Bracki Browar Zamkowy w Cieszynie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Browar Zamkowy w Cieszynie
Widok od strony Wzgórza Zamkowego
Widok od strony Wzgórza Zamkowego
Siedziba Cieszyn
 Polska
Rok założenia 1846
Właściciel Grupa Żywiec S.A.
Produkcja piwa 160 000 hl
Marki Brackie, Żywiec Porter
Dane adresowe
Adres: ul. Dojazdowa 2
43-400 Cieszyn
Położenie na mapie Cieszyna
Mapa lokalizacyjna Cieszyna
Browar Zamkowy w Cieszynie
Browar Zamkowy w Cieszynie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Browar Zamkowy w Cieszynie
Browar Zamkowy w Cieszynie
Ziemia 49°45′07″N 18°37′34″E/49,751944 18,626111

Bracki Browar Zamkowy w Cieszynie – zabytkowy[1] browar przemysłowy w Cieszynie powstały w 1846 roku. Zakład należy do holenderskiego koncernu Heineken i wchodzi w skład Grupy Żywiec.


Historia[edytuj | edytuj kod]

Browar Habsburgów[edytuj | edytuj kod]

W 1838 roku arcyksiążę Karol Ludwik Habsburg postanowił gruntownie przebudować swoją cieszyńską rezydencję. W tym celu sprowadził wiedeńskiego architekta Józefa Kornhäusla, który zlecił rozbiórkę ruin zamku piastowskiego z wyjątkiem wieży i romańskiej rotundy. W niedługim czasie na Górze Zamkowej powstał nowy, klasycystyczny pałac wraz z oranżerią i parkiem w stylu angielskim. Niejako przy okazji tej wielkiej przebudowy zachęcony sukcesami, jakie w owym czasie zaczęło na rynku odnosić piwo typu pilzneńskiego, książę cieszyński Karol Ludwik postanowił zbudować własny browar w Cieszynie.

Cieszyn posiadał długie tradycje piwowarskie, bowiem już od XV wieku istniał tu browar mieszczański. Nie był on jednak własnością księcia, a ponadto produkowano w nim wyłącznie piwo tradycyjne górnej fermentacji w niewielkich ilościach. Dlatego ok. 1840 roku tuż pod zamkiem, na stoku wzgórza rozpoczęto budowę nowoczesnego browaru, który miał zająć się produkcją piwa typu pilzneńskiego na skalę przemysłową. Budowę ukończono w 1846 roku i niemal natychmiast po otwarciu zakład rozpoczął swoją działalność.

Piwo z Cieszyna szybko stało się popularne nie tylko w Księstwie Cieszyńskim, ale w całej monarchii habsburskiej. Syn i następca Karola Ludwika, arcyksiążę Albrecht Fryderyk Habsburg, zachwycony sukcesami zakładu rozwinął produkcję i w 1856 roku zdecydował się na założenie kolejnego browaru, który na jego polecenie wybudowano we wsi Pawlusie pod Żywcem. Pierwsi piwowarzy żywieckiego browaru pochodzili z Cieszyna.

Browar państwowy[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu I wojny światowej i upadku Austro-Węgier doszło do nacjonalizacji majątku książąt cieszyńskich. W 1920 roku browar upaństwowiono i powołano Państwowe Zamkowe Zakłady Przemysłowe w Cieszynie. W latach 20. XX wieku wydzierżawiono go warszawskim przedsiębiorcom skoligaconym m.in. z prezydentem Ignacym Mościckim. W 1933 roku zakład znalazł się pod zarządem Dyrekcji Lasów Państwowych.

W czasie II wojny światowej browar nie uległ likwidacji i nie zaprzestał produkcji. Po 1945 roku został włączony w skład Bielskich Zakładów Piwowarsko-Słodowniczych, a następnie Zakładów Piwowarskich w Żywcu. Przez cały ten czas, wciąż w tym samym budynku, browar produkował różne gatunki piwa, w tym swój sztandarowy produkt - piwo jasne pełne typu pilzneńskiego. Niestety jakość tego produktu, szczególnie w latach 70. i 80. XX wieku, budziła wiele zastrzeżeń.

Browar Grupy Żywiec[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 90. XX wieku cieszyński browar został sprywatyzowany i wraz z browarem żywieckim zakupiony przez holenderski koncern Heineken. Produkcję ograniczono do jednego gatunku piwa, któremu nadano handlową nazwę Żywiec Brackie. Piwa z Cieszyna sprzedawano w tym czasie w całym kraju.

