2 Dywizja Piechoty Legionów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy 2 Dywizji Piechoty Legionów. Zobacz też: 2 Dywizja Piechoty - inne dywizje piechoty o numerze 2.
2 Dywizja Piechoty
Historia
Państwo Polska II Rzeczpospolita
Sformowanie 21 lutego 1919
Rozformowanie 29 września 1939
Nazwa wyróżniająca Legionów
Patron Marsz. Józef Piłsudski
Tradycje
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały 2 Brygada Zmechanizowana
Dowódcy
Pierwszy gen. ppor. Bolesław Roja
Ostatni płk dypl. Antoni Staich
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Podporządkowanie w wojnie obronnej 1939 w składzie Armii Łódź
Rodzaj wojsk Piechota
Rodzaj sił zbrojnych Wojska Lądowe

2 Dywizja Piechoty Legionów[a] (2 DP Leg.) - wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

2 Dywizja Piechoty Legionów w latach 1919-1939[edytuj | edytuj kod]

Bitwa komarow 1920.png
Bitwa o granice 1920.png

Dywizja sformowana została 21 lutego 1919 w Jabłonnie - Zegrzu. Początkowo występowała w składzie trzech pułków. Po zmianie koncepcji organizacyjnej całości piechoty Wojska Polskiego uzupełniono ją czwartym pułkiem[potrzebne źródło].

W okresie II RP dowództwo 2 DP Leg. i jej pododdziały stacjonowały w Sandomierzu, Jarosławiu i Kielcach.

Obsada personalna Dowództwa 2 DP Leg.[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy dywizji:

Dowódcy Piechoty Dywizyjnej:

Szefowie sztabu:

  • kpt. SG Wiktor Wilhelm Czopp (1923)
  • ppłk SG Zygmunt Jerzy Kuczyński (1924)
  • mjr dypl. Mieczysław Karol Dobrzański (1 IX 1929 - 23 X 1931 → dowódca 1 batalionu strzelców)
  • mjr dypl. Wacław Sosnkowski (od 23 X 1931[1])
  • ppłk dypl. Mieczysław Pęczkowski (1937 - 8 IX 1939)
  • kpt. dypl. Zygmunt Szydłowski (8 - 29 IX 1939)

2 DP Leg. w wojnie obronnej 1939 r.[edytuj | edytuj kod]

Od 2 września 1939 dywizja walczyła w składzie Armii "Łódź"
Bitwa warta 1939.png
Gory borowskie 1939.png
Obrona modlina 1939.png

W pierwszych dniach wojny 2 Dywizja Piechoty Legionów pod dowództwem płk. dypl. Edwarda Dojana-Surówki znajdowała się w odwodzie Armii "Łódź" gen. Juliusza Rómmla.

1 września wyładowała się w rejonie Łaska i skoncentrowała oddziały pod Zelowem. 2 września 2 Pułk Piechoty Legionów został skierowany do Bełchatowa. Był on pierwszą jednostką dywizji, która weszła do walki. Pułk walczył od 2 września przez trzy dni - razem z 7 batalionem ckm, batalionem marszowym 146 pp i oddziałem zwiadu z 2 DPLeg. - w walkach obronnych pod Borową Górą z niemiecką 4 DPanc. Pozostała część dywizji stała ciągle w odwodzie.

Od 4 września 4 pp Leg. bronił głównej pozycji obronnej pod Strońskiem nad Wartą i Zapolicami na skrzydle 10 DP, a 3 pp Leg. walczył pod lasem Murzynek i miejscowością Wygiełzów.

5 września dywizja kontratakowała niemiecką 17 DP, próbując odeprzeć ją za Wartę. 2 pp Leg., broniący Borowej Góry, pod wieczór wycofał się, a wkrótce cała dywizja dostała rozkaz odwrotu.

W walkach odwrotowych większa część oddziałów dywizji stoczyła 7 września ciężki bój pod Konstantynowem. Podczas przejścia przez Łódź, płk. Bronisław Laliczyński ze swoim 4 pp Leg. uratował z okrążenia 30 pp, który został odcięty przez Niemców w lasach w rejonie Łagiewnik.

8 września dywizja walczyła na południe od Głowna na pozycji nad rzeką Mrogą, gdzie nastąpiło ponowne połączenie dywizji z 2 pp Leg. W nocy z 8 na 9 września po ataku dywersantów niemieckich na sztab dywizji, dowódca 2 DPLeg. płk dypl. Edward Dojan-Surówka doznał załamania nerwowego. Wraz z szefem sztabu dywizji ppłk dypl. Pęczkowskim i mjr. Prokopem wsiadł do samochodu i odjechał. 9 września dowództwo dywizji objął płk dypl. Antoni Staich. Wycofująca się dywizja dostała rozkaz do obrony nad Rawką.

10 września na rozkaz nowego dowódcy Armii "Łódź", gen. Wiktora Thommée, 2 DPLeg. wraz z 28 DP i 30 DP miała przebijać się w kierunku na Warszawę. Po początkowych sukcesach w ciężkich walkach o Brwinów, Mszczonów i Błonie, a następnie Ołtarzew i Ożarów , dywizje zostały powstrzymane przez siły niemieckich XI i XVI Korpusów Pancernych. Walki 2 DPLeg. pod Ołtarzewem-Ożarowem, a szczególnie 2 pp Leg., opóźnił przemarsz sił niemieckich, które zdążały spod Warszawy w kierunku działań nad Bzurą. Niemcy pozostawili pod Warszawą tylko część swoich sił, co zmniejszyło ich aktywność w obleganiu stolicy.

W rezultacie 13 września zmieniono kierunek odwrotu na Modlin. Resztki dywizji jeszcze tego samego dnia w składzie zgrupowania gen. W. Thommée dotarły do Modlina, gdzie od 14 września broniły twierdzy na odcinku obronnym wokół Zakroczymia do jej kapitulacji 29 września. Wielu żołnierzy dywizji zostało zamordowanych przez Niemców już po ogłoszeniu rozejmu w dniu 28 września.

Organizacja wojenna i obsada personalna dywizji podczas kampanii 1939[edytuj | edytuj kod]

Dowództwo 2 Dywizji Piechoty Legionów

Sztab

  • szef sztabu
    • ppłk dypl. Mieczysław Pęczkowski (do 8 IX 1939)
  • oficer operacyjny - kpt. dypl. Zygmunt Szydłowski (od 8 IX 1939 szef sztabu dywizji), kpt. Stefan Franciszek Krasnodębski (od 8 IX 1939)
  • dowódca łączności – mjr Stefan Prokop
  • kwatermistrz – kpt. dypl. Jan Ferdynand Ender
  • szef sanitarny - mjr lek. Józef Wiloch

Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej[edytuj | edytuj kod]

W wyniku akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych powstała w 1944 r. 2. Dywizja Piechoty Legionów AK "Pogoń" pod dowództwem ppłk. Antoniego Żółkiewskiego ps. "Lin" (Okręg Radom-Kielce AK).

Uwagi

  1. Potocznie, od miejsca stacjonowania dowództwa, nazywana dywizją "kielecką".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie : krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. 7, Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939 : organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. Warszawa : Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1975.
  • Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918-1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
  • Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918-1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
  • "Almanach oficerski": praca zbiorowa, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1923
  • "Księga chwały piechoty": komitet redakcyjny pod przewodnictwem płk. dypl. Bolesława Prugara Ketlinga, Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona Warszawa 1992
  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 328.