Linezolid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Linezolid
Linezolid Linezolid
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C16H20F1N3O4
Masa molowa 337,346 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 165800-03-3
PubChem 441401[1]
DrugBank APRD01073[2]
Podobne związki
Podobne związki eperezolid, AZD2563
Klasyfikacja
ATC J01 XX08
Stosowanie w ciąży kategoria C

Linezolid – syntetyczny chemioterapeutyk z grupy oksazolidynonów stosowany w infekcjach wywołanych przez wielolekooporne szczepy bakterii wliczając paciorkowce[3] i gronkowca złocistego: MRSA (opornego na metycylinę[4]), a w szczególności VRSA (opornego na wankomycynę).

Linezolid był pierwszym komercyjnie dostępnym oksazolidynonem, a terapia tym lekiem do dziś pozostaje dość droga (w Polsce jedna dawka kosztuje ok. 300 złotych, zwykle wymagane są 2 dawki dziennie, po 600 mg); tym niemniej terapia linezolidem wydaje się w wielu przypadkach tańsza niż leczenie wankomycyną czy teikoplaniną[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Oksazolidynony zostały zsyntetyzowane przez grupę badawczą z E.I. duPont de Nemours w 1978, a w 1987 odkryto ich właściwości przeciwbakteryjne. W 1993 Upjohn zakupił od firmy Dupont linezolid (Upjohn jest obecnie częścią firmy Pfizer) i rozpoczął badania kliniczne, na podstawie których FDA zaakceptowała lek w kwietniu 2000 roku. Chemioterapeutyk ten jest sprzedawany w USA pod nazwą Zyvox, a w Europie jako Zyvoxid, zarówno w formie powlekanych tabletek jak i zawiesiny do iniekcji.

Początkowo istniała nadzieja, że bakterie nie będą w stanie rozwinąć oporności na linezolid, jednak już w 2001 zidentyfikowano pierwsze szczepy Staphylococcus aureus oporne na ten lek (mutacja G2576T w genie podjednostki 23S)[6].

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Linezolid działa w początkowym etapie syntezy bakteryjnych białek. Uniemożliwia on łączenie jednostek 30S i 50S rybosomów. Linezolid wiąże podjednostkę 23S jednostki 50S w okolicach peptydylotransferazy (i miejsca z którym wiąże się chloramfenikol). W ten sposób hamuje jej współdziałanie z 30S.

Zastosowanie kliniczne[edytuj | edytuj kod]

Chemioterapeutyk ten jest zarezerwowany do użycia jedynie w szczególnie ciężkich infekcjach bakteryjnych, w których leczenie starszymi grupami antybiotyków jest nieskuteczne (ze względu na nabytą oporność), często w zakażeniach szpitalnych.

Linezolid jest skuteczny przeciw bakteriom Gram-dodatnim (warto tu wymienić Enterococcus faecium, Staphylococcus aureus, Streptococcus agalactiae, Streptococcus pneumoniae i Streptococcus pyogenes. Nie działa zbyt skutecznie na bakterie Gram-ujemne i ma tylko działanie bakteriostatycze na większość szczepów Enterococcus. Działa na niektóre bakterie beztlenowe.

W połączeniu z innymi lekami linezolid stosowany jest czasem w leczeniu (wielolekoopornej) gruźlicy[7]. Optymalna dawka linezoidu w jej leczeniu nie jest jednak znana. U dorosłych stosuje się 600 mg dziennie[8] lub dawkę 600 mg dwa razy dziennie[9]. Leczenie trzeba jednak kontynuować czasem nawet przez wiele miesięcy, a częstość efektów ubocznych jest dość duża[8]. W niższych dawkach efekty uboczne są rzadsze[8].

Najczęstsze wskazania[edytuj | edytuj kod]

Efekty uboczne[edytuj | edytuj kod]

Efekty uboczne obejmują wysypkę, utratę apetytu, biegunkę, nudności, zaparcia i gorączkę. U niewielkiej liczby pacjentów mogą się rozwinąć: ciężka reakcja alergiczna, szumy uszne, lub rzekomobłoniaste zapalenie jelit. Małopłytkowość jest objawem rzadkim wśród pacjentów którzy otrzymywali linezolid przez 14 lub mniej dni (zalecenie producenta), ale u pacjentów którzy otrzymywali lek dłużej lub mają niewydolność nerek jej częstość jest znacznie wyższa[10]. Niedokrwistości i małopłytkowości powodowanej przez linezolid nie zmniejsza równoczesne podawanie witaminy B6 125 mg dziennie[11].

