Przejdź do zawartości

Oscar za najlepszy pełnometrażowy film animowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Oscar za najlepszy pełnometrażowy film animowany
Academy Award for Best Animated Feature Film
Nagroda za

pełnometrażowy film animowany

Przyznający

Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej

Państwo

 Stany Zjednoczone

Pierwsze rozdanie

2002

Strona internetowa

Oscar za najlepszy pełnometrażowy film animowany – amerykańska nagroda filmowa, przyznawana corocznie od 2002 w ramach Nagród Akademii Filmowej (Oscarów) w kategorii najlepszy pełnometrażowy film animowany (Best Animated Feature Film). Honoruje reżyserów i producentów filmowych za pełnometrażowy film animowany. Oscary są przyznawane corocznie od 1929 przez Amerykańską Akademię Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) w uznaniu za filmy kinowe minionego roku. Uchodzą za najważniejsze i najbardziej prestiżowe wyróżnienie przemysłu filmowego[1][2][3].

Prekursorami kategorii (współcześnie zaliczanymi do niej w bazie danych Akademii) były trzy nagrody specjalne za filmy animowane, przyznane w 1939, 1989 i 1996. Kategoria konkursowa została wprowadzona w 74. edycji (w 2002) i jest jedną z dwóch poświęconych filmom animowanym, obok najlepszego krótkometrażowego filmu animowanego. Najwięcej nominacji (4) otrzymali Pete Docter, Byron Howard(inne języki), Hayao Miyazaki i Chris Sanders(inne języki), a najwięcej nagród (3) – Docter. Siedmioro filmowców wygrało dwukrotnie.

Zasady przyznawania

[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z regulaminem 99. edycji, wyłanianie laureata w kategorii odbywa się trzyetapowo. W pierwszym etapie kandydaci zgłaszają swoje propozycje do nominacji, a zarząd sekcji animatorów Akademii wyłania pozycje spełniające warunki regulaminu i kwalifikujące się do potencjalnej nominacji. Dopuszczone są co najmniej 40-minutowe filmy, w których co najmniej 75% czasu trwania (nie licząc czołówki i napisów końcowych) zostało wykonane przy użyciu animacji. Dodatkowo muszą spełniać co najmniej jeden z dwóch warunków:

  • odbyły wymaganą w większości kategorii Oscarów co najmniej siedmiodniową publiczną dystrybucję kinową na co najmniej jednym ze wskazanych sześciu amerykańskich obszarów w regulaminowym okresie roku kalendarzowego (od 1 stycznia do 31 grudnia),
  • zostały zgłoszone i zakwalifikowane do kategorii najlepszy film międzynarodowy.

Regulamin dopuszcza sytuację, w której maksymalnie 15% filmu zostało upublicznione przed premierą kinową całości. Zdyskwalifikowane są filmy kilkuczęściowe (w tym miniseriale) oraz odcinki lub fragmenty większych serii programów[4].

Obok tytułu filmu wymagane jest wymienienie twórców kreatywnych, którzy otrzymają potencjalną nominację. Jednym z nich musi być reżyser, a resztę mogą stanowić dodatkowi reżyserzy lub producenci. Dozwolone jest zgłaszanie tylko producentów zatwierdzonych przez Amerykańską Gildię Producentów Filmowych(inne języki) (PGA), którzy w filmie zostali formalnie wymienieni jako producenci, w związku z czym wykluczeni są producenci wykonawczy, współproducenci, producenci współpracujący, producenci liniowi i tym podobni. Dodatkowo nałożony jest limit wymienienia co najwyższej czterech podmiotów, przy czym w skład jednego podmiotu może wchodzić dwoje producentów funkcjonujących w ramach współpracy producenckiej, zatwierdzonej przez PGA[4].

W drugim etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie sekcji animatorów Akademii, odbywa się głosowanie w systemie pojedynczego głosu przechodniego – głosujący wskazują maksymalnie pięć pozycji, przyznając im punkty preferencji. Nominacje otrzymuje pięć filmów, które uzyskało najwięcej punktów. W trzecim etapie, w którym mogą wziąć udział wszyscy członkowie Akademii, odbywa się głosowanie w systemie większości względnej – głosujący wskazują jedną z pięciu nominacji. Nagrodę otrzymuje film, który uzyskał najwięcej głosów[4].