Po kilku latach postanowiono zmienić charakter zakładu na producenta regionalnego, w związku z tym odstąpiono od handlowej nazwy marki Żywiec Brackie i wprowadzono nazwę Brackie. Zmieniono też znacznie oprawę graficzną i rozpoczęto dystrybucję piwa z nastawieniem na rynek lokalny województwa śląskiego. W 2003 roku w browarze w Cieszynie rozpoczęto produkcję marki ogólnopolskiej - Żywiec Porter, która jest jednak dystrybuowana na rynku ogólnopolskim pod logo Browaru Żywiec.

Od 2009 roku w Brackim Browarze Zamkowym w Cieszynie produkowane są jednorazowo warki piw specjalnych dla Grupy Żywiec. W 2009 roku uwarzono tutaj piwo Bracki Koźlak Dubeltowy, którego autorem receptury jest piwowar domowy, Jan Krysiak, zwycięzca VII Konkursu Piwowarów Domowych w Żywcu[2][3]. W 2010 roku zwyciężczyni VIII Konkursu Piwowarów Domowych w Żywcu, Dorota Chrapek, uwarzyła w cieszyńskim browarze piwo typu belgian pale ale - Brackie Pale Ale belgijskie[4]. W 2011 roku wyprodukowano w nim piwo Grupy Żywiec dla sklepów sieci handlowej Biedronka - Leżajsk Pszeniczne[5]. W tym samym roku powstał w tym zakładzie piwowarskim Grand Champion Birofilia 2011 - piwo kolońskie, według receptury Jana Szały[6][7].

Od 2010 roku browar rozpoczął produkcję piwa typu amber ale, Brackie Mastne. Został także siedzibą Polskiego Stowarzyszenia Piwowarów Domowych. Wdrożono w nim ponadto projekt przekształcenia zakładu w żywe muzeum piwowarstwa.

W 2011 roku doszło do formalnej konsolidacji browaru z Grupą Żywiec[8].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Browar w Cieszynie od lat 90. XX wieku należy do dużego międzynarodowego koncernu piwowarskiego. Mimo to zachował charakter regionalny i jako jedyny browar Grupy Żywiec wytwarza piwo metodami klasycznymi (m.in. stosuje zacieranie dekokcyjne, otwarte kadzie fermentacyjne i zbiorniki leżakowe, a nie metodę HGB i tankofermentory)[9]. W zakładzie znajduje się wiele do dziś sprawnie funkcjonujących urządzeń pochodzących z drugiej połowy XIX wieku i początku XX wieku.

Zdolności produkcyjne Brackiego Browaru Zamkowego w Cieszynie wynoszą 160 tysięcy hektolitrów piwa rocznie. Jego produkty są rozlewane na miejscu tylko do beczek keg. Butelkowanie i puszkowanie marek piwa z Cieszyna odbywa się w rozlewni browaru w Żywcu.

Marki piwa[edytuj | edytuj kod]

Piwa specjalne[edytuj | edytuj kod]

Grand Champion Birofilia

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo śląskie (pol.). 31 marca 2015; 18 dni temu.
  2. Ewa Furtak: Kto warzy piwo, dostaje medal (pol.). miasta.gazeta.pl. [dostęp 9 listopada 2009].
  3. Ziemowit Fałat: Stało się ! Najlepsze piwo VII KPD uwarzone w Cieszynie ! (pol.). www.browaramator.pl. [dostęp 9 listopada 2009].
  4. Daria Guba: Cieszyn z pianką na dwa palce (pol.). polskalokalna.pl. [dostęp 2010-10-05].
  5. Tomasz Kopyra: Leżajsk Pszeniczne z… Cieszyna (pol.). kopyr.wordpress.com. [dostęp 2011-11-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-07-09)].
  6. Bracki Grand Champion Birofilia 2011 uwarzony (pol.). festiwal-birofilia.pl, 2011-10-17. [dostęp 2011-11-18].
  7. Bracki Grand Champion Birofilia 2011 uwarzony (pol.). www.grupazywiec.pl, 2011-10-18. [dostęp 2011-10-18].
  8. Grupa Żywiec wchłonie Bracki Browar Zamkowy w Cieszynie (pol.). portalspozywczy.pl. [dostęp 2011-01-21].
  9. Janusz Zięba: Browar stawia (na) nowe piwo (pol.). Gazeta Codzienna Śląsk Cieszyński. [dostęp 17 kwietnia 2009].
  10. Jan Szała (dżony): Warzenie Grand Championa 2011 w BBZ (pol.). Piwo.org, 2011-11-30. [dostęp 2011-11-30].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ryszard Kincel: Od Mastnego do Brackiego. Z dziejów piwowarstwa cieszyńskiego. Cieszyn: Bracki Browar Zamkowy, 2000.
  • Aleksander Strojny: Browary w Polsce. Warszawa: Hachette Polska, 2009. ISBN 978-83-7575-674-6.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]