William Faulkner

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
William Faulkner
Ilustracja
William Faulkner (1954)
fot. Carl Van Vechten
Imię i nazwisko William Cuthbert Faulkner
Data i miejsce urodzenia 25 września 1897
New Albany (Missisipi)
Data i miejsce śmierci 6 lipca 1962
Oxford (Missisipi)
Narodowość amerykańska
Dziedzina sztuki powieść, opowiadanie, poezja
Faksymile
Nagrody
  • Nagroda Nobla: Nagroda Nobla w dziedzinie literatury1949
  • Nagroda Pulitzera: 1955 Przypowieść, 1963 Koniokrady
  • National Book Award: 1951 Collected Stories of William Faulkner, 1955 Przypowieść

William Cuthbert Faulkner (właśc. nazwisko Falkner[1], ur. 25 września 1897 w New Albany w stanie Missisipi, zm. 6 lipca 1962 w Oxford) – amerykański powieściopisarz, autor opowiadań i poeta. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1949[2].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Życie Faulknera związane było z amerykańskim Południem, a bogata twórczość pisarza była literacką rekonstrukcją jego dziejów od czasów wojny secesyjnej po współczesność[2].

Jego rodzicami byli Murry Cuthbert i Maud Butler Falknerowie[3][4]. Pochodzili oni z rodzin niegdyś zamożnych, ale poważnie zubożonych przez wojnę domową[5]. Był najstarszym z czterech synów[3]. Pradziadkiem pisarza był wojskowy i literat William Clark Falkner[4][6]. Szkołę średnią opuścił bez dyplomu[3]. Krótko służył w Royal Canadian Air Force[1]. Wcześniej został odrzucony przez amerykańską komisję werbunkową jako zbyt lekki i niski (miał 5 stóp i 5 cali wzrostu[5], czyli niewiele ponad 160 cm). W drodze wyjątku został przyjęty na University of Mississippi, ale odszedł z uczelni po trzech zaledwie semestrach[3]. Na studiach wstąpił do bractwa Sigma Alpha Epsilon[7]. Wybrał drogę niezależnego pisarza. Jego żoną była od 1929[7] Estelle Oldham, przyjaciółka z dzieciństwa[5]. Mieli córkę Jill[7].

Zmarł na atak serca w wieku 64 lat[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczość Faulknera uchodzi za stawiającą czytelnikowi wysokie wymagania. Jest on uznawany za jednego z najważniejszych amerykańskich pisarzy. Utwory Amerykanina, o sporej głębi emocjonalnej i często dotyczące konfliktów psychologicznych, cechują się długimi zdaniami i wyszukanym tokiem narracji – w przeciwieństwie do dzieł długoletniego rywala Faulknera, Ernesta Hemingwaya, znanego z oszczędnego w wyrazie, wręcz minimalistycznego stylu. Niektórzy uznają Faulknera za jedynego prawdziwego amerykańskiego reprezentanta prozy modernistycznej lat 30., stawiając go w jednym szeregu z Jamesem Joyce'em, Virginią Woolf i Marcelem Proustem. Zwie się Faulknera współczesnym Dostojewskim, głównie z uwagi na powieść Wściekłość i wrzask (The Sound and the Fury, 1929), w której, jak pisze Bieńkowski, Faulkner "zszedł do piekła patologii i ukazał współczesny świat w całym chaosie, w całym wrzasku, w całej wściekłości"[8]. Faulkner w swoich utworach stosował technikę znaną pod nazwą strumienia świadomości[9][10][11], liczne retrospekcje, a także wykorzystywał kilku narratorów jednocześnie. Akcja wielu jego utworów rozgrywa się w fikcyjnym hrabstwie Yoknapatawpha[12], będącym synekdochą (pars pro toto) amerykańskiego Południa[2]. Na początku kariery pisarskiej Faulkner pisał także wiersze i tłumaczył lirykę Paula Verlaine’a.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1925 New Orleans Sketches – opowiadania wydrukowane w nowoorleańskich czasopismach „Times-Picayune” i „The Double Dealer”
  • 1926 Żołnierska zapłata (Soldiers' Pay[13]) – powieść, pol. wyd. 1965
  • 1927 Moskity (Mosquitoes[13]) – powieść, pol. wyd. 1994
  • 1929 Sartoris (Sartoris) – powieść, pol. wyd. 1960
  • 1929 Wściekłość i wrzask (The Sound and the Fury[13]) – powieść, pol. wyd. 1971
  • 1930 Kiedy umieram (As I Lay Dying) – powieść, pol. wyd. 1968
  • 1931 These 13 – tom opowiadań
  • 1931 Azyl (Sanctuary) – powieść, pol. wyd. 1957
  • 1932 Światłość w sierpniu (Light in August[13]) – powieść, pol. wyd. 1959
  • 1934 Doctor Martino and Other Stories – tom opowiadań
  • 1935 Punkt zwrotny (Pylon) – powieść, pol. wyd. 1967
  • 1936 Absalomie, Absalomie (Absalom, Absalom![13]) – powieść, pol. wyd. 1959
  • 1938 Niepokonane (The Unvanquished) – powieść, pol. wyd. 1961
  • 1939 Dzikie palmy (The Wild Palms • If I Forget Thee Jerusalem) – powieść, pol. wyd. 1958
  • 1940 Zaścianek (The Hamlet) – powieść, pol. wyd. 1964
  • 1942 Zstąp, Mojżeszu (Go Down, Moses) – powieść, pol. wyd. 1966
  • 1946 The Portable Faulkner – zbiór opowiadań
  • 1948 Intruz (Intruder in the Dust) – powieść, pol. wyd. 1961
  • 1949 Gambit (Knight’s Gambit) – powieść, pol. wyd. 1963
  • 1950 Opowiadania (Collected Stories of William Faulkner) – zbiór opowiadań, pol. wyd. 1958
  • 1951 Requiem dla zakonnicy (Requiem for a Nun) – powieść, pol. wyd. 1980 (wystawiana od 1962 na polskich scenach w adaptacji Alberta Camusa)
  • 1954 Przypowieść (A Fable) – powieść, pol. wyd. 1968
  • 1955 Wielki las (Big Woods: The Hunting Stories) – tom opowiadań, pol. wyd. 1962
  • 1957 Miasto (The Town) – powieść, pol. wyd. 1966
  • 1958 Three Famous Short Novels – opowiadania będące, każde z osobna, fragmentami wcześniej wydanych powieści
  • 1959 Rezydencja (The Mansion) – powieść, pol. wyd. 1967
  • 1962 Koniokrady (The Reivers) – powieść, pol. wyd. 1966
  • 1963 Czerwone liście – zbiór opowiadań
  • 1973 Flags in the Dust (Flags in the Dust to pierwsza, choć nieopublikowana w oryginalnej formie za jego życia, powieść Faulknera której akcja ma miejsce w Yoknapatawpha County. Wydana w drastycznie skróconej formie jako Sartoris w 1929)

