Wilhelm Hohenzollern (1882-1951)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wilhelm Hohenzollern
głowa Domu Hohenzollernów
ilustracja
wizerunek herbu
głowa Domu Hohenzollernów
Okres panowania od 4 czerwca 1941
do 20 lipca 1951
Poprzednik Wilhelm II Hohenzollern
Następca Ludwik Ferdynand (II) Hohenzollern
Dane biograficzne
Dynastia Hohenzollernowie
Data urodzenia 6 maja 1882
Data śmierci 20 lipca 1951
Ojciec Wilhelm II Hohenzollern
Matka Augusta Wiktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg
Żona Cecylia Mecklenburg-Schwerin
Odznaczenia
Order Orła Czarnego (Prusy) Pour le Mérite z Liściem Dębu Pour le Mérite Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego (Prusy) PRU Order of Crown ribbon.svg Order Domowy Hohenzollernów Order Domowy Hohenzollernów D-ANH-Order Albert Bear BAR.png FidelityOrderBaden.gif Order Świętego Huberta (Bawaria) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Ribbon bar of the Chinese Order of the Double Dragon.svg Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Ludwig Order (Hesse) - ribbon bar.png Order Chryzantemy (Japonia) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) WendischeKrone.Order.gif CrossMeckl-Strel.png Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Ord.Pietr.Fed.Luigi.PNG Wielka Wstęga Orderu Portretu Władcy (Iran) Wstęga Trzech Orderów (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Chrystusa Krzyż Wielki Orderu Avis (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu św. Jakuba od Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Krzyż Wielki Orderu Korony Rumunii Order Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Orła Białego (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Order Korony Rucianej D-SxWe-Order White Falcon BAR.png Order Ernestyński (Saksonia) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Krzyż Wielki Orderu Orła Białego (Serbia) Order of the Crown of Thailand - 1st Class (Thailand) ribbon.png Order Złotego Runa (Hiszpania) OrderImtiazRibbon.png Order of Glory (Ottoman Empire) - ribbon bar.png Order of the Osmanie lenta.png Grand Cross of Sovereign Order of the Crown Württemberg.png Royal Victorian Chain Ribbon.gif

Wilhelm von Preußen, niem. Friedrich Wilhelm Victor August Ernst von Hohenzollern (ur. 6 maja 1882 w Poczdamie, zm. 20 lipca 1951 w Hechingen) – ostatni następca tronu (Kronprinz) Prus i Niemiec, syn cesarza Wilhelma II i Augusty Wiktorii von Schleswig-Holstein-Augustenburg.

Życiorys[edytuj]

Książę Wilhelm urodził się 6 maja 1882 roku w Poczdamie. Lata szkolne spędził w Domu Książęcym w Plön(niem.). W wieku dziesięciu lat został, zwyczajem przyjętym w domu panującym, wcielony do pułku gwardyjskiego. Była to kwestia formalna, ale mały książę musiał uczestniczyć w paradach i ćwiczeniach[1]. Następnie studiował na Uniwersytecie w Bonn. W czasie studiów, podobnie jak ojciec, należał do korporacji akademickiej Corps Borussia Bonn. Nie mieszkał wraz ze innymi studentami, lecz wynajmował specjalną dla niego przygotowaną willę. Już w trakcie nauki rozpoczął „dorosłą” karierę wojskową. W wieku osiemnastu lat został podporucznikiem służby czynnej w 1. Pułku Piechoty Gwardii[2]. W 1911 roku trafił do Gdańska z związku z objęciem dowództwa 1 Regimentu Brygady Przybocznej Huzarów. W Gdańsku stacjonował przez dwa lata od 1911 do 1913 roku. W tym czasie zamieszkiwał w willi przy Hauptstrasse 98 (dziś Al. Grunwaldzka 114; budynek nie zachował się)[3]. Uczestniczył w I wojnie światowej jako oficer. Objął formalne dowództwo nad 5. armią. Brał udział w bitwie pod Verdun. Faktycznym dowódcą do 21 sierpnia 1916 roku był generał Konstantin Schmidt von Knobelsdorf, a następnie generał baron Walther von Lüttwitz. Podporządkowanie Wilhelma obu generałom było zgodne z życzeniem cesarza[4].

