Turka (miasto)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta na Ukrainie. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Turka
Ilustracja
Widok na Turkę
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Ukraina
Obwód Flag of Lviv Oblast.png lwowski
Prawa miejskie 1730
Burmistrz Hennadij Kohut
Powierzchnia 3,0 km²
Wysokość 565 m n.p.m.
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

7306
2435,3 os./km²
Nr kierunkowy +380 3269
Kod pocztowy 82500
Tablice rejestracyjne (UA) BC
Położenie na mapie obwodu lwowskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu lwowskiego
Turka
Turka
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Turka
Turka
Ziemia49°09′14″N 23°01′53″E/49,153889 23,031389
Portal Portal Ukraina

Turka (ukr. Турка; dawniej też Turka nad Stryjem) – miasto na Ukrainie, w obwodzie lwowskim, siedziba władz rejonu turczańskiego, nad Stryjem. Do 1939 Turka była miastem powiatowym w województwie lwowskim w Polsce. Turka jest oddalona o niespełna 13 km od granicy z Polską. Miejscowość tę dzieli od Lwowa blisko 105 km (ok. 45 km od Ustrzyk Dolnych).

Historia[edytuj]

Polski herb miasta z XVI wieku
Polski herb miasta w okresie międzywojennym

Istnieją różne wersje powstania nazwy miasta, ale najpowszechniejszą jest jej pochodzenie od wymarłych turów, które licznie przemierzały te tereny (w herbie miasta znajduje się tur).

Przywilejem wydanym w Medyce dnia 27 czerwca 1431 r. przez króla Władysława Jagiełłę Turkę otrzymał Vancza Valachus i jego synowie: Chotko, Iwanko i Janko[potrzebny przypis]. Ten donacyjny przywilej potwierdził król Władysław III Warneńczyk w 1444 na rzecz braci Chotka i Jankona, a król Zygmunt I ponownie w 1519. W 1730 r. Turka otrzymała prawa miejskie (miasto lokowane na prawie magdeburskim przez Antoniego Kalinowskiego). Po tym roku utworzono tutaj dom misyjny dla jezuitów, zaś po kasacie zakonu w 1773 r. powstała parafia.

Z roku 1730 pochodzą pierwsze wzmianki dotyczące Żydów osiedlających się w mieście[1]. W połowie XVIII stulecia mieszka tu 25 rodzin żydowskich.

Do 1772 Turka znajdowała się w ziemi przemyskiej województwa ruskiego w Rzeczypospolitej.

Od 1772 po I rozbiorze Polski w składzie Królestwa Galicji i Lodomerii. W 1778 powstał murowany kościół rzymskokatolicki, a w XIX w. cmentarz żydowski, zaś w 1903 gmina żydowska uzyskała samodzielność. Od 1905 przez miejscowość prowadzi linia kolejowa łączącą Użhorod z Samborem, znajduje się tu dworzec kolejowy.

W okresie międzywojennym Turka była miastem powiatowym, w województwie lwowskim w Polsce[2], siedzibą sądu powiatowego, urzędu skarbowego, gimnazjum prywatnego. W 1921 liczyło 10 030 mieszkańców, z czego 4201 Żydów. W tym czasie starostą był Tadeusz Zawistowski, zaś burmistrzem Michał Grudziński.

Po zakończeniu obrony z września 1939 Turka znalazła się w części zajętej przez ZSRR. Od 4 grudnia 1939 znajdowała się w składzie USRR, w obwodzie drohobyckim. Po ataku Niemiec na ZSRR miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Od 1 sierpnia 1941 na terenie powiatu Sambor Dystryktu Galicja w składzie Generalnego Gubernatorstwa. W styczniu 1942 miały miejsce masowe egzekucje ludności żydowskiej. W sierpniu 1942 Niemcy wywieźli ok. 4000 Żydów do obozu zagłady w Bełżcu. W grudniu 1942 pozostałych przy życiu turczańskich Żydów deportowano do getta w Samborze. Od 1943 rozpoczęło się w powiecie Turka (jak i na całym obszarze południowo-wschodnich Kresów Wschodnich) ludobójstwo Polaków dokonywane przez ukraińskich nacjonalistów i miejscową ludność ukraińską.

Po II wojnie światowej Turka ponownie znalazła się w składzie Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej – początkowo w obwodzie drohobyckim, później ponownie we lwowskim. Po uzyskaniu w 1991 niepodległości przez Ukrainę miasto znajduje się w jej granicach.

Ważniejsze obiekty[edytuj]

Cerkiew Opieki Matki Bożej

Turystyka[edytuj]

W mieście znajdują się źródła wody mineralnej, m.in.: słynnej „Naftusi”.

Demografia[edytuj]

Ludzie związani z miastem[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Turką (Ukraina).

Przypisy

  1. Strona Żydowskiego Instytutu Historycznego poświęcona Turce.
  2. Pierwotnie w województwie stanisławowskim, później cały powiat turczański włączono do województwa lwowskiego.
  3. Strona eparchii lwowskiej UKP PM (ukr.)
  4. Kronika. „Gazeta Lwowska”, s. 4, Nr 56 z 10 marca 1885. 

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Mapa WIG Turka Pas 52 Słup 36 Warszawa 1937
  • Księga adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla handlu, przemysłu, rzemiosł i rolnictwa Towarzystwo Reklamy Międzynarodowej Warszawa 1928 s. 1574

Linki zewnętrzne[edytuj]