Opowiadania (wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1925 Kłamca (The Liar)
  • 1925 Yo Ho i dwie butelki rumu (Yo Ho and Two Bottles of Rum)
  • 1930 Róża dla Emilii (A Rose for Emily)
  • 1930 Honor (Honor)
  • 1930 Czerwone liście (Red Leaves)
  • 1931 Ad Astra (Ad Astra)
  • 1931 Tamto wieczorne słońce (That Evening Sun)
  • 1931 Rozwód w Neapolu (Divorce in Naples)
  • 1931 Mistral (Mistral)
  • 1934 Pennsylvania Station (Pennsylvania Station)
  • 1935 Wujek Willy (Uncle Willy)
  • 1942 Dwóch żołnierzy (Two Soldiers)
  • 1954 Mississippi (Mississippi)
  • 1955 Poranny wyścig (Race at Morning)

Tomiki poetyckie[edytuj | edytuj kod]

  • 1921 Vision in Spring
  • 1924 The Marble Faun
  • 1932 This Earth, a Poem
  • 1933 A Green Bough

Scenariusze[edytuj | edytuj kod]

Pisarz wziął udział w pisaniu scenariuszy filmów Howarda Hawksa Wielki sen oraz Mieć i nie mieć[9].

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

William Faulkner otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury za 1949, którą odebrał rok później[14]. Dostał też Legion of Honor w Nowym Orleanie[4]. W 1951 zdobył National Book Award za The Collected Stories of William Faulkner[4]. W 1955 otrzymał Nagrodę Pulitzera[15] i kolejną National Book Award za powieść A Fable[4]. W 1963 pośmiertnie otrzymał jeszcze raz Nagrodę Pulitzera. Jan Lechoń poświęcił amerykańskiemu pisarzowi, którego podziwiał i spotkał osobiście liryk Wiersz do Williama Faulknera spotkanego w Hotelu Waldorf-Astoria[16].

Przekłady[edytuj | edytuj kod]

Na język polski utwory Williama Faulknera tłumaczyli między innymi Zofia Kierszys[17], Ewa Życieńska, Kalina Wojciechowska, Maria Skibniewska i Anna Trzeciakowska, jak również Maciej Słomczyński i Jędrzej Polak.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c William Faulkner, 1897–1962 (ang.). poetryfoundation.org. [dostęp 2018-05-08].
  2. a b c Faulkner William Cuthbert (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2018-05-08].
  3. a b c d Michael Millgate: William Faulkner, American author (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2018-05-08].
  4. a b c d e William Faulkner, Author (1897–1962) (ang.). biography.com. [dostęp 2018-05-08].
  5. a b c William Faulkner Biography (ang.). notablebiographies.com. [dostęp 2018-05-08].
  6. Krzysztof Andrzejczak: Opowieści literackiej Ameryki. Zarys prozy Stanów Zjednoczonych od początków do czasów najnowszych. Kraków: Universitas, 2012, s. 88-90. ISBN 978-83-242-1731-1.
  7. a b c William Faulkner (ang.). famousauthors.org. [dostęp 2018-05-08].
  8. Zbigniew Bieńkowski, Notatnik amerykański, Warszawa, 1983, s.215.
  9. a b William Faulkner, 1897 - 1962 (ang.). biblio.com. [dostęp 2018-05-08].
  10. Strumień świadomości (pol.). Encyklopedia PWN. [dostęp 2018-05-08].
  11. The Sound and the Fury, novel by Faulkner (ang.). Encyclopaedia Britannica. [dostęp 2018-05-08].
  12. Dorsía Smith: William Faulkner (1897–1962) (ang.). encyclopediavirginia.org. [dostęp 2018-05-08].
  13. a b c d e William Faulkner - Bibliography (ang.). nobelprize.org. [dostęp 2018-05-08].
  14. The Nobel Prize in Literature 1949 (ang.). nobelprize.org. [dostęp 2018-05-08].
  15. A Fable, by William Faulkner (ang.). pulitzer.org. [dostęp 2018-05-08].
  16. Beata Dorosz (pol.). bazhum.muzhp.pl, 1999. s. 179. [dostęp 2018-05-08].
  17. Zofia Kierszys (pol.). sppwarszawa.pl. [dostęp 2018-05-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]