Historia

[edytuj | edytuj kod]
Walt Disney, uhonorowany w 1939 pozakonkursowym Oscarem specjalnym za film Królewna Śnieżka i siedmiu krasnoludków

W XX wieku na Oscarach zostały przyznane trzy pozakonkursowe nagrody specjalne za pełnometrażowe filmy animowane[5]. Wzrost popularności tego gatunku przypadał na lata 90., w obliczu renesansu Disneya. Według gazety „Los Angeles Times”, w kierownictwie Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej (AMPAS) toczyły się rozmowy na temat utworzenia poświęconej mu kategorii. Argumentem był fakt, że filmy animowane otrzymywały znikomą liczbę nominacji, zazwyczaj w kategoriach muzycznych, a jedynym nominowanym w kategorii najlepszy film był Piękna i Bestia w 1992[6].

W 2000 AMPAS ogłosiła utworzenie kategorii począwszy od 74. edycji (w 2002). Była to pierwsza nowa kategoria od czasu najlepszej charakteryzacji, wprowadzonej w 54. edycji (w 1982). Regulamin precyzował, że do nominacji kwalifikują się filmy co najmniej 70-minutowe. Ponadto w każdej edycji kategoria miała zostać utworzona pod warunkiem, że w objętym nią roku zostało wydane co najmniej osiem kwalifikujących się filmów. Jeśli ukazało się ich maksymalnie 15, to miały zostać nominowane dokładnie trzy, a jeśli więcej, to pięć. Ponadto regulamin nie dyskwalifikował filmów animowanych z nominacji w innych kategoriach[6][7].

W 2010 AMPAS ogłosiła zmiany w regulaminie, które weszły w życie od 83. edycji (w 2011). Minimalny czas trwania filmu kwalifikującego się do nominacji został zmniejszony do 40 minut. Jako że w kategorii najlepszy krótkometrażowy film animowany obowiązywała górna granica 40 minut, wcześniejsze zasady dyskwalifikowały do nominacji filmy animowane trwające od 40 do 70 minut. Dodatkowo regulamin doprecyzował, że technika przechwytywania ruchu, spopularyzowana za sprawą filmów Opowieść wigilijna (2009) i Avatar (2009), nie kwalifikuje się jako animacja[8]. W 2013 AMPAS poinformowała, że od 86. edycji (w 2014) w kategorii będą honorowane maksymalnie dwa podmioty, z czego jeden musi być producentem, przy czym jeśli film miał dwóch reżyserów, to ich duet może być potraktowany jako jeden podmiot; w konsekwencji nominację mogły otrzymać maksymalnie trzy osoby[9]. Współczesna zasada nominowania maksymalnie czterech podmiotów została ogłoszona w 2018 i wprowadzone od 91. edycji (w 2019)[10]. Możliwość ubieganie się o nominację filmów zgłoszonych w kategorii najlepszy film międzynarodowy została wprowadzona w 97. edycji (w 2025)[11].

Laureaci i nominowani

[edytuj | edytuj kod]
Hayao Miyazaki, laureat za filmy Spirited Away: W krainie bogów (2003) oraz Chłopiec i czapla (2024)
Andrew Stanton, laureat za filmy Gdzie jest Nemo? (2004) i WALL·E (2009)
Brad Bird, laureat za filmy Iniemamocni (2005) i Ratatuj (2008)
Nick Park, laureat za film Wallace i Gromit: Klątwa królika (2006)
George Miller, laureat za film Happy Feet: Tupot małych stóp (2007)
Pete Docter, laureat za filmy Odlot (2010), W głowie się nie mieści (2016) i Co w duszy gra (2021)
Lee Unkrich, laureat za filmy Toy Story 3 (2011) i Coco (2018)
Gore Verbinski, laureat za film Rango (2012)
Mark Andrews(inne języki), laureat za film Merida Waleczna (2013)
Brenda Chapman(inne języki), laureatka za film Merida Waleczna (2013)
Chris Buck(inne języki), laureat za film Kraina lodu (2014)
Jennifer Lee(inne języki), laureatka za film Kraina lodu (2014)
Chris Williams(inne języki), laureat za film Wielka szóstka (2015)
Jonas Rivera(inne języki), laureat za filmy W głowie się nie mieści (2016) i Toy Story 4 (2020)
Byron Howard(inne języki), laureat za filmy Zwierzogród (2017) i Nasze magiczne Encanto (2022)
Rich Moore(inne języki), laureat za film Zwierzogród (2017)
Clark Spencer(inne języki), laureat za filmy Zwierzogród (2017) i Nasze magiczne Encanto (2022)
Darla K. Anderson(inne języki), laureatka za film Coco (2018)
Bob Persichetti(inne języki), laureat za film Spider-Man Uniwersum (2019)
Peter Ramsey(inne języki), laureat za film Spider-Man Uniwersum (2019)
Rodney Rothman(inne języki), laureat za film Spider-Man Uniwersum (2019)
Phil Lord i Christopher Miller(inne języki), laureaci za film Spider-Man Uniwersum (2019)
Josh Cooley(inne języki), laureat za film Toy Story 4 (2020)
Dana Murray(inne języki), laureatka za film Co w duszy gra (2021)
Jared Bush(inne języki), laureat za film Nasze magiczne Encanto (2022)
Guillermo del Toro, laureat za film Guillermo del Toro: Pinokio (2023)
Toshio Suzuki, laureat za film Chłopiec i czapla (2024)
Gints Zilbalodis(inne języki), laureat za film Flow (2025)
Matīss Kaža(inne języki), laureat za film Flow (2025)
Gregory Zalcman(inne języki), laureat za film Flow (2025)
Chris Appelhans(inne języki) i Maggie Kang(inne języki), laureaci za film K-popowe łowczynie demonów (2026); na zdj. z nagrodami