Po wojnie i abdykacji ojca za namową Paula von Hindenburg zrzekł się praw do tronu i wyjechał do Holandii. Zrobił to, aby uniknąć wojny domowej, ku rozczarowaniu grupy zwolenników utrzymania monarchii z hrabią Fryderykiem von der Schulenburgiem na czele[5]. Na wygnaniu skazany był przez królową Wilhelminę na areszt domowy w probostwie na opustoszałej wyspie Wieringen, na północy kraju. W 1923 powrócił do Niemiec i do Berlina, gdzie zaczął wieść bardzo swobodne życie, spędzając czas na koktajlach i szalonych przyjęciach, z dala od żony, przekonany, iż Hohenzollernowie nigdy już nie wrócą na tron. W 1932 był wymieniany jako jeden z kandydatów na prezydenta Republiki Weimarskiej, ale jego ojciec Wilhelm II nie wyraził zgody na kandydowanie. Syna i ojca dzieliła głęboka przepaść, ponieważ syn od wczesnej młodości cieszył się sławą niezmordowanego uwodziciela, co nie podobało się ojcu. Był znany również jako miłośnik sportu (w 1908 ufundował Puchar Kronprinza w piłce nożnej, obecnie Puchar Niemiec).

Wilhelm odmówił wstąpienia do partii nazistowskiej. Choć spotykał się z Hitlerem, nie prosił o żadne godności i zaszczyty. Sceptycznie wypowiadał się też o zapewnieniach nazistów, którzy deklarowali chęć restauracji monarchii. Po zamordowaniu jego przyjaciela, byłego kanclerza Kurta von Schleichera w czasie nocy długich noży w 1934, całkowicie wycofał się z życia politycznego. W latach międzywojennych rezydował głównie w swych prywatnych posiadłościach pałacu Cecilienhof w Poczdamie i w zamku oleśnickim na Dolnym Śląsku. Po śmierci ojca w 1941 został głową domu Hohenzollernów. W końcówce II wojnie światowej został pojmany przez Francuzów w austriackim Vorarlbergu i uwięziony przez trzy tygodnie na rozkaz gen. Jeana de Lattre de Tassigny w Lindau, a następnie umieszczony w areszcie domowym w zamku Hohenzollern. Umarł na atak serca niemal dokładnie dziesięć lat po ojcu, 20 lipca 1951, i został pochowany w zamku Hohenzollern.

Odznaczenia[edytuj]

Do 1911[6]:

Małżeństwo i potomstwo[edytuj]

6 czerwca 1905 w Berlinie Wilhelm ożenił się z Cecylią Augustą Marią, księżniczką Mecklenburg-Schwerin (1886–1954), córką księcia Fryderyka Franciszka III i wielkiej księżnej Anastazji Michajłownej Romanowej. Para doczekała się sześciorga dzieci:

  • Wilhelma (1906–1940), który zrzekł się praw do tronu i zginął we Francji w czasie II wojny światowej, męża Doroty von Salviati;
  • Ludwika Ferdynanda (1907–1994), księcia Prus, męża Kiry Kiriłłownej Romanowej,
  • Huberta (1909–1950), męża (1) Marii Anny von Humboldt-Dachroeden, (2) Magdaleny Pauliny Reuß zu Köstritz,
  • Fryderyka (1911–1966), męża Lady Brigid Guinness,
  • Aleksandryny (1915–1980), z zespołem Downa,
  • Cecylii (1917–1975), żony Clyda K. Harrisa.

Wilhelm prowadził życie arystokratycznego bon vivanta. Był typowym dandysem – typem przesadnie dbającego o wykwintne maniery i zgodny z ostatnimi wymogami modny strój, arystokratycznym elegantem[9]. Miał upodobanie do koni wyścigowych, szybkich samochodów i pięknych kobiet, co nie zjednywało mu wyłącznie przyjaciół[10]. Zarzucano mu brak zainteresowania sprawami państwowymi na rzecz dbania o własne wygody i przyjemności[11]. Książę paradował często w otoczeniu pięknych kobiet. Ostatnią z nich była wówczas berlińska tancerka kabaretowa Gerda Puhlmann[12].

