Triceratops
| Triceratops | |
| Marsh, 1889 | |
| Okres istnienia: Kreda późna, 68-65 mln lat temu |
|
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | zauropsydy |
| Podgromada | diapsydy |
| Nadrząd | dinozaury |
| Rząd | dinozaury ptasiomiedniczne |
| Podrząd | cerapody |
| Infrarząd | ceratopsy |
| Rodzina | Ceratopsidae |
| Podrodzina | Ceratopsinae |
| Rodzaj | triceratops |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Triceratops (Triceratops) – rodzaj ceratopsa z rodziny Ceratopsidae, jeden z jej najlepiej poznanych przedstawicieli.
Nazwa rodzajowa Triceratops oznacza "trójrogie oblicze".
Spis treści |
[edytuj] Opis
Dinozaury ptasiomiedniczne z rodzaju triceratops były dużymi, masywnymi ceratopsami z pokaźną kryzą kostną zbudowaną z litej kości, która u większości innych ceratopsów, takich jak np. chasmozaur, była ażurowa. Kryza chroniła barki i była odporna na ciosy zadawane przez inne dinozaury. Kołnierz był obrzeżony kośćmi napotylicznymi (czyli guzkami, kolcami itp.). Triceratops miał trzy rogi. Dwa nad oczodołami, które osiągały nawet 1,2 metra długości oraz jeden gruby i krótki na nosie. Triceratops miał masywne kończyny tylne i silne, ale nieco mniejsze kończyny przednie, które wraz z masywną szyją musiały dźwigać jego niezwykle ciężką głowę. Z przodu głowy umieszczony był krótki dziób, który w przedniej części był bezzębny. Z tyłu triceratops miał krótki i mięsisty ogon. Jego ciało pokrywała łuskowata skóra.
Badania z pierwszej dekady XXI wieku sugerują, że osobniki zaliczane do rodzaju Torosaurus są w rzeczywistości dorosłą formą triceratopsa. Oznacza to jednocześnie, że okazy opisane jako Triceratops reprezentują osobniki młodociane lub młode dorosłe. Kryza z litej kości u dorastającego zwierzęcia stawała się ażurowa, jak u innych ceratopsów. Znaczna przewaga liczebna okazów triceratopsów nad "torozaurami" wskazywałaby także na dużą śmiertelność wśród młodszych zwierząt, które rzadko osiągały w pełni dojrzałą budowę ciała[1][2].
[edytuj] Wielkość
Triceratops miał ok. 7-9 m długości i ok. 4 m wysokości. Ważył od 6 do 12 ton.
[edytuj] Występowanie
Triceratops występował w późnej kredzie – (około 68-65 mln lat temu) – na obszarze Ameryki Północnej. Jego kości znajdowano w USA na terenie stanów Montana, Dakota Południowa, Kolorado i Wyoming oraz na terenie kanadyjskich prowincji Alberta i Saskatchewan.
[edytuj] Paleobiologia
Triceratops miał wiele ściśle ułożonych w liczne rzędy zębów, co wskazywałoby na to, że dinozaur ten żerował na różnych niskopiennych roślinach takich jak: iglaki, paprocie, sagowce oraz na roślinach, które pojawiły się u schyłku kredy. Triceratopsy żyły w grupach liczących setki, a nawet tysiące osobników. Młode mogły się chronić w środku stada, na obrzeżach którego przebywały największe samce. Uważa się, że te dinozaury wędrowały wiele kilometrów między żerowiskami, a terenami lęgowymi. Żywił się niską roślinnością, którą ścinał potężnym dziobem i rozdrabniał przed połknięciem zębami, które znajdowały się bardziej z tyłu za dziobem. Zużyte zęby były zastępowane przez nowe, stale wyrastające. Rogów prawdopodobnie używał do obrony przed drapieżnikami, np. tyranozaurem i jako narzędzia w walce o samicę podczas godów. Odkryto czaszki triceratopsów z głębokimi rysami i bliznami, zapewne są to ślady po potyczkach w grupie o samicę czy terytorium.
[edytuj] Historia odkryć
Pierwsze szczątki triceratopsa zostały znalezione i opisane w 1889 roku przez paleontologa Othniela Marsha.
[edytuj] Gatunki
Obecnie wyróżnia się dwa gatunki triceratopsa: T. horridus i T. prorsus. Do tej pory opisanych zostało 16 gatunków, większość uważa się obecnie za wątpliwe lub synonimiczne z tymi dwoma:
- Triceratops horridus (Marsh, 1889)
- Triceratops albertensis (Sternberg, 1949)
- Triceratops alticornis (Marsh, 1887)
- Triceratops brevicornus (Hatcher, 1905)
- Triceratops calicornis (Marsh, 1898)
- Triceratops elatus (Marsh, 1891)
- Triceratops eurycephalus (Schlaikjer, 1935)
- Triceratops flabellatus (Marsh, 1889)
- Triceratops galeus (Marsh, 1889)
- Triceratops hatcheri (Lull, 1905)
- Triceratops ingens (Lull, 1915)
- Triceratops maximus (Brown, 1933)
- Triceratops obtusus (Marsh, 1898)
- Triceratops prorsus (Marsh, 1890)
- Triceratops serratus (Marsh, 1890)
- Triceratops sulcatus (Marsh, 1890)
Przypisy
- ↑ J.B. Scannella, J.R. Horner. Torosaurus Marsh, 1891, is Triceratops Marsh, 1889 (Ceratopsidae: Chasmosaurinae): synonymy through ontogeny. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 30, s. 1157–1168, 2010. doi:10.1080/02724634.2010.483632 (ang.).
- ↑ Triceratops and Torsaurus Were Same Dinosaur at Different Stages (ang.). ScienceDaily, 2010-07-14. [dostęp 2012-06-09].
[edytuj] Bibliografia
- The Horned Dinosaurs (Peter Dodson – Princeton University Press 1996)
[edytuj] Galeria
Zdjęcia
-
czaszka młodego osobnika
-
szkielet
-
szkielet (Senckenberg Museum, Frankfurt nad Menem)
-
Triceratops (JuraPark w Bałtowie)
Rysunki
-
z Extinct Monsters and Creatures of Other Days, 1910
-
z Evolution in the Past, 1912
-
z Animals of the Past, 1922
-
głowa
-
Triceratops i tyranozaur
|
|||||
|
|||||||||||||||||||||
