Polskie Koleje Państwowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z PKP)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Przekierowanie Na tę stronę wskazuje przekierowanie z „PKP”. Zobacz też: PKP (ujednoznacznienie).
Polskie Koleje Państwowe
Polskie Koleje Państwowe
Forma prawna spółka akcyjna
Data założenia 24 września 1926
Siedziba ul. Szczęśliwicka 62
00-973 Warszawa
Numer KRS 0000019193
Prezes dr Jakub Karnowski
(dyrektor generalny)
Przewodniczący
rady nadzorczej
Jacek Barylski[1]
Akcjonariusze / udziałowcy Skarb Państwa
Branża transport
Produkty transport kolejowy, logistyka
Zatrudnienie 85 000 (w grupie PKP) (2013)
Przychody 9 800 000 000 zł (2008)
Kapitał zakładowy 10 150 715 600 zł
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
PKP SA
PKP SA
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
PKP SA
PKP SA
Ziemia 52°12′42,1″N 20°57′56,3″E/52,211694 20,965639
Strona internetowa

Polskie Koleje Państwowe (PKP) – jednoosobowa spółka skarbu państwa powstała w wyniku komercjalizacji istniejącego od 24 września 1926 przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. Ich jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa, który reprezentuje obecnie Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju. Spółka pełni dominującą rolę w Grupie PKP. Do jej podstawowych zadań należą:

  • realizacja procesów restrukturyzacji,
  • zagospodarowanie zbędnego majątku,
  • zarządzanie płynnością finansową spółek Grupy PKP,
  • koordynacja przedsięwzięć związanych z rozwojem spółek Grupy PKP,
  • przygotowanie projektów prywatyzacyjnych dla spółek Grupy.

PKP SA jest członkiem Związku Pracodawców Kolejowych, Wspólnoty Kolei Europejskich oraz Zarządców Infrastruktury Kolejowej (Community of European Railway and Infrastructure Companies – CER) w Brukseli, Międzynarodowego Związku Kolei (International Union of Railways, Union internationale des chemins de fer – UIC) w Paryżu oraz Organizacji Współpracy Kolei (Организация сотрудничества железных дорог – ОСЖД) w Warszawie.

Skład PKP Intercity z lokomotywą elektryczną Siemens Taurus EU44 Husarz
Parowóz PKP z 1937 Pm36-1 zdobył złoty medal na targach w Paryżu
Godło PRL umieszczane na parowozach PKP do 1989 r.
Jedna z nowocześniejszych w Polsce lokomotyw pasażerskich EP09 wyprodukowana w 1986 przez PaFaWag
Najpopularniejsza w Polsce pasażerska lokomotywa elektryczna PaFaWag EU07
Najpopularniejsza polska lokomotywa towarowa ET22
Sieć PKP w 1952/53
Siedziba spółki PKP Polskie Linie Kolejowe w Warszawie

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przez lata szczebel zarządzania PKP przeszedł kilkadziesiąt zmian organizacyjnych. Trzykrotnie kolejnictwem bezpośrednio zarządzał specjalnie powołany resort (kolei żelaznych lub kolei), przez lata szefem kolei był minister komunikacji. Trzykrotnie była powołana Dyrekcja Generalna PKP.

  • 1919–1924 – Ministerstwo Kolei Żelaznych bezpośrednio zarządzające PKP
  • 1924–1926 – Ministerstwo Kolei bezpośrednio zarządzające PKP
  • 1926–1939 – Ministerstwo Komunikacji
  • 1926 – powołanie przedsiębiorstwa PKP; funkcję jego zwierzchnika sprawował minister komunikacji (na podstawie przepisów Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa „Polskie Koleje Państwowe” Dz.U. rok 1926 nr 097 poz. 568)[2].
  • 1945–1948 – Ministerstwo Komunikacji bezpośrednio zarządzające PKP
  • 1948–1951 – działalność Dyrekcji Generalnej PKP w ramach Ministerstwa Komunikacji
  • 1951–1957 – Ministerstwo Kolei bezpośrednio zarządzające PKP
  • 1957–1978 – Ministerstwo Komunikacji bezpośrednio zarządzające PKP
  • 1978 – powołanie Dyrekcji Generalnej PKP w ramach Ministerstwa Komunikacji, w której funkcję dyrektora generalnego PKP sprawował minister komunikacji; funkcję jego zastępców (dyrektora generalnego PKP) pełniło trzech podsekretarzy stanu
  • 1987 – wyodrębnienie przedsiębiorstwa PKP z Ministerstwa Komunikacji
  • 1987–2000 – funkcjonowanie Dyrekcji Generalnej PKP

