiada własną samodzielność finansową (od 1970 roku – od traktatu budżetowego). Źródła własne WE to:

  • cła
  • opłaty nakładane na import artykułów rolnych
  • część podatku pośredniego
  • wpłaty państw członkowskich.

Pierwsze dwa źródła stanowią ok. 14% budżetu WE, ok. 35% – wpływy z podatku pośredniego, a 51% – to wpłaty państw członkowskich. Głównym płatnikiem netto są Niemcy, a następnie Wielka Brytania. W latach osiemdziesiątych rządzący w Brytanii brytyjscy konserwatyści uzyskali rabat, ze względu na małą kwotę subwencji rolniczych. Ostatnio zrodził się pomysł stworzenia podatku europejskiego. Miałoby to być na przykład dwa punkty procentowe z podatku od towarów i usług. Wtedy najwięcej płaciłyby te kraje, w których najwięcej się konsumuje. Byłby to sposób na zmniejszenie brytyjskiego rabatu, a Niemcy, ponieważ są największą gospodarką Unii i najbardziej ludnym krajem, pozostałyby największym płatnikiem. Największym odbiorcą funduszów Unii była przez lata Hiszpania: w Madrycie wybudowano za te pieniądze na przykład metro. Francja zaś jest największym odbiorcą dotacji unijnych dla rolnictwa. Same dotacje stanowią zwrot 98% francuskiej kontrybucji brutto. Jeżeli liczyć również zyski francuskich rybaków i zyski mieszkańców Strasburga, Francja jest beneficjentem netto UE.

Państwa członkowskie Całościowa składka
w euro
Całościowa składka
jako % całościowego budżetu UE
Całościowe wydatki
rok 2006 w euro
Całościowe wydatki
jako % całościowego budżetu UE
 Unia Europejska 105.259.468.772 100,00% 106.575.500.000 100,00%
 Niemcy 22.218.438.941 21,11% 12.242.400.000 11,49%
 Francja 17.303.107.859 16,44% 13.496.200.000 12,66%
 Włochy 14.359.479.157 13,64% 10.922.300.000 10,25%
 Wielka Brytania 13.739.900.046 13,05% 8.294.200.000 7,78%
 Hiszpania 8.957.286.488 8,51% 12.883.000.000 12,09%
 Holandia 5.552.933.781 5,28% 2.190.400.000 2,06%
 Belgia 4.035.286.807 3,83% 5.625.100.000 5,28%
 Szwecja 2.832.862.800 2,69% 1.573.400.000 1,48%
 Austria 2.308.432.030 2,19% 1.830.100.000 1,72%
 Dania 2.130.860.212 2,02% 1.501.900.000 1,41%
 Polska 2.099.087.114 1,99% 5.305.600.000 4,98%
 Grecja 1.882.611.879 1,79% 6.833.700.000 6,41%
 Finlandia 1.544.832.284 1,47% 1.280.400.000 1,20%
 Portugalia 1.443.049.602 1,37% 3.634.800.000 3,41%
 Irlandia 1.341.281.313 1,27% 2.461.800.000 2,31%
 Węgry 1.003.119.411 0,95% 1.842.200.000 1,73%
 Czechy 932.392.859 0,89% 1.330.000.000 1,25%
 Słowacja 393.148.777 0,37% 696.200.000 0,65%
 Słowenia 299.993.572 0,29% 406.000.000 0,38%
 Luksemburg 241.439.011 0,23% 1.194.800.000 1,12%
 Litwa 221.997.405 0,21% 799.800.000 0,75%
 Cypr 144.556.416 0,14% 239.600.000 0,22%
 Łotwa 115.205.431 0,11% 402.600.000 0,24%
 Estonia 100.756.308 0,10% 300.000.000 0,28%
 Malta 57.409.269 0,05% 157.000.000 0,14%
 Bułgaria Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. 360.600.000 0,34%
 Rumunia Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. Nie była członkiem kiedy zatwierdzano budżet. 693.100.000 0,65%

Zobacz też[edytuj]

Lifeintheeu.png
Unia Europejska na skróty
Portal Portal Unia Europejska

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]