Michał Kajka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michał Kajka
Ełk. Pomnik Michała Kajki.jpg
Pomnik Michała Kajki w Parku Solidarności w Ełku
Data i miejsce urodzenia 27 września 1858
Skomack Wielki
Data i miejsce śmierci 22 września 1940
Orzysz
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Muzeum artysty Muzeum Michała Kajki w Ogródku
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski

Michał Kajka (również Kayka, ps. „Prawdziński”, „Obserwator spod Ełku”, ur. 27 września 1858 w Skomacku Wielkim, zm. 22 września 1940 w Orzyszu) – mazurski poeta ludowy, artysta, działacz mazurski.

Życiorys[edytuj]

Pochodził z rodziny chłopskiej, był najstarszym synem kilkumorgowego wyrobnika wiejskiego Frycza i Justyny z Zawadzkich. Miał jednak możliwość już w siódmym roku życia uczęszczać na naukę do nauczyciela Owczarka, następnie Jasińskiego, a trzy lata później do szkoły ludowej w Rostkach. Później wiedzę zdobywał jako samouk.

Po skończeniu szkoły ludowej pracował jako parobek u bogatszych chłopów, nauczył się ciesielstwa i murarstwa; zawody te wykonywał później do końca życia. Od 1883 mieszkał na stałe w Ogródku koło Ełku wraz z żoną Wilhelminą z Karasiów (zm. 1937).

Od ok. 17. roku życia pisał wiersze w języku polskim. Poznał znanego pisarza mazurskiego Marcina Gerssa. Pierwsze utwory poetyckie opublikował w „MazurzeJana Karola Sembrzyckiego (1884), w 1886 ogłosił korespondencję w „Nowinach Śląskich”. W kolejnych latach jego wiersze ukazywały się w „Mazurze”, „Gazecie Ludowej” (Ełk), „Mazurskim Przyjacielu Ludu”. W roku 1883 osiadł na własnym gospodarstwie we wsi Ogródek pod Ełkiem. Jednocześnie rozpoczął działalność społeczną i polityczną. Od 1890 zajmował się biblioteką Towarzystwa Czytelni Ludowych w Ogródku, był w gronie założycieli Mazurskiej Partii Ludowej (1896), w 1907 uczestniczył w spotkaniu polskich działaczy z Mazur i Wielkopolski w Szczytnie. Działał także na rzecz sprawy polskiej w okresie plebiscytu, a w kolejnych latach w Zjednoczeniu Mazurskim i Związku Polskich Towarzystw Szkolnych. Na licznych spotkaniach narodowych deklamował swoje wiersze. Już w 1897 określony przez Niemców mianem „zatwardziałego Polaka”, od lat 30. znajdował się pod stałą obserwacją narodowych socjalistów. Uniemożliwiono mu m.in. udział w wycieczce Mazurów do Polski w 1930, Melchior Wańkowicz w 1935 odwiedził Ogródek, ale rozmówił się jedynie z żoną Kajki. Poeta mazurski w ostatnich latach życia część utworów ogłaszał anonimowo. Był związany z ewangelickim ruchem gromadkarskim. Został pochowany w miejscowości Ogródek pod Ełkiem.

Twórczość[edytuj]

Część uratowanych w 1945 rękopisów poety znajduje się w Stacji Naukowej Polskiego Towarzystwa Historycznego w Olsztynie, część zaś w dziale rękopisów Biblioteki PAN w Krakowie. Przyczynił się do utrwalenia polskości na Mazurach. Jego utwory cechuje ogromne umiłowanie ojczystej ziemi, ludu mazurskiego i jego spraw. Poeta dotyka często w tych utworach różnych problemów życia religijnego Mazurów, znajdując i przy tym okazję do upomnienia się o krzywdę ojczystego języka. Za życia doczekał się zbioru Pieśni mazurskie (1927), który ukazał się dzięki staraniom Emilii Sukertowej-Biedrawiny nakładem redakcji „Gazety Mazurskiej” i „Mazura”.

Bibliografia twórczości Michała Kajki:

  • Wybór wierszy, wybór i posł. Igor Sikirycki, przedm. Władysław Gębik, Warszawa 1954.
  • Wiersze wybrane, wybór i przedm. Władysław Gębik, Olsztyn 1958.
  • Z duchowej mej niwy..., wiersze zebrali i oprac. Janusz Jasiński, Tadeusz Oracki, Olsztyn 1982.
  • Gedichte (red.) Zbigniew Chojnowski, [przekł. na język polski] Michał Szalonek, Berlin 2003.
  • Treny mazurskie, wybór i posł. Joanna Chłosta-Zielonka, Warszawa 2003.
  • Mały kancjonał mazurski i opowieści ucieszne, oprac. filologiczne i wstęp Zbigniew Chojnowski, Olsztyn 2008.
  • Pieśni mazurskie, do dr. podał i wstępem opatrzył Janusz Jasiński, Ogródek [Dąbrówno] 2014.

Upamiętnienie[edytuj]

Kamień pamiątkowy w Orzyszu

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]