VII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
VII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina
(VII Konkurs Chopinowski)
Ilustracja
Zwyciężczyni konkursu
Argentynka Martha Argerich
Nazwa angielska VII International Fryderyk Chopin Piano Competition
Lokalizacja Warszawa,
 Polska,
(Filharmonia Narodowa)
Data 21 lutego–16 marca 1965
Organizator Towarzystwo im. Fryderyka Chopina
Gatunek muzyczny muzyka poważna

VII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina (również VII Konkurs Chopinowski) – 7. edycja Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina, która rozpoczęła się 21 lutego 1965 w Warszawie. Organizatorem konkursu było Towarzystwo im. Fryderyka Chopina[1].

Krótka charakterystyka konkursu[edytuj | edytuj kod]

Wzięło w nim udział 77 pianistów z 29 krajów[2], w tym 7 Polaków[3][a]. Najmłodszą uczestniczką była osiemnastoletnia Jugosłowianka Zora Mihailović[3]. Konkurs odbył się w dniach 21 lutego–16 marca 1965[4]. Był on czterostopniowy: składał się z trzech etapów oraz finału. Zwyciężyła Argentynka Martha Argerich[5], nazywana przydomkiem „czarnej pantery fortepianu”[4]. Swój pierwszy występ rozpoczęła dość nietypowo, bo ucieczką sprzed wejścia na estradę[4]. Jej tempo gry krytycy muzyczni określali jako „rakietowe”, a sposób gry przyrównywano do interpretacji Vladimira Horowitza[4].

Wśród nagrodzonych i wyróżnionych było czworo pianistów z Ameryki Łacińskiej. Był to wielki sukces nowojorskiej profesor Rosiny Lhévinne, której aż pięcioro uczniów znalazło się w gronie nagrodzonych i laureatów[4].

W pamięci uczestników konkursu pozostał fakt szalejącej w Warszawie w tym okresie grypy, która zebrała żniwo zarówno wśród młodych pianistów jak i jurorów[4], co było powodem zmiany terminu następnego konkursu.

Można dodać, że pianiści występowali łącznie 130 razy w ramach trzech etapów i finału (wykonali muzykę Fryderyka Chopina w czasie łącznym około 90 godzin). Jurorzy podczas 32 przesłuchań postawili ponad 4500 ocen. Trzeba zaznaczyć, że komisja regulaminowa konkursu wprowadziła po raz pierwszy do programu, do grupy polonezów Andante spianato i Wielkiego Poloneza Es-dur op. 22 w wersji solowej[1].

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

Simpleicons Business calendar-with-a-clock-time-tools.svg Kalendarz konkursu
Faza konkursu Data
Luty Marzec
21. 22.
[6]
23.
[7]
24. 25.
[8]
26. 27.
[9]
28. 1.
[10]
2.
[11]
3.
[2]
4. 5.
[12]
6.
[13]
7. 8.
[14]
9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16.
[15]
Koncert inauguracyjny
I etap
II etap
III etap
Finał
Koncert laureatów

Jury[edytuj | edytuj kod]

Do konkursowego przebiegu przesłuchań oraz podziału nagród powołano jury, w następującym składzie[4][b]:

JuryPanel.png Skład jury
L.p. Juror Kraj Funkcja
1. Zbigniew Drzewiecki  Polska przewodniczący jury
2. Jakow Flier  ZSRR wiceprzewodniczący jury
3. Arthur Hedley  Wielka Brytania wiceprzewodniczący jury
4. Jan Hoffman  Polska sekretarz jury
5. Jan Ekier  Polska członek jury
6. Pál Kadosa  Węgry członek jury
7. Eugene List  Stany Zjednoczone członek jury
8. Ivo Maček  Jugosławia członek jury
9. Nikita Magaloff  Szwajcaria członek jury
10. Timo Mikkilä  Finlandia członek jury
11. Vlado Perlemuter  Francja członek jury
12. František Rauch  Czechosłowacja członek jury
13. Renzo Silvestri  Włochy członek jury
14. Wesselin Stojanow  Bułgaria członek jury
15. Magda Tagliaferro  Brazylia członek jury
16. Sigismund Toduta[c]  Rumunia członek jury
17. Margerita Trombini-Kazuro  Polska członek jury
18. Amadeus Webersinke  NRD członek jury
19. Maria Wiłkomirska  Polska członek jury
20. Bolesław Woytowicz  Polska członek jury
21. Jerzy Żurawlew  Polska członek jury

