Przejdź do zawartości

Lionel Jospin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Lionel Jospin
Ilustracja
Lionel Jospin (2014)
Data i miejsce urodzenia

12 lipca 1937
Meudon

Data śmierci

22 marca 2026

Premier Francji
Okres

od 3 czerwca 1997
do 6 maja 2002

Przynależność polityczna

Partia Socjalistyczna

Poprzednik

Alain Juppé

Następca

Jean-Pierre Raffarin

podpis
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Wielki Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Narodowego Zasługi (Francja) Komandor Orderu Palm Akademickich (Francja) Wielki Krzyż Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa) Krzyż Wielki Orderu Zasługi RP
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach

Lionel Jospin (wym. [ljɔnɛl ʒɔspɛ̃]; ur. 12 lipca 1937 w Meudon[1][2], zm. 22 marca 2026[3]) – francuski polityk, parlamentarzysta krajowy, eurodeputowany II kadencji, minister, dwukrotnie pierwszy sekretarz Partii Socjalistycznej (1981–1988, 1995–1997), od 1997 do 2002 premier Francji, kandydat na urząd prezydenta Francji w 1995 i 2002.

Życiorys

[edytuj | edytuj kod]

Kształcił się w Instytucie Nauk Politycznych w Paryżu oraz w École nationale d’administration[1]. W latach 1965–1970 pracował w ministerstwie spraw zagranicznych, zajmując się kwestiami współpracy zagranicznej. Od 1970 do 1981 pracował jako wykładowca ekonomii na Université Paris-Sud[4].

Działał w trockistowskim ugrupowaniu OCI(inne języki)[5]. W 1971, wkrótce po objęciu stanowiska wykładowcy ekonomii na Université Paris-Dauphine, wstąpił do Partii Socjalistycznej[1]. W 1973 został członkiem biura wykonawczego, obejmując funkcję jednego z sekretarzy krajowych. Pełnił ją do 1981 (odpowiadając za różne działy). W latach 1977–1986 zasiadał w paryskiej radzie miejskiej[4].

W 1981 został pierwszym sekretarzem Partii Socjalistycznej, zastępując wybranego na urząd prezydenta François Mitterranda[1]. Ugrupowaniem kierował do 1988[6]. W latach 1981–1988 był również posłem do Zgromadzenia Narodowego, początkowo reprezentował Paryż, a od 1986 Górną Garonnę[7]. Od 1984 do 1988 sprawował mandat eurodeputowanego II kadencji[2].

W 1988 zrezygnował z obu mandatów poselskich (w parlamencie krajowym i w PE) w związku z powołaniem w skład rządu. W maju tegoż roku został ministrem stanu oraz ministrem edukacji narodowej, nauki i sportu w pierwszym rządzie Michela Rocarda[1]. W jego drugim gabinecie od czerwca 1988 otrzymał zbliżony zakres obowiązków (z wyjątkiem spraw nauki, w miejsce której przydzielono mu sprawy młodzieży). Pozostał także w utworzonym w maju 1991 rządzie Édith Cresson, w którym do kwietnia 1992 sprawował urząd ministra stanu i ministra edukacji narodowej[7]. Działał w dalszym ciągu w samorządzie jako radny departamentu Górna Garonna (1988–2002) i regionu Midi-Pireneje (1992–1997)[4]. W 1993 przegrał w swoim okręgu wybory parlamentarne z kandydatem centrystów i gaullistów Jeanem-Pierre’em Bastianim(inne języki)[8].

W 1995 był kandydatem socjalistów w wyborach prezydenckich. Postrzegany był jako polityk mało charyzmatyczny i zachowawczy[9]. W pierwszej turze uzyskał najwięcej głosów (23,3%). Zwycięzcą wyborów okazał się jednak Jacques Chirac, przedstawiciel Zgromadzenia na rzecz Republiki, którego poparło w drugiej turze 52,6% głosujących[10]. Pomimo porażki Lionel Jospin awansował w partyjnej strukturze – w tym samym roku objął ponownie funkcję pierwszego sekretarza PS, stanowisko to zajmował do 1997[4]. W wyborach parlamentarnych w 1997(inne języki) ponownie został wybrany do niższej izby francuskiego parlamentu[7], a socjaliści i ich sojusznicy (w tym komuniści i zieloni) uzyskali większość w Zgromadzeniu Narodowym XI kadencji.

