Toni Morrison

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Toni Morrison
Ilustracja
Imię i nazwisko Chloe Anthony Wofford-Morrison
Data i miejsce urodzenia 18 lutego 1931
Lorain
Narodowość amerykańska
Język angielski
Alma Mater Howard University
Cornell University
Dziedzina sztuki powieść, esej
Ważne dzieła
  • Pieśń Salomonowa
  • Umiłowana
  • Jazz
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) Komandor Orderu Sztuki i Literatury (Francja)


Toni Morrison, właśc. Chloe Anthony Wofford-Morrison (ur. 18 lutego 1931 w Lorain) – amerykańska powieściopisarka i eseistka, laureatka literackiej Nagrody Nobla (1993), z przekonań feministka.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się w wielodzietnej czarnoskórej rodzinie robotniczej Georga i Ramah Wofford w USA[1]. Do 12 roku życia nosiła imię Chloe Ardelia, zmieniła je na Antonina podczas przejścia na katolicyzm[2] i chrztu[1]. Forma Toni jest zdrobnieniem dokonanym przez przyjaciół[1]. Studiowała na uniwersytetach Howarda i Cornella otrzymując tytuł magistra literatury amerykańskiej w 1955 roku[3] za pracę “Virginia Woolf’s and William Faulkner’s Treatment of the Alienated”[1].

Rodzina i praca[edytuj | edytuj kod]

Następnie wykładała na Uniwersytecie Howarda w Waszyngtonie. Tam poślubiła Harolda Morrisona, urodzonego na Jamajce architekta z którym miała 2 synów: Forda i Slada. Małżeństwo rozpadło się w 1964 roku, a Toni Morrison wróciła do Lorain. Otrzymała pracę w Random House i przeniosła się do Syracuse. W 1968 roku Morrison została przeniesiona do Nowego Jorku i pracowała w dziale wydawnictw szkolnych[1].

Pisarka i naukowiec[edytuj | edytuj kod]

W 1970 roku w wydawnictwie Holt, Rinehart i Winston opublikowała swoja pierwszą książkę The Bluest Eye. Kilka lat później została redaktorem handlowym Random House nowojorskiej oficyny wydawniczej, która zaczęła publikować jej utwory[1]. W 1989 roku została wykładowcą na wydziałach humanistycznych wyższych uczelni Albany i Princeton. Na uczelni pracowała 2006 roku, do czasu przejścia na emeryturę[4].

Zadebiutowała powieścią The Bluest Eye (1970), opisującą osamotnienie czarnoskórego dziecka w społeczeństwie o rasistowskich uprzedzeniach.

Kolejne utwory Morrison to: Sula (1973); Pieśń Salomonowa (1977) – saga ubogiej czarnoskórej rodziny w miasteczku amerykańskim, która została Książka Roku w Stanach Zjednoczonych; Tar Baby (1981)[5]; Umiłowana (1987), wyróżniona Nagrodą Pulitzera; Jazz (1992) oraz zbiór esejów Grając w ciemnościach (1992), Raj (1998)[6].

W 1993 roku otrzymała Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury. W uzasadnieniu decyzji o przyznaniu jej pisarce Szwedzka Akademia napisała: „W powieściach charakteryzujących się siłą wizji literackiej i poetyckich wartości Morrison przedstawia najważniejsze problemy amerykańskiej rzeczywistości”.

Oprócz powieści pisała wspólnie z nieżyjącym synem Sladem powieści dla dzieci[7], opowiadania, libretto do opery Margaret Garner (2005)[8] oraz literaturę faktu m. in w 2017 roku "The Origin of Others"[9].

Uhonorowanie[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 2017 roku Uniwersytet Priceton, na którym Toni Morrison wykładała w latach 1989-2006, dla uznania jej zasług nadał dotychczasowoemu budynkowi West College nazwę Morrison Hall[4].

Twórczość (polskie wydania)[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Ekranizacje[edytuj | edytuj kod]

  • W 1998 roku została zekranizowana powieść Umiłowana. Tytuł: Bellived ( pol. Pokochać)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Hilton Als, How Toni Morrison Fostered a Generation of Black Writers, „The New Yorker”, 20 października 2003, ISSN 0028-792X [dostęp 2018-02-05] (ang.).
  2. Jej rodzina należała do Afrykańskiego Kościoła Metodystyczno-Episkopalnego [1]
  3. a b Toni Morrison receives National Humanities Medal, „Princeton University” [dostęp 2018-02-05] (ang.).
  4. a b Princeton dedicates Morrison Hall in honor of Nobel laureate and emeritus faculty member Toni Morrison, „Princeton University” [dostęp 2018-02-06] (ang.).
  5. Tar Baby, www.goodreads.com [dostęp 2018-02-05].
  6. Toni Morrison, Paradise, A.A. Knopf, 1998, ISBN 978-0-679-43374-3 [dostęp 2018-02-05] (ang.).
  7. Ariel Leve, Toni Morrison on love, loss and modernity, 17 lipca 2012, ISSN 0307-1235 [dostęp 2018-02-07] (ang.).
  8. A Mother's Desperate Act: 'Margaret Garner', „NPR.org” [dostęp 2018-02-07] (ang.).
  9. Lidija Haas, The Origin of Others by Toni Morrison review – the language of race and racism, the Guardian, 18 października 2017 [dostęp 2018-02-07] (ang.).
  10. Raj, www.proszynski.pl [dostęp 2018-02-05].
  11. Odruch serca (Toni Morrison), www.wydawnictwoalbatros.com [dostęp 2018-02-05] (ang.).
  12. Anna Jaworska-Guidotti, Toni Morrison, “Dom”, magazynkontakt.pl [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  13. Aneta Górnicka-Boratyńska, Miłość, Morrison, Toni, wyborcza.pl [dostęp 2018-02-05].
  14. Debiut Toni Morrison w końcu w Polsce, „Księgarnie Świat Książki” [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  15. Juliusz Kurkiewicz, Nowe książki: mocna powieść noblistki, reportaż z ostatniej takiej epidemii w Polsce i coś o głupim tacie, wyborcza.pl [dostęp 2018-02-05].
  16. Kto jest górą? - 1 - Lew czy mysz? - komiks.gildia.pl - komiks, recenzje, newsy, galerie, konkursy, www.komiks.gildia.pl [dostęp 2018-02-05].
  17. 1993 Toni Morrison • Literacka Nagroda Nobla, „Noblisci.pl”, 5 stycznia 2012 [dostęp 2018-02-05] (pol.).
  18. Alison Flood, Toni Morrison to receive presidential medal of freedom, the Guardian, 30 kwietnia 2012 [dostęp 2018-02-05] (ang.).
  19. 2016 PEN Literary Award Winners - PEN America, „PEN America”, 22 lutego 2016 [dostęp 2018-02-05] (ang.).