Władysław Belina-Prażmowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Belina-Prażmowski
Belina
Władysław Belina-Prażmowski
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1888
Ruszkowiec
Data i miejsce śmierci 13 października 1938
Wenecja
Przebieg służby
Lata służby od 1914
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Stanowiska dowódca 1 Pułku Ułanów Legionowych, I Brygady Kawalerii
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-ukraińska,
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Odznaka „Za wierną służbę” Znak oficerski „Parasol”
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Krzyż Walecznych Złoty Krzyż Zasługi

Komandor Orderu Korony Włoch Order Białego Lwa III Klasy (Czechy) Order Krzyża Orła II Klasy (Estonia)

Władysław Belina-Prażmowski
Prezydent Krakowa
Okres urzędowania od 16 lipca 1931
do 11 lutego 1933
Poprzednik Karol Rolle
Następca Mieczysław Kaplicki
Wojewoda lwowski
Okres urzędowania od 31 stycznia 1933
do 14 kwietnia 1937
Poprzednik Józef Rożniecki
Następca Alfred Biłyk

Władysław Zygmunt Belina-Prażmowski (ur. 3 maja 1888 w Ruszkowcu pod Opatowem, zm. 13 października 1938 w Wenecji) – pułkownik kawalerii Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ukończył gimnazjum w Radomiu, następnie w Warszawie, gdzie zdał maturę w 1908. Od tego roku studiował na Politechnice Lwowskiej, po czym w 1912 przeniósł się na Akademię Górniczą w Loeben.

Od 1909 był członkiem Związku Walki Czynnej, uzyskując stopień oficerski chorążego[1] oraz należał do Związku Strzeleckiego. W 1911 roku awansował na porucznika[1]. Tworzył oddziały związku podczas pobytu we Francji, Belgii i Szwajcarii[1]. W 1913 został zastępcą komendanta okręgu krakowskiego ZWC, a w 1914 objął dowództwo szkolnej kompanii wakacyjnej[1]. 2 sierpnia 1914 objął dowództwo siedmioosobowego patrolu, który w nocy dnia następnego wkroczył do zaboru rosyjskiego. Ten sam patrol, już w mundurach, konno i uzbrojony, ponownie przeszedł 6 sierpnia[1] kordon graniczny i stoczył bezkrwawą potyczkę z rosyjskimi policjantami stając się tym samym pierwszym oddziałem kawalerii legionowej (tzw. "siódemka Beliny"). 13 sierpnia stworzył pierwszy szwadron kawalerii w sile 140 ludzi. Awansował na rotmistrza w maju 1915[1]. W latach 1914-1917 oficer Legionów Polskich, organizator i dowódca 1 Pułku Ułanów Legionów Polskich, tzw. "beliniaków". Na jego czele przeszedł cały szlak bojowy Legionów. W styczniu 1917 mianowany majorem, a w grudniu 1918 awansował na podpułkownika[1].

Po zakończeniu I wojny światowej w armii polskiej. Był organizatorem i dowódcą 1 Brygady Kawalerii, na której czele stoczył wiele bitew na wojnie z Ukraińcami i bolszewikami. Sławny ze zdobycia Wilna w kwietniu 1919. Dowodził grupą kawalerii w 1920[1]. 7 maja 1919 roku został awansowany na pułkownika z dniem 1 maja 1919 roku[2]. Później został zweryfikowany w stopniu pułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku i 8. lokatą w korpusie oficerów rezerwowych jazdy. W rezerwie został przydzielony do 1 Pułku Szwoleżerów Józefa Piłsudskiego w Warszawie[3]. W 1934 roku figurował na liście starszeństwa oficerów rezerwy kawalerii z 1. lokatą. Pozostawał wówczas w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Miasto i był reklamowany na 12 miesięcy[4].

W 1929 roku zamieszkał w Krakowie, był tutaj prezesem Oddziału Krakowskiego Związku Legionistów. W latach 1931-1933, po wystąpieniu z wojska, pełnił funkcję Prezydenta Miasta Krakowa, a w latach 1933-1937 – wojewody lwowskiego. Po powrocie do Krakowa w 1937 został dyrektorem generalnym Jaworznickich Komunalnych Kopalń Węgla SA. W lutym 1936 został wybrany prezesem Koła Beliniaków[5]. W 1936 został członkiem Komitetu Głównego Zjazdu Ziem Górskich zorganizowanego w sierpniu 1936 w Sanoku[6].

