Dront dodo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Dront dodo
Raphus cucullatus[1]
(Linnaeus, 1758)
Dront dodo
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd gołębiowe
Rodzina gołębiowate
Podrodzina trerony
Rodzaj Raphus[2]
Brisson, 1760
Gatunek dront dodo
Synonimy
  • Struthio cucullatus Linnaeus, 1758
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 EX pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Dodo zasiedlał wyłącznie wyspę Mauritius
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Preparat układu kostnego dronta dodo znajdujący się w Muzeum Historii Naturalnej w Londynie

Dront dodo, dodo (Raphus cucullatus) – gatunek dużego, wymarłego ptaka nielotnego z rodziny gołębiowatych (Columbidae). Był to gatunek endemiczny dla wyspy Mauritius.

Budowa ciała[edytuj | edytuj kod]

Masywny ptak o uwstecznionych skrzydłach z charakterystyczną dużą głową i czarnym dziobem z czerwonawym, hakowatym zakończeniem. Miał niebieskawoszare upierzenie, żółte nogi i kępkę kędzierzawych piór z tyłu ciała.

Wymiary średnie
  • długość ciała: około 100 cm[4]
  • masa ciała ok. 10 – 18 kg

Masa ciała dodo jest trudna do ustalenia. Pierwsze holenderskie ryciny przedstawiały ptaka o krępej i szczupłej budowie, jednak późniejsze przedstawienia z XVII–XVIII wieku przedstawiały już ptaka o pulchnej i masywnej budowie. Przyczyna tej zmiany nie jest do końca wyjaśniona – późniejsze rysunki mogły przedstawiać utuczone ptaki trzymane w niewoli lub też zmiana w przedstawieniu wynikać mogła z ówczesnych trendów w sztuce europejskiej, która ukazywała wszystkie zwięrzęta w sposób uwydatniający ich masę. Na podstawie dwóch prowadzonych na przełomie XX i XXI wieku badań szkieletów oszacowano masę dodo na 10 do 18 kg, a trzeci zespół oszacował wagę w okolicach 10 kg[5].

Biotop[edytuj | edytuj kod]

Lasy wyspy Mauritius.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Brak dostatecznie wiarygodnych danych. Według przekazu holenderskich marynarzy miał być rybożerny. Inne przekazy podają, że żywił się kamieniami i żelazem (prawdopodobnie dodo połykały kamienie, które służyły im jako gastrolity). Prawdopodobnie zachodził mutualizm między endemicznym drzewem Calvaria major a dodo, który zjadał jego owoce[6]. Nasiona tej rośliny uzyskiwały zdolność do kiełkowania dopiero po przejściu przez układ pokarmowy dronta dodo – właśnie dlatego stwierdzono, że znaczny spadek liczebności tych drzew spowodowany jest wyginięciem ptaka. Teoria jednak została podana w wątpliwość, ponieważ C. major kiełkuje również po przejściu przez układ pokarmowy innych ptaków[4].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Gniazdo[edytuj | edytuj kod]

Brak danych. Pojedyncze opowieści o gniazdach położonych w głębi lasu, zbudowanych na ziemi z trawy.

Jaja[edytuj | edytuj kod]

Brak danych, najprawdopodobniej w zniesieniu jedno jajo.

Historia gatunku[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy raz opisany został przez żeglarzy holenderskich w 1599. Był to duży ptak, niepotrafiący latać, posiadający masywne, krótkie nogi i uwstecznione skrzydła i ogon. W szybkim tempie po przybyciu Holendrów na wyspę, ptaki dodo zostały wytępione – już w drugiej połowie XVII wieku (podawane są różne daty obserwacji ostatnich okazów). Odznaczały się dużą ilością tłuszczu i zmarniałymi skrzydłami, nienadającymi się do lotu. Obie okoliczności przyczyniły się do szybkiego ich wytępienia. Wcześniej do Europy zabrano kilka okazów, lecz pozostały po nich jedynie niekompletne szkielety. Zachowało się także kilka malarskich wizerunków dodo. Brak jest obecnie bliższych danych, aby określić tryb życia ptaków dodo.

Obecność w kulturze[edytuj | edytuj kod]

  • Wielu ludzi kojarzy Dodo również z filmu Epoka Lodowcowa i Straż Nocna (rosyjski thriller – popularna alegoria: ptak dodo jako haker nie do uchwycenia).
  • Dodo przetrwały jako ptaki przysłowiowe w angielskim powiedzeniu: Dead as a dodo – martwy (wymarły) jak dodo.
  • Ptak dodo jest jednym z bohaterów książki "Alicja w Krainie Czarów". Jest karykaturą autora, który jąkając się wymawiał swoje nazwisko "Do-do-dodgson" (Lewis Carroll to pseudonim).
  • Bruno Schulz poświęcił Dodo opowiadanie w zbiorze Sanatorium pod Klepsydrą
  • Dodo występują też w filmie Piraci oraz w serialach Fineasz i Ferb i Pingwiny z Madagaskaru

Przypisy

  1. Raphus cucullatus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Raphus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 7 lutego 2011]
  3. Raphus cucullatus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  4. 4,0 4,1 Dodo - Raphus cucullatus. The Sixth Extinction. [dostęp 8 sierpnia 2013].
  5. Helen Fields: How Much Did the Dodo Really Weigh? (ang.). ScienceNOW, 2011-04-15. [dostęp 2013-06-08].
  6. Dodo Raphus cucullatus. BirdLife International, 2013. [dostęp 9 sierpnia 2013].