Alfabet syryjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Inskrypcja w estrangelo na kolumnie u wejścia do Bazyliki Grobu Świętego w Jerozolimie

Alfabet syryjski – pismo abdżadowe dostosowane do zapisu języków semickich, wywodzące się z obszarów Syrii. Używane np. przez nestorian w działalności misyjnej, m.in. wśród ludności ujgurskiej na obszarach Turkiestanu Wschodniego.

Krótka tabela[edytuj | edytuj kod]

Alfabet syryjski ma pokazane w tabeli litery. Niektóre z liter mają inną formę stosowaną na końcu wyrazu: formy te są pokazane w tabeli poniżej formy podstawowej.

Uwaga: tabela ma uporządkowane litery od strony lewej do prawej.

’Ālap̄ Bēṯ Gāmal Dālaṯ Wāw Zayn Ḥēṯ Ṭēṯ Yōḏ Kāp̄
ܐ ܒ ܓ ܕ ܗ ܘ ܙ ܚ ܛ ܝ ܟܟ
ܟ
Lāmaḏ Mīm Nūn Semkaṯ ‘Ē Ṣāḏē Qōp̄ Rēš Šīn Taw
ܠ ܡܡ ܢܢ ܣ ܥ ܦ ܨ ܩ ܪ ܫ ܬ
ܡ ܢ

Litery alfabetu syryjskiego[edytuj | edytuj kod]