Do czasu wydzielenia spółek podział organizacyjny PKP był następujący:

  • Dyrekcja Infrastruktury Kolejowej, Warszawa
  • Dyrekcja Kolejowych Przewozów Towarowych Cargo, Katowice
  • Dyrekcja Przewozów Pasażerskich, Warszawa
  • Dyrekcja Elektroenergetyki Kolejowej, Warszawa
  • Dyrekcja Teleinformatyki Kolejowej, Warszawa
  • Centrum Szkolenia i Doskonalenia Kadr Kolejnictwa, Warszawa
  • Dyrekcja Zakupów i Sprzedaży Ferpol, Warszawa, ul. Grójecka 17; obecnie jej działalność nie jest kontynuowana
  • Dyrekcja Kolei Dojazdowych, Warszawa, ul. Chłopickiego 53; obecnie jej działalność nie jest kontynuowana
  • Zakład Szybkiej Kolei Miejskiej w Trójmieście, Gdynia
  • Komenda Straży Ochrony Kolei, Poznań

Reforma PKP od 2001 roku[edytuj | edytuj kod]

Od 2001 trwa reforma PKP, której głównymi celami jest restrukturyzacja i sprzedaż spółek kolejowych, uporządkowanie stanu prawnego i sprzedaż zbędnych nieruchomości oraz wydzielenie infrastruktury kolejowej, a następnie przekazanie jej Skarbowi Państwa. Proces ten miał być finansowany z kredytu, następnie spłacony z dochodów z prywatyzacji[3].

W tym czasie ukończono restrukturyzację organizacyjną polegająca na utworzeniu PKP SA i wydzieleniu spółek kolejowych, rozpoczęto porządkować sprawy finansowe i majątkowe oraz kontynuowano redukcję zatrudnienia. Utworzono Fundusz Własności Pracowniczej oraz usamorządowiono spółkę Przewozy Regionalne. Nieukończone zostały kolejne etapy reformy, m.in. prywatyzacja spółek, m.in. PKP Cargo SA, PKP Intercity SA oraz Energetyki Kolejowej SA.

Jednym z elementów reformy było wyłączenie ze struktur PKP wszystkich kolei wąskotorowych przy utworzeniu możliwości przekazania ich jednostkom samorządu lokalnego. Mimo przejęcia niektórych linii przez gminy lub powiaty na wielu liniach doszło do całkowitego wstrzymania przewozów i w konsekwencji do ich postępującej dewastacji w następnych latach[4].

W 2005 NIK w przeprowadzonej kontroli negatywnie ocenił gospodarowania majątkiem przez PKP, wskazując na liczne zaniedbania i utrzymywanie wielu zbędnych nieruchomości bez ich zagospodarowania czy zabezpieczenia, co doprowadziło je do ruiny. Do końca 2004 ponad 30% nieruchomości w posiadaniu PKP nie było zagospodarowanych[5].

W powszechnym odczuciu reforma nigdy nie została sfinalizowana, a w 2005 została praktycznie zatrzymana. Spółki kolejowe są nieefektywne i przynoszą straty[6]. Zadłużenie grupy PKP pod koniec 2010 sięgnęło ok. 6 mld zł i zostało częściowo spłacone ze środków Funduszu Kolejowego, który został utworzony w celu finansowania modernizacji i inwestycji w linie kolejowe[3].

Nieefektywność zarządzania koleją osiągnęła punkt kulminacyjny zimą 2010, kiedy niezdolność do uzgadniania spójnego rozkładu jazdy między spółkami kolejowymi spowodowała zamieszanie i chaos w całym kraju[7]. W konsekwencji stanowiska stracili wiceminister infrastruktury Juliusz Engelhardt[8] oraz prezes PKP Andrzej Wach[9], a spółka opublikowała w prasie przeprosiny[10]. Także wcześniej, w 2010, pasażerowie doświadczyli licznych problemów z powodu konfliktu spółek Przewozy Regionalne i PKP PLK[11].

Z kolei w lipcu 2011 w wyniku kilkuletnich zaniedbań[12] w konserwacji systemów należących do Energetyki Kolejowej doszło do wielogodzinnej przerwy zasilania, co skutkowało wielogodzinnym paraliżem ruchu pociągów i chaotyczną ewakuacją Dworca Centralnego w Warszawie[13].

W badaniach „Eurobarometr” KE opublikowanych w 2012 usługi kolejowe w Polsce zostały ocenione pozytywnie przez 29% Polaków (średnia unijna 46%), przy czym według ankietowanych polski rynek kolejowy jest niekonkurencyjny i źle zarządzany[14]. Podobne wnioski zawierał opublikowany w 2013 roku raport Instytutu Jagiellońskiego[15].