3 czerwca 1997 Lionel Jospin objął urząd premiera Francji[11]. Jego lewicowy rząd funkcjonował w ramach koabitacji z centroprawicowym prezydentem[5]. Przewodniczył rządowi w okresie sprzyjającej koniunktury gospodarczej oraz niskiej inflacji[9]. Jego gabinet przeprowadził reformy systemu opieki społecznej, reformy wprowadzające 35-godzinny tydzień pracy, zmiany w ubezpieczeniach zdrowotnych i instytucję rejestrowanych związków partnerskich, złagodził politykę imigracyjną oraz w 2001 wprowadził szeroką reformę podatkową, która obniżyła obciążenia fiskalne, zwłaszcza dla osób o niższych dochodach[9]. Za jego urzędowania przyjęto we Francji wspólną europejską walutę euro[5].

W 2002 ponownie kandydował w wyborach prezydenckich, zajmując w pierwszej turze głosowania trzecie miejsce z wynikiem 16,2% głosów. Wyprzedzili go ubiegający się o reelekcję Jacques Chirac (19,9%) i przywódca skrajnie prawicowego Frontu Narodowego Jean-Marie Le Pen (16,9%)[12]. Lionel Jospin po porażce zapowiedział swoją dymisję i ogłosił wycofanie się z bieżącej polityki[9]. Na stanowisku premiera urzędował do 6 maja 2002 – dzień po drugiej turze wyborów prezydenckich, w których ponownie zwyciężył Jacques Chirac, na czele nowego gabinetu stanął Jean-Pierre Raffarin[11].

W 2007 wsparł publicznie prezydencką kandydaturę Ségolène Royal[13], a w 2012 stanął na czele powołanej przez François Hollande’a rady doradczej do spraw reformy życia publicznego[14]. W 2014 przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Claude Bartolone powołał go w skład Rady Konstytucyjnej, zasiadał w tym gremium od stycznia 2015 do marca 2019[4].

Odznaczenia

[edytuj | edytuj kod]

Skład rządu Lionela Jospina

[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ a b c d e Palmowski 2008 ↓, s. 44.
  2. ↑ a b Lionel Jospin. europarl.europa.eu. [dostęp 2016-04-13].
  3. ↑ Sardain Claire: Lionel Jospin, figure tutélaire du PS dans le Sud Ouest, s’est éteint un dimanche d’élections comme un dernier clin d'œil au politique. france3-regions.franceinfo.fr, 23 marca 2026. [dostęp 2026-03-23]. (fr.).
  4. ↑ a b c d e f Lionel Jospin. conseil-constitutionnel.fr. [dostęp 2019-03-21]. (fr.).
  5. ↑ a b c Lionel Jospin. gouvernement.fr. [dostęp 2016-04-13]. (fr.).
  6. ↑ Parti socialiste (PS): organigramme. france-politique.fr. [dostęp 2016-04-13]. (fr.).
  7. ↑ a b c Lionel Jospin. assemblee-nationale.fr. [dostęp 2016-04-13]. (fr.).
  8. ↑ Législatives 1993. figaro.net. [dostęp 2016-04-13]. (fr.).
  9. ↑ a b c d Palmowski 2008 ↓, s. 45.
  10. ↑ Élection présidentielle 1995. france-politique.fr. [dostęp 2016-04-13]. (fr.).
  11. ↑ a b c Présidents de la République et Gouvernements sous la Ve République. assemblee-nationale.fr. [dostęp 2024-08-17]. (fr.).
  12. ↑ Élection présidentielle 2002. france-politique.fr. [dostęp 2016-04-13]. (fr.).
  13. ↑ Lionel Jospin rejoint l’équipe de Ségolène Royal. liberation.fr, 22 lutego 2007. [dostęp 2016-04-13]. (fr.).
  14. ↑ Jospin présidera la commission sur la moralisation de la vie politique. liberation.fr, 14 lipca 2012. [dostęp 2016-04-13]. (fr.).
  15. ↑ Dėl Prancūzijos Respublikos piliečių apdovanojimo Didžiojo Lietuvos Kunigaikščio Gedimino ordinu. lrs.lt, 19 lutego 1998. [dostęp 2025-04-08]. (lit.).
  16. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 maja 2000 r. o nadaniu orderów (M.P. z 2000 r. Nr 23, poz. 477).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
Pierwsi sekretarze francuskiej Partii Socjalistycznej
Premierzy Francji
Restauracja Burbonów
Monarchia lipcowa
II Republika Francuska
II Cesarstwo Francuskie / Rząd Tymczasowy
III Republika Francuska
Francja Vichy / Rząd Tymczasowy Republiki Francuskiej
IV Republika Francuska
V Republika Francuska
Pierwszy i drugi rząd Michela Rocarda (1988–1991)
W dniu powstania
Późniejsi członkowie drugiego rządu

  • 1 Nie znalazł się początkowo w składzie drugiego rządu, powołany w trakcie jego urzędowania.
Rząd Édith Cresson (1991–1992)
W dniu powstania

Rząd Lionela Jospina (1997–2002)
W dniu powstania
Późniejsi członkowie rządu
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Lionel_Jospin&oldid=79774011”