Genealogia[edytuj]

Prapradziadkowie

król pruski
Fryderyk Wilhelm III Hohenzollern
(1770–1840)
∞1793
Luiza Augusta von Mecklemburg-Strelitz
(1776–1810)

wielki książę Sachsen-Weimar-Eisenach
Karol II Fryderyk von Sachsen-Weimar-Eisenach
(1783–1853)
∞1804
Maria Pawłowna Romanowa
(1786–1859)

książę Sachsen-Coburg-Gotha
Ernest I Antoni Sachsen-Coburg-Gotha
(1784–1844)
∞1817
Ludwika Dorota Sachsen-Gotha-Altenburg
(1800–1831)

Edward August Hanowerski
(1767–1820)
∞1818
Wiktoria Ludwika Sachsen-Coburg-Saalfeld
(1786–1861)

książę Szlezwiku-Holsztynu
Fryderyk Chrystian II Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg
(1765–1814)
∞1786
Luiza Augusta Oldenburg
(1771–1843)

Chrystian Konrad Danneskjold-Samsøe
(?–?)
∞?
NN

Karol Ludwik zu Hohenlohe-Langenburg
(1762–1825)
∞1786
Amalie Henriette zu Solms-Baruth
(1768−1847)

Emich Carl zu Leiningen
(1763–1814)
∞1803
Wiktoria Ludwika Sachsen-Coburg-Saalfeld
(1786–1861)

Pradziadkowie

cesarz niemiecki
Wilhelm I Hohenzollern
(1797–1888)
∞1829
Augusta Maria von Sachsen-Weimar-Eisenach
(1776–1810)

Albert von Sachsen-Coburg-Gotha
(1783–1853)
∞1840
królowa Wielkiej Brytanii
Wiktoria I Wielka
(1819–1901)

książę Szlezwika-Holsztynu
Chrystian August II von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg
(1798–1869)
∞ 1820
Ludwika Zofia Danneskjold-Samsøe
(1796–1867)

Ernest zu Hohenlohe-Langenburg
(1794–1860)
∞1828
Anna Teodora zu Leiningen
(1807–1872)

Dziadkowie

cesarz niemiecki
Fryderyk III Hohenzollern
(1831–1888)
∞1858
Wiktoria Adelajda Sachsen-Coburg-Gotha
(1840-1901)

książę Szlezwika-Holsztynu
Fryderyk VIII Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg
(1829–1880)
∞1856
Adelajda Wiktoria zu Hohenlohe-Langenburg
(1835–1900)

Rodzice

cesarz niemiecki
Wilhelm II Hohenzollern
(1859–1941)
∞1881
Augusta Wiktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg
(1858–1921)

Probant

Wilhelm Hohenzollern
(1882-1951)

Przypisy

  1. Robert M. W. Kempner, Trzecia Rzesza w krzyżowym ogniu pytań, Przeł. Karol Bunsch, Komentarz i posłowie Tadeusza Cypriana, Kraków 1975, s. 139
  2. Robert M. W. Kempner, op. cit., s. 139
  3. Z wizytą u pary książęcej we Wrzeszczu
  4. Kronprinz Wilhelm: Meine Erinnerungen aus Deutschlands Heldenkampf Mittler & Sohn, Berlin 1923, Seite 4.
  5. Friedrich Wilhelm Prinz von Preußen: Das Haus Hohenzollern 1918–1945, Langen Müller, München/Wien 2003, S. 281 ff; Karl von Einem: Ein Armeeführer erlebt den Weltkrieg. Hase & Koehler, Leipzig, 1938, S. 468f
  6. Handbuch über den Königlich Preussischen Hof und Staat. Berlin: 1911, s. 1.
  7. William A. Shaw: The Knights of England. A Complete Record from the Earliest Time to the Present Day of the Knights of All the Orders of Chivalry in England, Scotland, and Ireland, and of knights bachelors, incorporating a complete list of knights bachelors dubbed in Ireland. Londyn: Sherratt and Hughes, 1906, s. 415-416.
  8. Ronald Pawly: The Kaiser's Warlords: German Commanders of World War I. Osprey, 2012, s. 26.
  9. Martha Schad, Hohenzollernowie, Warszawa 2004, s. 64
  10. Martha Schad, op. cit., Warszawa 2004, s. 64
  11. Martha Schad, op. cit., Warszawa 2004, s. 64
  12. Martha Schad, op. cit., Warszawa 2004, s. 65

Bibliografia[edytuj]

  • Paul Herre: Kronprinz Wilhelm. Seine Rolle in der deutschen Politik, München 1954.
  • Klaus W. Jonas: Der Kronprinz Wilhelm, Frankfurt/Main 1962.
  • Kronprinzessin Cecilie: Erinnerungen an den Deutschen Kronprinzen, Biberach 1952.
  • Carl Lange: Der Kronprinz und sein wahres Gesicht, Leipzig 1921.

Linki zewnętrzne[edytuj]


Poprzednik
Wilhelm II
Hohenzollern-herb-rodowy.jpg głowa Domu Hohenzollernów
19411951
Hohenzollern-herb-rodowy.jpg Następca
Ludwik Ferdynand (II) Hohenzollern