Polskie Koleje Państwowe od początku XXI wieku zapowiadają rewolucję i uruchomienie w Polsce kolei dużych prędkości spopularyzowanych w Europie Zachodniej już w latach 70. XX wieku (Pendolino ETR-401 na linii Rzym-Ankona uruchomiono w 1976 r.). W tym celu od wielu lat prowadzone są przez PKP prace modernizacyjne na Centralnej Magistrali Kolejowej, a także zakupiono w 2008 10 nowoczesnych elektrowozów Siemens EU44 Husarz które osiągają prędkość maksymalną 230 km/h (200 km/h z wagonami pasażerskimi). W 2012 PKP zapowiedziały, iż regularne kursowanie pociągów PKP z elektrowozami Husarz na Centralnej Magistrali Kolejowej z prędkością 200 km/h rozpocznie się w grudniu 2013. Termin wielokrotnie zmieniano ze względu na konieczność instalacji systemu informacji kabinowej ETCS (niezbędnego do jazdy z dużą prędkością) we wszystkich elektrowozach. Do końca 2014 roku PKP nie zdecydowały się jeszcze na podwyższenie prędkości elektrowozów Siemens Taurus. W sierpniu 2013 do Polski przyjechał pierwszy zespół trakcyjny ED250 Pendolino zakupiony przez PKP. Zespół ten może rozwijać prędkość do 250 km/h. Po zakończeniu rozpoczętych już testów i uzyskaniu zezwoleń PKP planują regularne kursowanie pociągów od grudnia 2014 na Centralnej Magistrali Kolejowej z prędkością 200 km/h. „Po wdrożeniu prędkości 200 km/h i zebraniu doświadczeń, planowane jest dalsze podnoszenie prędkości do 220-230 km/h na Centralnej Magistrali Kolejowej.”[16] Dnia 14 grudnia 2014 roku pociągi PKP Pendolino rozpoczęły planowe kursowanie z prędkością 200 km/h na Centralnej Magistrali Kolejowej na odcinku Zawiercie-Olszamowice.

Liczba pracowników PKP[edytuj | edytuj kod]

  • 1919 – 118 tys.
  • 1920 – 171 tys.
  • 1921 – 175 tys.
  • 1922 – 177 tys.
  • 1923 – 179 tys.
  • 1924 – 176 tys.
  • 1925 – 169 tys.
  • 1926 – 164 tys.
  • 1928 – 214 tys.
  • 1933 – 176 tys.
  • 1938 – 189 tys.
  • 1939 – 215 tys.
  • 1945 – 300 tys.
  • 1946 – 342 tys.
  • 1948 – 345 tys.
  • 1953 – 231 tys.
  • 1958 – 331 tys.
  • 1962 – 345 tys.
  • 1963 – 352 tys.
  • 1965 – 351 tys.
  • 1968 – 353 tys.
  • 1970 – 360 tys.
  • 1972 – 358 tys.
  • 1990 – 340 tys.
  • 1992 – 278 tys.
  • 1998 – 212 tys.
  • 2001 – 152 tys.
  • 2003 – 143 tys.
  • 2006 – 125 tys.
  • 2009 – 102 tys.
  • 2010 – 90 tys.
  • 2013 – 85 tys.
  • 2015 - 42,6 tys.

Struktura organizacyjna[edytuj | edytuj kod]

  • Departament Zarządu i Strategii (KDZ)
  • Departament Zarządzania Kapitałem Ludzkim (KDK)
  • Departament Marketingu (KDM)
  • Departament Audytu (KDA)
  • Departament Finansów i Rachunkowości (KDF)
  • Departament Windykacji (KDW)
  • Departament Nadzoru Właścicielskiego (KDN)
  • Departament Prywatyzacji (KDP)
  • Departament Analiz Rynkowych (KDR)
  • Departament Bezpieczeństwa i Spraw Obronnych (KDB)
  • Departament Prawno-Organizacyjny (KPDP)
  • Departament Spraw Systemowych (KPDS)
  • Departament Administracji (KPDA)
  • Departament Teleinformatyki (KNDT)
  • Departament Kontrolingu i Reorganizacji (KNDK)
  • Departament Sprzedaży Nieruchomości (KNDS)
  • Departament Komercjalizacji Nieruchomości (KNDN)
  • Departament Eksploatacji Nieruchomości (KNDU)
  • Departament Inwestycji (KNDI)
  • Departament Ewidencji Nieruchomości (KNDE)
  • Departament Geodezji i Współpracy z Samorządami (KNDG)

