Linezolid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Linezolid
Linezolid Linezolid
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C16H20F1N3O4
Masa molowa 337,346 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 165800-03-3
PubChem 441401[1]
DrugBank APRD01073[2]
Podobne związki
Podobne związki eperezolid, AZD2563
Klasyfikacja
ATC J01 XX08
Stosowanie w ciąży kategoria C
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Linezolid – syntetyczny chemioterapeutyk z grupy oksazolidynonów stosowany w infekcjach wywołanych przez wielolekooporne szczepy bakterii wliczając paciorkowce[3] i gronkowca złocistego: MRSA (opornego na metycylinę[4]), a w szczególności VRSA (opornego na wankomycynę).

Linezolid był pierwszym komercyjnie dostępnym oksazolidynonem, a terapia tym lekiem do dziś pozostaje dość droga (w Polsce jedna dawka kosztuje ok. 300 złotych, zwykle wymagane są 2 dawki dziennie, po 600 mg); tym niemniej terapia linezolidem wydaje się w wielu przypadkach tańsza niż leczenie wankomycyną czy teikoplaniną[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Oksazolidynony zostały zsyntetyzowane przez grupę badawczą z E.I. duPont de Nemours w 1978, a w 1987 odkryto ich właściwości przeciwbakteryjne. W 1993 Upjohn zakupił od firmy Dupont linezolid (Upjohn jest obecnie częścią firmy Pfizer) i rozpoczął badania kliniczne, na podstawie których FDA zaakceptowała lek w kwietniu 2000 roku. Chemioterapeutyk ten jest sprzedawany w USA pod nazwą Zyvox, a w Europie jako Zyvoxid, zarówno w formie powlekanych tabletek jak i zawiesiny do iniekcji.

Początkowo istniała nadzieja, że bakterie nie będą w stanie rozwinąć oporności na linezolid, jednak już w 2001 zidentyfikowano pierwsze szczepy Staphylococcus aureus oporne na ten lek (mutacja G2576T w genie podjednostki 23S)[6].

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Linezolid działa w początkowym etapie syntezy bakteryjnych białek. Uniemożliwia on łączenie jednostek 30S i 50S rybosomów. Linezolid wiąże podjednostkę 23S jednostki 50S w okolicach peptydylotransferazy (i miejsca z którym wiąże się chloramfenikol). W ten sposób hamuje jej współdziałanie z 30S.

Zastosowanie kliniczne[edytuj | edytuj kod]

Chemioterapeutyk ten jest zarezerwowany do użycia jedynie w szczególnie ciężkich infekcjach bakteryjnych, w których leczenie starszymi grupami antybiotyków jest nieskuteczne (ze względu na nabytą oporność), często w zakażeniach szpitalnych.

Linezolid jest skuteczny przeciw bakteriom Gram-dodatnim (warto tu wymienić Enterococcus faecium, Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae i Streptococcus pyogenes. Nie działa zbyt skutecznie na bakterie Gram-ujemne i ma tylko działanie bakteriostatycze na większość szczepów Enterococcus. Działa na niektóre bakterie beztlenowe.

W połączeniu z innymi lekami linezolid stosowany jest czasem w leczeniu (wielolekoopornej) gruźlicy[7]. Optymalna dawka linezoidu w jej leczeniu nie jest jednak znana. U dorosłych stosuje się 600 mg dziennie[8] lub dawkę 600 mg dwa razy dziennie[9]. Leczenie trzeba jednak kontynuować czasem nawet przez wiele miesięcy, a częstość efektów ubocznych jest dość duża[8]. W niższych dawkach efekty uboczne są rzadsze[8].

Najczęstsze wskazania[edytuj | edytuj kod]

Efekty uboczne[edytuj | edytuj kod]

Efekty uboczne obejmują wysypkę, utratę apetytu, biegunkę, nudności, zaparcia i gorączkę. U niewielkiej liczby pacjentów mogą się rozwinąć: ciężka reakcja alergiczna, szumy uszne, lub rzekomobłoniaste zapalenie jelit. Małopłytkowość jest objawem rzadkim wśród pacjentów którzy otrzymywali linezolid przez 14 lub mniej dni (zalecenie producenta), ale u pacjentów którzy otrzymywali lek dłużej lub mają niewydolność nerek jej częstość jest znacznie wyższa[10]. Niedokrwistości i małopłytkowości powodowanej przez linezolid nie zmniejsza równoczesne podawanie witaminy B6 125 mg dziennie[11].