Opracowano na podstawie spisu na stronie internetowej Amerykańskiej Akademii Sztuki i Wiedzy Filmowej[12].

     Kolor złoty i pogrubiona czcionka oznaczają laureatów w kategorii konkursowej.

     Kolor niebieski i pogrubiona czcionka oznaczają laureatów nagrody specjalnej.

Statystyki

[edytuj | edytuj kod]

Największa liczba nagród

[edytuj | edytuj kod]
Osoby z co najmniej dwiema nagrodami[42]
Nagrody Osoba Filmy i lata
3 Pete Docter Odlot (2010)
W głowie się nie mieści (2016)
Co w duszy gra (2021)
2 Brad Bird Iniemamocni (2005)
Ratatuj (2008)
Byron Howard(inne języki) Zwierzogród (2017)
Nasze magiczne Encanto (2022)
Hayao Miyazaki Spirited Away: W krainie bogów (2003)
Chłopiec i czapla (2024)
Jonas Rivera(inne języki) W głowie się nie mieści (2016)
Toy Story 4 (2020)
Clark Spencer(inne języki) Zwierzogród (2017)
Nasze magiczne Encanto (2022)
Andrew Stanton Gdzie jest Nemo? (2004)
WALL·E (2009)
Lee Unkrich Toy Story 3 (2011)
Coco (2018)

Największa liczba nominacji

[edytuj | edytuj kod]
Osoby z co najmniej trzema nominacjami[42]
Nominacje Osoba
4 Pete Docter
Byron Howard(inne języki)
Hayao Miyazaki
Chris Sanders(inne języki)
3 Brad Bird
Ron Clements
Dean DeBlois(inne języki)
Travis Knight
Phil Lord(inne języki)
Christopher Miller(inne języki)
Tomm Moore
Rich Moore(inne języki)
Clark Spencer(inne języki)
Toshio Suzuki

Nominowane filmy nieanglojęzyczne

[edytuj | edytuj kod]
Nominowane filmy nieanglojęzyczne[43]
Edycja Rok[a] Film Język Rezultat
76. 2003 Trio z Belleville francuski, angielski, portugalski Nominacja
80. 2007 Persepolis francuski Nominacja
84. 2011 Chico i Rita hiszpański, angielski, francuski Nominacja
Kot w Paryżu francuski, angielski Nominacja
86. 2013 Ernest i Celestyna francuski Nominacja
Zrywa się wiatr japoński Nominacja
87. 2014 Księżniczka Kaguya japoński Nominacja
88. 2015 Chłopiec i świat portugalski Nominacja
89. 2016 Nazywam się Cukinia francuski Nominacja
92. 2019 Zgubiłam swoje ciało francuski Nominacja
94. 2021 Przeżyć(inne języki) duński, dari, rosyjski Nominacja
96. 2023 Chłopiec i czapla japoński Wygrana
98. 2025 Mała Amelia(inne języki) francuski Nominacja

Nominowane filmy dokumentalne

[edytuj | edytuj kod]
Nominowane filmy dokumentalne[44]
Edycja Rok[a] Film Rezultat
94. 2021 Przeżyć(inne języki) Nominacja