Jeden z członków zespołu jury prof. Jan Ekier tak scharakteryzował VII Konkurs Chopinowski w wywiadzie jakiego udzielił dla czasopisma Dziennik Łódzki[16]:

Quote-alpha.png
Na poziom konkursu składa się kilka czynników. A więc po pierwsze poziom wykonawczy kandydatów. W VII Konkursie dopisał on w nadzwyczajnej mierze. Mogę śmiało powiedzieć, że tak licznego zestawu talentów nie było w żadnym z dotychczasowych konkursów. Spotkałem się ze zdaniem jurorów zagranicznych, że tak wysokiego poziomu pianistycznego kandydatów nie spotkali również na konkursach zagranicznych. Ten element dopisał więc znakomicie. Drugim czynnikiem wpływającym na atmosferę konkursu jest stopień zainteresowania publiczności. Takiej frekwencji, i to już od pierwszego etapu, nie zanotowano dotychczas chyba nigdzie. Warszawska publiczność przejawiała nie tylko wielkie zainteresowanie przesłuchaniami, ale również okazywała wielką życzliwość uczestnikom, i to nie tylko najlepszym, ale i tym słabszym. Bardzo istotnym dla poziomu konkursu momentem jest regulamin. Ponieważ jestem jednym z twórców regulaminu, obowiązującego w tym roku, oceniam go z punktu widzenia praktyki. Wydaje mi się, że zdał bardzo dobrze egzamin i że będzie mógł stanowić podstawę dla następnych regulaminów, niezależnie od tego, czy dodamy lub skorygujemy niektóre jego paragrafy na podstawie tegorocznych doświadczeń.

System oceny pianistów[edytuj | edytuj kod]

Jury oceniało wykonania uczestników według punktacji od 1 do 25[17]. Do II etapu zakwalifikowano 36 uczestników w kolejności wynikającej z punktacji[17]. Do III etapu dopuszczono 12 pianistów w kolejności punktacji uzyskanej w II etapie[17]. Do finału natomiast dopuszczono 6 osób w kolejności punktacji uzyskanej w III etapie[17]. Kolejność nagród ustalona została na podstawie sumy przeciętnych punktacji uzyskanych we wszystkich trzech etapach oraz finale[17].

Konkurs[edytuj | edytuj kod]

Koncert inauguracyjny[edytuj | edytuj kod]

21 lutego wieczorem został rozpoczęty VII Konkurs Chopinowski uroczystym koncertem inauguracyjnym[3]. W koncercie tym wykonano utwory muzyki współczesnej polskich kompozytorów: Kazimierza Serockiego, Witolda Szalonka, Tadeusza Bairda i Karola Szymanowskiego[4].

I etap[edytuj | edytuj kod]

Przesłuchania konkursowe odbyły się w dwóch sesjach przedpołudniowej i popołudniowej w kolejności alfabetycznej. Jako pierwszy 22 lutego o godz. 9:00 wystąpił w Konkursie Meksykanin Andres Acosta, rozpoczynając swój występ od Nokturnu fis-moll[6]. Do pierwszego etapu przystąpiło m.in. siedmiu Polaków: Elżbieta Głąbówna[18], Maria Korecka[18], Kazimierz Morski[9], Cezary Owerkowicz, Marta Sosińska, Wiesław Szlachta[11] i Ewa Wolak[2]. Warto dodać, że podczas występu Rosjanina Georgija Siroty zdarzył się rzadki przypadek pęknięcia struny fortepianu, po czym usterkę szybko naprawiono przez techników, a pianista mógł dokończyć swój występ[10].