+ przedstawicielstwa PKP S.A. za granicą (Berlin, Bruksela, Lwów, Mińsk, Moskwa, Praga)

Oddziały spółki[edytuj | edytuj kod]

Spółki grupy PKP[edytuj | edytuj kod]

Z PKP zostały wydzielone wyspecjalizowane spółki w ramach ustawy z dnia 8 września 2000 o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe”[19]:

Spółki przewozowe[edytuj | edytuj kod]

Spółki niepowiązane bezpośrednio z przewozami[edytuj | edytuj kod]

Lista zarządzających PKP[edytuj | edytuj kod]

Dyrektorzy generalni Dyrekcji Generalnej PKP[edytuj | edytuj kod]

Prezesi, dyrektorzy generalni PKP S.A.[edytuj | edytuj kod]

Wyniki finansowe[edytuj | edytuj kod]

źródła: [23][24][25][26][27][28][29]


Siedziby[edytuj | edytuj kod]

Na potrzeby zarządu PKP wybudowano w latach 1928-1929 kompleks budynków przy ul. Targowej 74. Po II wojnie światowej siedzibę dzielono z obecnym Ministerstwem Infrastruktury przy ul. Chałubińskiego 4-6, również niekiedy personalnie. W latach 1951-1957 było to po prostu Ministerstwo Kolei. Po dokonanych przekształceniach restrukturyzacyjnych, zarząd przeniósł się w 2000 na ul. Szczęśliwicką 62, do budynku b. internatu Technikum Kolejowego niedaleko dworca PKP Warszawa Zachodnia.

Zobacz też szereg istotnych informacji nt. wcześniejszych siedzib PKP.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Członkowie Rady Nadzorczej PKP S.A.
  2. Dz. U. z 1926 r. Nr 97, poz. 568.
  3. 3,0 3,1 Bogdan Szafrański: Źle się dzieje w Państwie Kolejowym. Wyborcza.biz, 2011.
  4. [1]
  5. Informacja o wynikach kontroli gospodarowania majątkiem przez PKP S.A. NIK, 2005.
  6. Adam Grzeszak: Prezesi spółek PKP bez premii. „To PR, sytuacji na kolei nie zmieni”. TokFM, 2010.
  7. PKP przeprasza pasażerów za chaos. Wielkie ogłoszenia w gazetach. gazeta.pl, 2010.
  8. Minister Engelhardt odwołany za chaos na kolei. gazeta.pl, 2010.
  9. Dymisja prezesa PKP Andrzeja Wacha. gazeta.pl, 2010.
  10. Przeprosiny kosztowały 61 tys. zł. Polskie Radio, 2011.
  11. Plajta państwa na torach. Dziennik Gazeta Prawna, 2010.
  12. PKP po blackoucie. TVN, 2011.
  13. Skandal na Dworcu Centralnym; wykryto przyczynę awarii?. Wirtualna Polska, 2011.
  14. Eurobarometr: Polacy są niezadowoleni z usług kolejowych. Chcą otwarcia rynku. Forsal, 2012.
  15. Instytut Jagielloński: bez głębokiej restrukturyzacji po 2019 r. nastąpi fala bankructw spółek kolejowych. 2013.
  16. Oświadczenie na temat Pendolino na stronie PKP PLK z dnia 8 sierpnia 2013.
  17. http://www o dworcach kolejowych.
  18. http://www o nieruchomościach PKP.
  19. Dz. U. z 2000 r. Nr 84, poz. 948.
  20. 20,0 20,1 Sprawujący zarazem funkcję ministra komunikacji.
  21. Andrzej Wach odwołany – Andrzej Wach – Kadry.
  22. Nowak: Karnowski nowym prezesem PKP SA. onet.pl, 2012-04-05. [dostęp 2012-04-05].
  23. Grupa PKP – Raport roczny 2004. pkpsa.pl. [dostęp 2014-12-22]. s. 31-40.
  24. Grupa PKP – Raport roczny 2005. pkpsa.pl. [dostęp 2014-12-22]. s. 26-33.
  25. Grupa PKP – Raport roczny 2007. pkpsa.pl. [dostęp 2014-12-22]. s. 40-57.
  26. Grupa PKP – Raport roczny 2009. pkpsa.pl. [dostęp 22014-12-22]. s. 19.
  27. Grupa PKP – Raport roczny 2011. pkpsa.pl. [dostęp 2014-12-22]. s. 17-30.
  28. Grupa PKP – Raport roczny 2013. pkpsa.pl. [dostęp 2014-12-22]. s. 63-80.
  29. PKP SA zarobiły w zeszłym roku 219 mln zł (pol.). wyborcza.biz, 2015-06-04. [dostęp 2015-06-05].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]