Zobacz też

[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. 1 2 3 Rok, za który przyznane zostały nominacje. Ceremonia wręczenia nagród odbywa się w roku następnym.
  2. ↑ Nagroda specjalna, uzasadniona: „za film, uznawany za znaczącą innowację ekranową, która oczarowała miliony widzów i zapoczątkowała nową, wspaniałą dziedzinę rozrywki dla filmów animowanych”[13][14].
  3. ↑ Nagroda za osiągnięcie specjalne, uzasadniona: „za reżyserię animacji”[15].
  4. ↑ Nagroda za osiągnięcie specjalne, uzasadniona: „za jego pełne inspiracji przywództwo w zespole Pixara, czego efektem był pierwszy pełnometrażowy film animowany komputerowo”[16].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Lawrie Mifflin: More Awards Programs, More Winners, More Money. The New York Times, 1995-05-22. [dostęp 2025-02-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-05-31)]. (ang.).
  2. ↑ What are the Oscars and Baftas and What’s the difference?. BBC, 2017-02-26. [dostęp 2025-02-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-12)]. (ang.).
  3. ↑ Adam Starkey: Who has won the most Oscars?. NME, 2023-02-23. [dostęp 2025-02-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-01-24)]. (ang.).
  4. 1 2 3 99th Oscars Complete Rules. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. s. 6–11. [dostęp 2026-09-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-05-02)]. (ang.).
  5. ↑ Paul Grein: Here Are All the Oscar Winners for Best Animated Feature. Billboard, 2026-03-16. [dostęp 2026-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-03-01)]. (ang.).
  6. 1 2 Charles Solomon: New Oscar Category Will Change Animation. Los Angeles Times, 2000-10-11. [dostęp 2026-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-03-06)]. (ang.).
  7. ↑ Animated films get their own Oscar. BBC News, 2001-12-13. [dostęp 2026-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-04)]. (ang.).
  8. ↑ Kristopher Tapley: Oscars: Academy Makes Key Changes in Documentary, Music and VFX Categories. Variety, 2018-04-24. [dostęp 2026-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-02)]. (ang.).
  9. ↑ OSCARS: Animated Feature Rule Change. Deadline Hollywood, 2013-05-20. [dostęp 2026-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-12-01)]. (ang.).
  10. ↑ Kristopher Tapley: Oscars: Academy Makes Key Changes in Documentary, Music and VFX Categories. Variety, 2018-04-24. [dostęp 2026-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-12-26)]. (ang.).
  11. ↑ Scott Feinberg: Oscars: Film Academy Updates Rules and Campaign Protocols, Announces Changes to Special Awards. The Hollywood Reporter, 2024-04-22. [dostęp 2025-07-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-03-12)]. (ang.).
  12. ↑ The Official Academy Awards Database: Animated Feature Film. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-09-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-02)]. (ang.).
  13. 1 2 The 11th Academy Awards Memorable Moments. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-01-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-11-30)]. (ang.).
  14. ↑ The Official Academy Awards Database: Honorary Award. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-09-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-09-17)]. (ang.).
  15. 1 2 The 61st Academy Awards Memorable Moments. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-04-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-12-16)]. (ang.).
  16. 1 2 The 69th Academy Awards Memorable Moments. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-05-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-12-28)]. (ang.).
  17. ↑ The 74th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  18. ↑ The 75th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  19. ↑ The 76th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  20. ↑ The 77th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  21. ↑ The 78th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  22. ↑ The 79th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  23. ↑ The 80th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  24. ↑ The 81st Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  25. ↑ The 82nd Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  26. ↑ The 83rd Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-06-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  27. ↑ The 84th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-07-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-27)]. (ang.).
  28. ↑ The 85th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-07-19]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-08)]. (ang.).
  29. ↑ The 86th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-07-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-18)]. (ang.).
  30. ↑ The 87th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-07-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-18)]. (ang.).
  31. ↑ The 88th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-24)]. (ang.).
  32. ↑ The 89th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-23)]. (ang.).
  33. ↑ The 90th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-23)]. (ang.).
  34. ↑ The 91st Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-13]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-01-20)]. (ang.).
  35. ↑ The 92nd Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-05)]. (ang.).
  36. ↑ The 93rd Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-05)]. (ang.).
  37. ↑ The 94th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-05)]. (ang.).
  38. ↑ The 95th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-04)]. (ang.).
  39. ↑ The 96th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-02-04)]. (ang.).
  40. ↑ The 97th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-16)]. (ang.).
  41. ↑ The 98th Academy Awards. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-08-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2026-03-16)]. (ang.).
  42. 1 2 Academy Awards Statistics. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-09-02]. (ang.). Należy wejść w sekcji „Animated Feature Film” w listę „Most Nominations and Awards”.
  43. ↑ Academy Awards Statistics. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-09-02]. (ang.). Należy wejść w sekcji „International Feature Film” w listę „Nominations and Awards in Other Categories for Non-English-Language Feature Films”.
  44. ↑ Academy Awards Statistics. Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. [dostęp 2026-09-02]. (ang.). Należy wejść w sekcji „Documentary Feature Film” w listę „Nominations and Awards in Other Categories for Documentary Feature Films”.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Oscar_za_najlepszy_pełnometrażowy_film_animowany&oldid=80931353”