II etap[edytuj | edytuj kod]

4 marca o godzinie 16, sekretarz jury prof. Jan Hoffman przekazał werdykt dopuszczający 36 pianistów z 17 krajów do przesłuchań II etapu[19]. Wśród dopuszczonych znaleźli się wszyscy Polacy oraz m.in. cała pięcioosobowa ekipa pianistów radzieckich[19]. Podobnie jak w poprzednim etapie, przesłuchania konkursowe odbyły się w dwóch sesjach przedpołudniowej i popołudniowej w kolejności alfabetycznej[19]. Jako pierwsza w II etapie wystąpiła 5 marca, Argentynka Martha Argerich, grając na początku swojego występu Etiudę cis-moll[12]

Uczestnicy II etapu[19]
L.p. Uczestnik Kraj
1. Martha Argerich Argentyna
2. Raul Ernesto Sosa Argentyna
3. Robert Majek Austria
4. Arthur Moreira Lima Brazylia
5. Dora Trendafilowa-Milanowa Ludowa Republika Bułgarii
6. Christodoulos Georgiades Cypr
7. Miroslav Langer Czechosłowacja
8. Radomír Melmuka Czechosłowacja
9. Christian Bernard Francja
10. Madeleine DeMory Francja
11. Évelyne Flauw Francja
12. Suzanne Husson Francja
L.p. Uczestnik Kraj
13. Ikuko Endō Japonia
14. Hiroko Nakamura Japonia
15. Pavica Gvozdić Socjalistyczna Federacyjna Republika Jugosławii
16. Marek Jabłoński Kanada
17. Blanka Uribe Kolumbia
18. Almuth Brauer Niemiecka Republika Demokratyczna
19. Elżbieta Głąbówna Polska
20. Maria Korecka Polska
21. Kazimierz Morski Polska
22. Cezary Owerkowicz Polska
23. Marta Sosińska Polska
24. Wiesław Szlachta Polska
L.p. Uczestnik Kraj
25. Ewa Wolak Polska
26. Edward Auer Stany Zjednoczone
27. Alexandre Feder Stany Zjednoczone
28. Lois Carole Pachucki Stany Zjednoczone
29. Rebecca Penneys Stany Zjednoczone
30. Rosemary Thomas Wielka Brytania
31. Ewa Maria Żuk Wenezuela
32. Estera Jelinaite Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
33. Tamara Kołoss Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
34. Wiktoria Postnikowa Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
35. Georgij Sirota Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich
36. Ewa Smirnowa Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

III etap[edytuj | edytuj kod]

9 marca została ogłoszona lista 12 pianistów z 9 krajów dopuszczonych do przesłuchań III etapu[20]. Do III etapu zakwalifikowały się również m.in. dwie pianistki z Polski. W programie repertuarowym tego etapu znalazł się obowiązkowo Nokturn Es-dur op. 55 nr 2 oraz do wyboru jedna Sonata (h-moll op. 58 lub b-moll op. 35)[20].

Uczestnicy III etapu[20]
L.p. Uczestnik Kraj
1. Martha Argerich  Argentyna
2. Arthur Moreira Lima  Brazylia
3. Hiroko Nakamura  Japonia
4. Marek Jabłoński  Kanada
5. Blanka Uribe  Kolumbia
6. Elżbieta Głąbówna  Polska
7. Marta Sosińska  Polska
8. Edward Auer  Stany Zjednoczone
9. Lois Carole Pachucki  Stany Zjednoczone
10. Ewa Maria Żuk  Wenezuela
11. Tamara Kołoss  ZSRR
12. Wiktoria Postnikowa  ZSRR

Finał[edytuj | edytuj kod]

12 marca po przesłuchaniach III etapu ogłoszono po długiej naradzie jury, listę sześciu pianistów dopuszczonych do finału, a wśród nich widniały nazwiska obu Polek[21]. W koncertach finałowych wraz z każdym pianistą wystąpiła Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Narodowej pod batutą Witolda Rowickiego[22]. Pianiści mieli do wyboru wykonanie jednego z Koncertów fortepianowych Fryderyka Chopina: (f-moll op. 21 lub e-moll op. 11).