W 1937 przeszedł na emeryturę ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Władysław Belina-Prażmowski zmarł 13 października 1938[7][8] na atak serca w Wenecji, gdzie odbywał kurację zdrowotną. Uroczystości pogrzebowe w Krakowie stały się wielką manifestacją patriotyczną porównywalną w swych rozmiarach do tych po śmierci Marszałka Piłsudskiego. Został pochowany 20 października 1938[9][10] na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w kwaterze 69[11].

Był żonaty[12]. Jego syn ppor. Zbigniew Belina-Prażmowski (1914-1937) zginął tragicznie[13][14][15].

Pozostała po nim pamięć o bohaterskich i pełnych ułańskich fantazji walkach o niepodległość w latach 1914-1920, sława twórcy odrodzonej kawalerii i urosła jeszcze za życia legenda. W 1938 jego imieniem nazwano jedną z głównych ulic Krakowa.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 O kawalerii polskiej XX wieku s. 18-19
  2. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 57 z 24 maja 1919 roku, poz. 1803.
  3. Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 596, 694.
  4. Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 117, 954.
  5. Wojewoda Belina-Prażmowski prezesem. „Wschód”, s. 4, Nr 3 z 20 lutego 1936. 
  6. Program Zjazdu Górskiego w Sanoku 1936 r. 14–17 sierpnia. Warszawa: 1936, s. 8.
  7. Pułkownik Belina-Prażmowski twórca Kawalerii Polskiej – nie żyje. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 234 z 14 października 1938. 
  8. Ś. p. pułk. Belina Prażmowski. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 235 z 15 października 1938. 
  9. Zwłoki ś. p. Beliny-Prażmowskiego przybywają dziś do Polski. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 239 z 20 października 1938. 
  10. Uroczysty pogrzeb ś. p. Beliny-Prażmowskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 240 z 21 października 1938. 
  11. Karolina Grodziska-Ożóg, Cmentarz Rakowicki w Krakowie (1803-1939), wyd. II, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1987, s. 133
  12. Depesza dziennikarzy lwowskich do p. Władysławowej Belina Prażmowskiej. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 238 z 19 października 1938. 
  13. Tragiczny zgon porucznika Beliny-Prażmowskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 30 z 9 lutego 1937. 
  14. Pogrzeb ś. p. podporucznika Zbigniewa Beliny-Prażmowskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 33 z 12 lutego 1937. 
  15. Lista oficerów Wojska Polskiego z lat 1914-1939. Zbigniew Belina-Prażmowski. officersdatabase.appspot.com. [dostęp 31 lipca 2014].
  16. Dekret Naczelnika Państwa L. 11310 V.M. Adj. Gen. z 1922 r. (Dziennik Personalny z 1922 r. Nr 6, s. 226)
  17. M.P. z 1938 r. Nr 241, poz. 534
  18. M.P. z 1935 r. Nr 258, poz. 308
  19. Wysokie odznaczenie p. wojewody Beliny-Prażmowskiego. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 258 z 10 listopada 1935. 
  20. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 15 z 11.11.1928
  21. „Za męstwo i osobistą odwagę okazane w walce z nieprzyjacielem w obronie Ojczyzny”; Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1836 z 12 lipca 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1209)
  22. P. wojew. Belina-Prażmowski odznaczony orderem Białego Lwa. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 313 z 13 listopada 1933. 
  23. Eesti Vabariigi teenetemärgid (est.). president.ee. [dostęp 2014-10-23].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jednodniówka – Z okazji dziesięciolecia Janów Lubelski swą pracą czci Wielką Rocznicę Niepodległości Najjaśniejszej Rzeczypospolitej Polskiej, 1928 r.
  • Przemysław Jerzy Witek: PIERWSZY UŁAN RZECZYPOSPOLITEJ „ZIONĄCY KONIEM I CZARKĄ WÓDKI WYPITĄ NA ŚNIADANIE...”, Szkic o Belinie w 115 rocznicę urodzin i 65 rocznicę śmierci, w OLEANDRY, Biuletyn Związku Piłsudczyków Oddział Świętokrzyski, nr 9 z sierpnia 2003 r.
  • Janina Wiater: Działalność społeczno-gospodarcza Władysława Beliny-Prażmowskiego w latach 1917-1929 na terenie powiatu janowskiego, Kielce 1994.
  • Cezary Leżeński / Lesław Kukawski: O kawalerii polskiej XX wieku. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991, s. 18-19. ISBN 83-04-03364-X.
  • Ś. p. pułk. Belina Prażmowski. „Gazeta Lwowska”, s. 3, Nr 235 z 15 października 1938.