Alka olbrzymia
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Alka olbrzymia | |
| Pinguinus impennis[1] | |
| (Linnaeus, 1758) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | siewkowe |
| Rodzina | alki |
| Rodzaj | Pinguinus[2] Bonnaterre, 1791 |
| Gatunek | alka olbrzymia |
| Synonimy | |
|
|
| Kategoria zagrożenia (CzKGZ)[3] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 Przybliżony zasięg występowania. Znane miejsca gniazdowania zaznaczono na żółto. |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Alka olbrzymia (Pinguinus impennis) – wymarły gatunek dużego, nielotnego ptaka wodnego z rodziny alk (Alcidae), zamieszkujący niegdyś północny Atlantyk, gnieżdżący się na wybrzeżach Labradoru, Grenlandii, Szkocji, Norwegii i innych, mniejszych wysepek. Zimą spotykano je bardziej na południe, aż do Florydy i Półwyspu Iberyjskiego, a nawet Półwyspu Apenińskiego.
Pokrojem ciała i zachowaniem ptaki te przypominały pingwiny. Europejscy żeglarze, którzy zetknęli się z ptakami żyjącymi na półkuli południowej nazwali je "pingwinami" właśnie ze względu na te podobieństwa: alki określano w języku walijskim nazwą pingwen, także portugalscy i hiszpańscy żeglarze nazywali je pingüinos.
- Cechy gatunku
- Wierzch ciała czarny, spód biały, na kantarku biała plama; skrzydła krótkie.
- Wymiary średnie
- dł. ciała ok. 75-95 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 30 cm
masa ciała ok. 5 kg - Biotop
- Otwarty ocean.
- Gniazdo
- Na skalnej półce, blisko lustra wody, trudno dostępnej od strony lądu.
- Jaja
- Wyprowadzały jeden lęg w roku lub rzadziej, składając w maju-czerwcu jedno jajo.
- Wysiadywanie
- Jajo wysiadywane było przez okres około 40 dni przez obydwoje rodziców. Pisklęta pierzyły się prawdopodobnie w wieku około 20 dni.
- Pożywienie
- Ryby, młode być może również plankton.
- Przyczyny wyginięcia
- Gatunek znany co najmniej od VIII wieku był obiektem polowań, które przybrały na sile w XVII i XVIII. W XIII wieku przestały istnieć kolonie na Półwyspie Skandynawskim. W 1830 erupcja podwodnego wulkanu i trzęsienie ziemi zniszczyło kolonię na wyspie Geirfuglasker (Skała wielkich alk, ang. The Great Auk Rock) w archipelagu Vestmannaeyjar. Po kataklizmie pozostałe przy życiu ptaki (ok. 40 osobników) przeniosły się na pobliską wyspę Eldey. Kolonia na wyspie Eldey u południowo-zachodnich wybrzeży Islandii była ostatnim siedliskiem alk olbrzymich na świecie. Rankiem 3 lipca (lub jak podaje część źródeł 3 czerwca) 1844 roku, rybacy: Jón Brandsson, Vilhjálmur Hákonarson, Sigurður Ísleifsson i Ketill Ketilson dopłynęli do Eldey, żeby zrealizować zamówienie Carla Siemsena - pozyskać okazy alk olbrzymich. Jón Brandsson i Sigurður Ísleifsson zatłukli ostatnią parę ptaków wiosłami. Jajo znajdujące się w gnieździe zostało rozdeptane. Co pewien czas pojawiają się niepotwierdzone informacje o zaobserwowaniu tych ptaków na Atlantyku lub na kanadyjskim wybrzeżu. W muzeach znajduje się około 90 wypchanych okazów. Trzy z nich znajdują się we Wrocławiu, w Muzeum Przyrodniczym Uniwersytetu Wrocławskiego.
Przypisy
- ↑ Pinguinus impennis w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Pinguinus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 30 stycznia 2011]
- ↑ Pinguinus impennis. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
[edytuj] Bibliografia
- Morten Meldgaard (1988): The Great Auk, Pinguinus Impennis (L.) in Greenland. Historical Biology 1: 145-178. pełny tekst w formacie pdf (en)
