Wertumnus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Uwodzenie Pomony przez Wertumnusa
Wertumnus zamieniony w starą kobietę namawiał Pomonę do małżeństwa z nim

Wertumnus (łac. Vertumnus, Vortumnus, Voltumnus) – w mitologii rzymskiej bóg z kręgu bóstw wegetacyjnych, jego postać jest pochodzenia etruskiego lub sabińskiego. Na podstawie etymologii ludowej[1] uznawano go za boga przemian, pór roku, dojrzewania wszystkich plonów[2] i handlu. Uważano, iż posiada umiejętność przybierania różnych postaci.

Zazwyczaj przedstawiano go jako młodzieńca bądź brodatego mężczyznę z wieńcem na głowie, który trzyma róg obfitości z owocami. Święto na jego cześć, Vertumnalia, obchodzono 25 sierpnia. W ofierze składano mu grona winorośli, kłosy pszenicy, jagody, jabłka, gruszki i śliwki.

Mity

Gdy Pomona odrzuciła jego zaloty, przybrał postać starej kobiety, udał się do ukochanej i przekonywał ją do siebie tak skutecznie, że bogini uległa jego namowom. Wówczas Wertumnus został jej małżonkiem.

Wertumnus w kulturze

Cesarz Rudolf II jako Wertumnus, Giuseppe Arcimboldo

Posąg Wertumnusa znajdował się Rzymie, w dzielnicy etruskiej u wejścia na Forum Romanum. Temat spotkania Pomony i Wertumnusa podejmowali Paris Bordone w 1550, Giuseppe Arcimboldo w 1590 roku (namalował cesarza Rudolfa II jako Wertumnusa); David Teniers (1615), Francesco Melzi, Adriaen van de Velde (1648), François Boucher (1765)

Stanisław Trembecki nawiązał do bóstwa w wierszu pod tytułem Sofijówka pisząc:

...pysznym rzędem Koryntska kolumna,
Niechaj dźwiga świątynię kochanki Wertumna...
[3]

O historii wspominał Adam Mickiewicz w epopei Pan Tadeusz:

...Słowem, wygnała Marsa Ceres gospodarna
I Panuje z Pomoną, Florą i Wertumnem
Nad Dobrzyńskiego domem...[4]

Andrzej Sosnowski stworzył wiersz, któremu nadał tytuł Pomona i Wertumnus.

Przypisy

  1. od łac. vertere – obracać, kręcić, przekształcać
  2. zwłaszcza drzew owocowych
  3. Wertumnus, dostępny w World Wide Web: [1].
  4. Ibidem.

Bibliografia

  1. Kopaliński W., Wertumnus, w: Słownik mitów i tradycji kultury, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1987, ISBN 83-06-00861-8.
  2. Wertumnus, w: Mitencyklopedia, Encyklopedia mitów i legend, dostępny w World Wide Web: [2].
  3. Wertumnus, w: Onet.pl, Portal Wiedzy, dostępny w World Wide Web: [3].