Linezolid jest słabym inhibitorem monoaminooksydazy (MAOI) i nie powinien być podawany z innymi lekami o takim działaniu, żywnością zawierającą tyraminę lub pseudoefedrynę. Były również obserwowane przypadki zespołu serotoninowego, gdy linezolid podawany był wraz z lekami serotonergicznymi[12].

Linezoid jest toksyczny dla mitochondriów (prawdopodobnie ze względu na podobieństwa między bakteryjnymi i mitochondrialnymi rybosomami). Objawami tej toksyczności są: kwasica mleczanowa i neuropatia obwodowa[13]. Zaobserwowano też nieliczne przypadki neuropatii bólowej[14].

Przypisy

  1. Linezolid – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Linezolid – karta leku (APRD01073) (ang.). DrugBank.
  3. Pfizer: ZYVOX® (linezolid) Label Information. 20 czerwca, 2008. [dostęp 2008-08-24].
  4. Burkhardt O., Pletz MW., Mertgen CP., Welte T. Linezolid – the first oxazolidinone in the treatment of nosocomial MRSA pneumonia.. „Recent patents on anti-infective drug discovery”. 2 (2), s. 123–30, czerwiec 2007. PMID 18221168. 
  5. Grau S., Rubio-Terrés C. Pharmacoeconomics of linezolid.. „Expert opinion on pharmacotherapy”. 6 (9), s. 987–1000, kwiecień 2008. doi:10.1517/14656566.9.6.987. PMID 18377341. 
  6. Tsiodras S., Gold HS., Sakoulas G., Eliopoulos GM., Wennersten C., Venkataraman L., Moellering RC., Ferraro MJ. Linezolid resistance in a clinical isolate of Staphylococcus aureus.. „Lancet”. 9277 (358), s. 207–8, lipiec 2001. doi:10.1016/S0140-6736(01)05410-1. PMID 11476839. 
  7. von der Lippe B., Sandven P., Brubakk O. Efficacy and safety of linezolid in multidrug resistant tuberculosis (MDR-TB)--a report of ten cases.. „The Journal of infection”. 2 (52), s. 92–6, luty 2006. doi:10.1016/j.jinf.2005.04.007. PMID 15907341. 
  8. 8,0 8,1 8,2 Park IN., Hong SB., Oh YM., Kim MN., Lim CM., Lee SD., Koh Y., Kim WS., Kim DS., Kim WD., Shim TS. Efficacy and tolerability of daily-half dose linezolid in patients with intractable multidrug-resistant tuberculosis.. „The Journal of antimicrobial chemotherapy”. 3 (58), s. 701–4, wrzesień 2006. doi:10.1093/jac/dkl298. PMID 16857689. 
  9. Fortún J., Martín-Dávila P., Navas E., Pérez-Elías MJ., Cobo J., Tato M., De la Pedrosa EG., Gómez-Mampaso E., Moreno S. Linezolid for the treatment of multidrug-resistant tuberculosis.. „The Journal of antimicrobial chemotherapy”. 1 (56), s. 180–5, lipiec 2005. doi:10.1093/jac/dki148. PMID 15911549. 
  10. Lin YH., Wu VC., Tsai IJ., Ho YL., Hwang JJ., Tsau YK., Wu CY., Wu KD., Hsueh PR. High frequency of linezolid-associated thrombocytopenia among patients with renal insufficiency.. „International journal of antimicrobial agents”. 4 (28), s. 345–51, październik 2006. doi:10.1016/j.ijantimicag.2006.04.017. PMID 16935472. 
  11. Plachouras D., Giannitsioti E., Athanassia S., Kontopidou F., Papadopoulos A., Kanellakopoulou K., Giamarellou H. No effect of pyridoxine on the incidence of myelosuppression during prolonged linezolid treatment.. „Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America”. 9 (43), s. e89–91, listopad 2006. doi:10.1086/508280. PMID 17029128. 
  12. Waknine, Yael: FDA Safety Changes: Mirena, Zyvox, Orencia. Medscape, 5 września, 2008. [dostęp 2008-09-06].
  13. Soriano A., Miró O., Mensa J. Mitochondrial toxicity associated with linezolid.. „The New England journal of medicine”. 21 (353), s. 2305–6, listopad 2005. doi:10.1056/NEJM200511243532123. PMID 16306535. 
  14. Chao CC., Sun HY., Chang YC., Hsieh ST. Painful neuropathy with skin denervation after prolonged use of linezolid.. „Journal of neurology, neurosurgery, and psychiatry”. 1 (79), s. 97–9, styczeń 2008. doi:10.1136/jnnp.2007.127910. PMID 17766431. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.