Finaliści[21]
L.p. Finalista Kraj
1. Martha Argerich  Argentyna
2. Arthur Moreira Lima  Brazylia
3. Hiroko Nakamura  Japonia
4. Elżbieta Głąbówna  Polska
5. Marta Sosińska  Polska
6. Ewa Maria Żuk  Wenezuela

Koncert laureatów[edytuj | edytuj kod]

Ostatniego dnia trwania konkursu (16 marca) odbyła się o godz. 19:30 uroczystość jego zakończenia[15]. Do zebranych w Sali Filharmonii Narodowej przemówił przewodniczący jury prof. Zbigniew Drzewiecki, a następnie sekretarz jury prof. Jan Hoffman odczytał listę laureatów i wyróżnionych wraz ze zdobytymi nagrodami[15]. Po części wręczenia trofeów odbył się koncert laureatów, którzy występowali w kolejności od VI do I miejsca, grając wybrane utwory Chopina[15].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

15 marca o godzinie 13, sekretarz jury oznajmił wyniki posiedzenia jury oraz podział nagród[23]. Wszyscy finaliści oraz wyróżnieni otrzymali stosownie do zajętego miejsca bądź wyróżnienia odpowiednią nagrodę finansową. Zgodnie z regulaminem nagrodzeni zobowiązani byli do udziału w kończącym konkurs 16 marca, koncercie laureatów[23]. Przyznano również nagrody pozaregulaminowe[23].

2008 bps award one.jpg Nagrody główne[23]
Nagroda Laureat Kraj Wysokość nagrody Fundator nagrody
1 Martha Argerich[5]  Argentyna 40 000 zł[d] Minister Kultury i Sztuki[1]
2 Arthur Moreira Lima  Brazylia 30 000 zł
3 Marta Sosińska  Polska 25 000 zł
4 Hiroko Nakamura  Japonia 20 000 zł
5 Edward Auer  Stany Zjednoczone 15 000 zł
6 Elżbieta Głąbówna  Polska 10 000 zł
Wyróżnienia[23]
Wyróżniony Kraj Wysokość nagrody Fundator nagrody
Marek Jabłoński  Kanada 5000 zł Minister Kultury i Sztuki[1]
Tamara Kołoss  ZSRR 5000 zł
Lois Carole Pachucki  Stany Zjednoczone 5000 zł
Wiktoria Postnikowa  ZSRR 5000 zł
Blanka Uribe  Kolumbia 5000 zł
Ewa Maria Żuk  Wenezuela 5000 zł
Nagrody Specjalne
Nagroda Nagrodzony Kraj Fundator nagrody
Najlepsze wykonanie poloneza Marta Sosińska  Polska Towarzystwo im. Fryderyka Chopina
Najlepsze wykonanie mazurków Martha Argerich[5]  Argentyna Polskie Radio
Nagrody dodatkowe[23]
Nagroda Nagrodzony Kraj Wysokość nagrody Fundator nagrody
Nagroda im. Anny Godlewskiej dla najlepszego Polaka Marta Sosińska  Polska 300 $ Julian Godlewski
Nagroda im. Marii Kowarskiej-Szwalbe za najlepsze wykonanie sonaty Arthur Moreira Lima  Brazylia 7000 zł Henryk Nowogródzki
Nagroda dla najmłodszej laureatki Hiroko Nakamura  Japonia 10 000 zł Fundusz Stypendialny im. Fryderyka Chopina

Po zakończeniu konkursu zwyciężczyni Argentynka Martha Argerich udzieliła licznych wywiadów. W jednym z nich powiedziała[24]:

Quote-alpha.png
Był to najszczęśliwszy moment w moim życiu. Cieszę się, że świadkiem mego triumfu jest matka, która wraz ze mną przeżywała w Warszawie wszelkie emocje tej pięknej imprezy. Mimo ogromnie trudnego zadania jakie stawiał przed nami ten konkurs, jechałam tu z wielkim entuzjazmem, bo Chopin zawsze był mi najbliższy ze wszystkich kompozytorów. O przyszłości na razie nie myślę. Zastanowię się dopiero wtedy, gdy ochłonę.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Poza siedmioma reprezentantami Polski, trzy inne osoby występujące w konkursie miały polskie korzenie rodzinne: Marek Jabłoński (Kanada), Lois Carole Pachucki (Stany Zjednoczone) i Ewa Maria Żuk (Wenezuela) (→ Triumf polskiej szkoły chopinowskiej. Cała polska siódemka wśród 36 pianistów zakwalifikowanych do II etapu. bcwbp.lodz.pl).
  2. Przybycia jako jurorzy na konkurs odmówili: Mieczysław Horszowski, Aaron Copland, Samuel Barber oraz Leonard Bernstein ze Stanów Zjednoczonych, natomiast Rudolf Serkin i Rosina Lhévinne nie odpowiedzieli na zaproszenie.
  3. Tuż przed rozpoczęciem konkursu zastąpił on jurorkę Floricę Musinescu (Rumunia).
  4. Zwyciężczyni Argentynka Martha Argerich ponadto otrzymała nagrodę Towarzystwa Chopinowskiego w Mariańskich Łaźniach za interpretację Walca As-dur op. 34 nr 1, nagrodę Prezydium Stołecznej Rady Narodowej w Warszawie w postaci obrazu Włodzimierza Zakrzewskiego „Wąski Dunaj”, kryształowy puchar od Centrali Handlu Zagranicznego „Minex” oraz zaproszenia na festiwal w Montreux i na konkurs w Kerkrade (→ Ostatni dzień artystycznych emocji. Argentynka M. Argerich laureatką VII Konkursu Chopinowskiego. Polka M. Sosińska zdobyła III nagrodę. bc.wbc.lodz.pl).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Barbara Niewiarowska: Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina w Warszawie. chopin.pl. [dostęp 2016-07-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-14)].
  2. a b c Zakończenie I etapu VII Konkursu Chopinowskiego. „Dziennik Polski”. Nr 53 (6554), s. 1, 1965-03-04. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  3. a b c W przededniu inauguracji Konkursu Chopinowskiego. „Dziennik Polski”. Nr 44 (6545), s. 1, 1965-02-21/22. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  4. a b c d e f g h VII Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. chopincompetition2015.com. [dostęp 2016-07-09].
  5. a b c Osoby związane z Chopinem. (Martha Argerich). W: Narodowy Instytut Fryderyka Chopina [on-line]. pl.chopin.nifc.pl. [dostęp 2016-07-09].
  6. a b Pierwszy dzień „powszedni” wielkiego konkursu. „Dziennik Polski”. Nr 45 (6546), s. 1, 1965-02-23. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  7. Drugi dzień Konkursu Chopinowskiego. „Dziennik Polski”. Nr 46 (6547), s. 1, 1965-02-24. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  8. Gorące brawa dla Elżbiety Głąb. Występ pierwszej polskiej kandydatki w Konkursie Chopinowskim. Dziś stanie przed obliczem jury Maria Korecka. „Dziennik Polski”. Nr 48 (6549), s. 1, 1965-02-26. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  9. a b Z Konkursu Chopinowskiego. Przesłuchanie trzeciego polskiego pianisty. „Dziennik Polski”. Nr 50 (6551), s. 1–2, 1965-02-28/1965-03-01. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  10. a b „Dzień radziecko - amerykański” na Konkursie Chopinowskim. „Dziennik Polski”. Nr 51 (6552), s. 1–2, 1965-03-02. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  11. a b Przedostatni dzień I etapu Konkursu Chopinowskiego. W. Szlachta spotkał się z serdecznym przyjęciem publiczności. „Dziennik Polski”. Nr 52 (6553), s. 1, 1965-03-03. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  12. a b W ciągu 4 dni sędziowie i publiczność wysłuchają 26 godzin muzyki. II etap Konkursu Chopinowskiego rozpoczęty. „Dziennik Polski”. Nr 55 (6556), s. 1, 1965-03-06. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  13. Nadal trwa dobra passa dla naszych kandydatów. Filharmonia Narodowa oblegana przez tłumy miłośników twórczości Chopina. „Dziennik Polski”. Nr 56 (6557), s. 1, 1965-03-07/08. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  14. Dziś jury ogłosi listę 12 zwycięzców. Zakończenie II etapu Konkursu Chopinowskiego. „Dziennik Polski”. Nr 57 (6558), s. 1, 1965-03-09. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  15. a b c d Koncert laureatów Konkursu Chopinowskiego. Wręczenie nagród. „Dziennik Łódzki”. Nr 65 (5683), s. 1, 1965-03-17. Łódź: Spółdzielnia Wyd.-Oświat. „Czytelnik”. [dostęp 2019-01-15]. 
  16. Ostatni dzień VII Konkursu Chopinowskiego. Tak wysokiego poziomu jeszcze nie było – mówi członek jury prof. Jan Ekier. „Dziennik Łódzki”. Nr 63 (5681), s. 1–2, 1965-03-14/15. Łódź: Spółdzielnia Wyd.-Oświat. „Czytelnik”. [dostęp 2019-01-15]. 
  17. a b c d e Międzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina. Konkurs VII. konkursy.miedzynarodowe.chopin.pl. [dostęp 2018-05-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-22)].
  18. a b Druga krakowianka przesłuchana w Konkursie Chopinowskim. Mimo tremy – oklaski i słowa pochwały. „Dziennik Polski”. Nr 49 (6550), s. 1, 1965-02-27. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  19. a b c d Sukces polskiej pianistyki. Cała nasza ekipa w II etapie VII Konkursu Chopinowskiego. „Dziennik Polski”. Nr 54 (6555), s. 1, 1965-03-05. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  20. a b c Elżbieta Głąbówna i Marta Sosińska przeszły do III etapu konkursu. Polska, ZSRR i USA wprowadziły po 2 pianistów. „Dziennik Polski”. Nr 58 (6559), s. 1, 1965-03-10. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  21. a b Elżbieta Głąbówna i Marta Sosińska w finale Konkursu Chopinowskiego. Duży sukces pianistyki polskiej. „Dziennik Polski”. Nr 61 (6562), s. 1, 1965-03-13. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-14]. 
  22. Obydwie Polki w finale chopinowskim. „Dziennik Łódzki”. Nr 62 (5680), s. 1–2, 1965-03-13. Łódź: Spółdzielnia Wyd.-Oświat. „Czytelnik”. [dostęp 2019-01-15]. 
  23. a b c d e f Zmagania 70 młodych pianistów zakończone. Martha Argerich laureatką I nagrody Konkursu Chopinowskiego, III nagroda dla M. Sosińskiej – VI dla E. Głąbówny. „Dziennik Polski”. Nr 63 (6564), s. 1–2, 1965-03-16. Kraków: Krakowskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. ISSN 0137-9089. OCLC 749162897. [dostęp 2019-01-09]. 
  24. Ostatni dzień artystycznych emocji. Argentynka M. Argerich laureatką VII Konkursu Chopinowskiego. Polka M. Sosińska zdobyła III nagrodę. „Dziennik Łódzki”. Nr 64 (5682), s. 1–2, 1965-03-16. Łódź: Spółdzielnia Wyd.-Oświat. „Czytelnik”. [dostęp 2019-01-15]. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stefania Golańska (teksty fr. Renata Sobańska): Program VII Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina: Warszawa 22 lutego - 13 marca 1965 – Programme du VIIe Concours International de Piano "Frédéric Chopin": Varsovie 22 fevrier - 13 mars 1965. Wyd. 1. Warszawa: Towarzystwo im. Fryderyka Chopina, 1965. OCLC 69629158. (pol. • fr.)
  • Rafał Nowacki: Ocena wykonań konkursowych na przykładzie konkursów chopinowskich – zarys problematyki. Wyd. 1. Warszawa: Wyd. Państwowe Wydawnictwa Naukowe, 1974. OCLC 6450595.