Hiragana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Hiragana (jap. ひらがな, ヒラガナ, 平仮名?) – jeden z dwóch japońskich systemów pisma sylabicznego kana. Drugim z nich jest katakana. Początkowo hiragana była pismem kobiet, używanym zamiast kanji.[potrzebne źródło] Każdemu znakowi hiragany odpowiada znak katakany.

Hiragana jest używana głównie do zapisu:

  • okurigany, czyli odmiennych końcówek gramatycznych japońskich słów, np. ostatnie trzy sylaby w wyrazie 飲まれた nomareta ("zostało wypite");
  • różnego rodzaju partykuł, przedrostków i przyrostków, np. に ni (partykuła miejsca i celu), さん -san (neutralny formalny przyrostek), お o- (przedrostek honoryfikatywny);
  • japońskich słów, które nie mają własnego zapisu kanji, dla zapisu których obecnie nie stosuje się kanji, albo które są używane na tyle rzadko, że ich kanji są nieznane przeciętnemu Japończykowi, np. きらきら ("błyszcząco, świecąco"; brak zapisu kanji), おい oi ("ej!"; brak zapisu kanji), ひげ hige ("zarost"; miast 髭), ほとんど hotondo ("prawie"; miast 殆ど), する suru ("robić"; miast 為る);
  • furigany objaśniającej wymowę znaków; spotykane głównie z rzadziej używanymi kanji;
  • zamiast kanji w materiałach przeznaczonych dla dzieci i obcokrajowców.

Na sylabariusz hiragany składa się 48 znaków:

  • 5 samodzielnych samogłosek;
  • połączenia spółgłoskowo-samogłoskowe, składające się z 9 spółgłosek połączonych z każdą z 5 samogłosek, z zastrzeżeniem, że:
    • 2 sylaby (yi i wu) nie istnieją;
    • 3 sylaby (ye, wi i we) wyszły z użycia we współczesnej japońszczyźnie;
    • 1 sylaba (wo) jest wymawiana tak samo jak samogłoska o we współczesnej japońszczyźnie i jest używana wyłącznie jako partykuła;
  • 1 samodzielna spółgłoska.

Znaki te są umieszczane w tabeli zwanej 五十音図 gojūonzu ("tabela 50 dźwięków") wraz ze znakiem ん, który stawia się poniżej. Tabela przedstawiona jest poniżej.

Podstawowe znaki hiragany
Końcowe samogłoski Samodzielne samogłoski K- S- T- N- H- M- Y- R- W-
-A
-I
-U
-E
-O
N na końcu sylaby

Znaki[edytuj | edytuj kod]

Poniżej znajduje się tabela znaków hiragany (wymagane japońskie czcionki) oraz ich odczytanie w transkrypcji Hepburna, znaki zaznaczone na czerwono nie są obecnie używane. Zobacz uwagi co do wymowy w artykule głównym kana.

a i u e o (ya) (yu) (yo)
ka ki ku ke ko きゃ kya きゅ kyu きょ kyo
sa shi su se so しゃ sha しゅ shu しょ sho
ta chi tsu te to ちゃ cha ちゅ chu ちょ cho
na ni nu ne no にゃ nya にゅ nyu にょ nyo
ha hi fu he ho ひゃ hya ひゅ hyu ひょ hyo
ma mi mu me mo みゃ mya みゅ myu みょ myo
ya yu yo
ra ri ru re ro りゃ rya りゅ ryu りょ ryo
わ wa ゐ wi ゑ we を wo
n っ (znak podwajający spółgłoskę)
ga gi gu ge go ぎゃ gya ぎゅ gyu ぎょ gyo
za ji zu ze zo じゃ ja じゅ ju じょ jo
da (ji) (zu) de do ぢゃ (ja) ぢゅ (ju) ぢょ (jo)
ba bi bu be bo びゃ bya びゅ byu びょ byo
pa pi pu pe po ぴゃ pya ぴゅ pyu ぴょ pyo
vu

Sposób zapisu[edytuj | edytuj kod]

Poniższa tabela przedstawia sposób zapisu każdego znaku hiragany. Liczby i strzałki wskazują kolejność i kierunek kresek.

Table hiragana.svg

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Powstanie i rozwój hiragany z man'yōgany

Rysunek obok przedstawia wyprowadzenie znaków hiragany ze znaków man'yōgany.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz podręcznik na Wikibooks: JapońskiKrótki kurs kana