Linezolid jest słabym inhibitorem monoaminooksydazy (MAOI) i nie powinien być podawany z innymi lekami o takim działaniu, żywnością zawierającą tyraminę lub pseudoefedrynę. Były również obserwowane przypadki zespołu serotoninowego, gdy linezolid podawany był wraz z lekami serotonergicznymi[12].

Linezoid jest toksyczny dla mitochondriów (prawdopodobnie ze względu na podobieństwa między bakteryjnymi i mitochondrialnymi rybosomami). Objawami tej toksyczności są: kwasica mleczanowa i neuropatia obwodowa[13]. Zaobserwowano też nieliczne przypadki neuropatii bólowej[14].

Przypisy

  1. Linezolid – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  2. Linezolid – karta substancji aktywnej (APRD01073) (ang.). DrugBank.
  3. Pfizer: ZYVOX® (linezolid) Label Information. 20 czerwca, 2008. [dostęp 2008-08-24].
  4. Burkhardt O., Pletz MW., Mertgen CP., Welte T. Linezolid – the first oxazolidinone in the treatment of nosocomial MRSA pneumonia.. „Recent patents on anti-infective drug discovery”. 2 (2), s. 123–30, czerwiec 2007. PMID: 18221168. 
  5. Grau S., Rubio-Terrés C. Pharmacoeconomics of linezolid.. „Expert opinion on pharmacotherapy”. 6 (9), s. 987–1000, kwiecień 2008. DOI: 10.1517/14656566.9.6.987. PMID: 18377341. 
  6. Tsiodras S., Gold HS., Sakoulas G., Eliopoulos GM., Wennersten C., Venkataraman L., Moellering RC., Ferraro MJ. Linezolid resistance in a clinical isolate of Staphylococcus aureus.. „Lancet”. 9277 (358), s. 207–8, lipiec 2001. DOI: 10.1016/S0140-6736(01)05410-1. PMID: 11476839. 
  7. von der Lippe B., Sandven P., Brubakk O. Efficacy and safety of linezolid in multidrug resistant tuberculosis (MDR-TB)--a report of ten cases.. „The Journal of infection”. 2 (52), s. 92–6, luty 2006. DOI: 10.1016/j.jinf.2005.04.007. PMID: 15907341. 
  8. 8,0 8,1 8,2 Park IN., Hong SB., Oh YM., Kim MN., Lim CM., Lee SD., Koh Y., Kim WS., Kim DS., Kim WD., Shim TS. Efficacy and tolerability of daily-half dose linezolid in patients with intractable multidrug-resistant tuberculosis.. „The Journal of antimicrobial chemotherapy”. 3 (58), s. 701–4, wrzesień 2006. DOI: 10.1093/jac/dkl298. PMID: 16857689. 
  9. Fortún J., Martín-Dávila P., Navas E., Pérez-Elías MJ., Cobo J., Tato M., De la Pedrosa EG., Gómez-Mampaso E., Moreno S. Linezolid for the treatment of multidrug-resistant tuberculosis.. „The Journal of antimicrobial chemotherapy”. 1 (56), s. 180–5, lipiec 2005. DOI: 10.1093/jac/dki148. PMID: 15911549. 
  10. Lin YH., Wu VC., Tsai IJ., Ho YL., Hwang JJ., Tsau YK., Wu CY., Wu KD., Hsueh PR. High frequency of linezolid-associated thrombocytopenia among patients with renal insufficiency.. „International journal of antimicrobial agents”. 4 (28), s. 345–51, październik 2006. DOI: 10.1016/j.ijantimicag.2006.04.017. PMID: 16935472. 
  11. Plachouras D., Giannitsioti E., Athanassia S., Kontopidou F., Papadopoulos A., Kanellakopoulou K., Giamarellou H. No effect of pyridoxine on the incidence of myelosuppression during prolonged linezolid treatment.. „Clinical infectious diseases : an official publication of the Infectious Diseases Society of America”. 9 (43), s. e89–91, listopad 2006. DOI: 10.1086/508280. PMID: 17029128. 
  12. Waknine, Yael: FDA Safety Changes: Mirena, Zyvox, Orencia. Medscape, 5 września, 2008. [dostęp 2008-09-06].
  13. Soriano A., Miró O., Mensa J. Mitochondrial toxicity associated with linezolid.. „The New England journal of medicine”. 21 (353), s. 2305–6, listopad 2005. DOI: 10.1056/NEJM200511243532123. PMID: 16306535. 
  14. Chao CC., Sun HY., Chang YC., Hsieh ST. Painful neuropathy with skin denervation after prolonged use of linezolid.. „Journal of neurology, neurosurgery, and psychiatry”. 1 (79), s. 97–9, styczeń 2008. DOI: 10.1136/jnnp.2007.127910. PMID: 17766431. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.