Letter Estrangelo (pismo klasyczne) Madnḥāyā (pismo zachodniosyryjskie) Litera
unicode
Wartość
liczbowa
Wymowa
Forma
podstawowa
Końcowa
z połączeniem
Końcowa
bez połączenia
Forma
podstawowa
Końcowa
z połączeniem
Końcowa
bez połączenia
’Ālap̄ Aramaic alap.png     SyriacAlaph.png SyriacAlaph2.png 1   ܐ 1 <big>ʔ</big> (zwarcie krtaniowe)
albo nieme
Bēṯ Aramaic beth.png Aramaic beth c.png   SyriacBeth.png SyriacBeth2.png   ܒ 2 twardo: b (spółgłoska zwarta dwuwargowa dźwięczna)
miękko: v (spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa dźwięczna) albo w (spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna)
Gāmal Aramaic gamal.png Aramaic gamal c.png   SyriacGamal.png SyriacGamal2.png   ܓ 3 twardo: g (spółgłoska zwarta miękkopodniebienna dźwięczna)
miękko: <big>ɣ</big> (spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna dźwięczna)
Dālaṯ Aramaic daleth.png     SyriacDalath.png     ܕ 4 twardo: d (spółgłoska zwarta dziąsłowa dźwięczna)
miękko: ð (spółgłoska szczelinowa międzyzębowa dźwięczna)
Aramaic heh.png     SyriacHe.png     ܗ 5 h (spółgłoska szczelinowa krtaniowa bezdźwięczna)
Wāw Aramaic waw.png     SyriacWaw.png     ܘ 6 spółgłoska: w (spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna)
mater lectionis: u (samogłoska przymknięta tylna zaokrąglona) albo o (samogłoska półprzymknięta tylna zaokrąglona)
Zayn Aramaic zain.png     SyriacZayn.png     ܙ 7 z (spółgłoska szczelinowa dziąsłowa dźwięczna)
Ḥēṯ Aramaic kheth.png Aramaic kheth c.png   SyriacKheth.png SyriacKheth2.png   ܚ 8 ħ (spółgłoska szczelinowa gardłowa bezdźwięczna) albo x (spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna)
Ṭēṯ Aramaic teth.png Aramaic teth c.png   SyriacTeth.png SyriacTeth2.png   ܛ 9 tˁ (gardłowo – spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna)
Yōḏ Aramaic yodh.png Aramaic yodh c.png   SyriacYodh.png SyriacYodh2.png   ܝ 10 spółgłoska: j (spółgłoska półotwarta podniebienna)
mater lectionis: i (samogłoska przymknięta przednia niezaokrąglona) albo e (samogłoska półprzymknięta przednia niezaokrąglona)
Kāp̄ Aramaic kap.png Aramaic kap c.png Aramaic kap f.png SyriacKaph.png SyriacKaph2.png SyriacKaph3.png ܟ 20 twardo: k (spółgłoska zwarta miękkopodniebienna bezdźwięczna)
miękko: x (spółgłoska szczelinowa miękkopodniebienna bezdźwięczna)
Lāmaḏ Aramaic lamadh.png Aramaic lamadh c.png   SyriacLamadh.png SyriacLamadh2.png   ܠ 30 l (spółgłoska boczna dziąsłowa)
Mīm Aramaic meem.png Aramaic meem c.png   SyriacMeem.png SyriacMeem2.png   ܡ 40 m (spółgłoska nosowa dwuwargowa)
Nūn Aramaic noon.png Aramaic noon c.png Aramaic noon f.png SyriacNun.png SyriacNun2.png SyriacNun3.png ܢ 50 n (spółgłoska nosowa dziąsłowa)
Semkaṯ Aramaic simkath.png Aramaic simkath c.png   SyriacSimkath.png SyriacSimkath2.png / SyriacSimkath3.png   ܣ / ܤ 60 s (spółgłoska szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna)
‘Ē Aramaic ain.png Aramaic ain c.png   Syriac'E.png Syriac'E2.png   ܥ 70 <big>ʕ</big> (spółgłoska szczelinowa gardłowa dźwięczna)
Aramaic payin.png Aramaic payin c.png   SyriacPe.png SyriacPe2.png   ܦ 80 twardo: p (spółgłoska zwarta dwuwargowa bezdźwięczna)
miękko: f (spółgłoska szczelinowa wargowo-zębowa bezdźwięczna) albo w (spółgłoska półotwarta wargowo-miękkopodniebienna)
Ṣāḏē Aramaic tsade.png     SyriacSadhe.png     ܨ 90 sˁ (gardłowo – spółgłoska szczelinowa dziąsłowa bezdźwięczna)
Qōp̄ Aramaic qoph.png Aramaic qoph c.png   SyriacQop.png SyriacQop2.png   ܩ 100 q (spółgłoska zwarta języczkowa bezdźwięczna)
Rēš Aramaic resh.png     SyriacResh.png     ܪ 200 r (spółgłoska drżąca dziąsłowa)
Šīn Aramaic sheen.png Aramaic sheen c.png   SyriacSheen.png SyriacSheen2.png   ܫ 300 <big>ʃ</big> (spółgłoska szczelinowa zadziąsłowa bezdźwięczna)
Taw Aramaic taw.png     SyriacTaw.png     ܬ 400 twardo: t (spółgłoska zwarta dziąsłowa bezdźwięczna)
miękko: θ (spółgłoska szczelinowa międzyzębowa bezdźwięczna)

1 Po Dālaṯ lub Rēš, ’Ālap̄ na ogół przyjmuje formę podstawową, a nie końcową.

Ligatury[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Estrangelo (klasyczne) Madnḥāyā (zachodnie) LiteraUnicode
unicode
Opis
Podstawowa
forma
Końcowa
z połączeniem
Końcowa
bez połączenia
Podstawowa
forma
Końcowa
z połączeniem
Końcowa
bez połączenia
  Aramaic lamadh alap.png     SyriacLamadhAlaph3.png       ma i la połączone
na końcu słowa
  Aramaic taw alap.png     SyriacAlaph.png SyriacTaw.png SyriacTawAlaph.png SyriacTawAlaph2.png / SyriacTawAlaph3.png   Taw i la połączone
na końcu słowa
        SyriacHeYodh.png       Hē i Yōḏ połączone
na końcu słowa

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons