Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent
Ilustracja
Wieża wyciągowa szybu Prezydent
Data założenia 1932 (przebudowa kopalni przez Skarboferme)
Data likwidacji 1972 (połączenie z kopalnią Polska)
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Lokalizacja Chorzów
Branża górnictwo
Produkty węgiel kamienny
Położenie na mapie Chorzowa
Mapa lokalizacyjna Chorzowa
Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent
Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent
Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent
Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent
Ziemia50°17′53″N 18°58′02″E/50,298056 18,967222

Kopalnia Węgla Kamiennego Prezydent (w latach 1937-1939: Prezydent Mościcki, 1939-1945: niem. Königsgrube Ostfeld[1][2]) – zlikwidowana kopalnia węgla kamiennego, która znajdowała się w Chorzowie. Działała jako samodzielny zakład od 1932[3] do 1972 roku[2], później stanowiła rejon Prezydent Kopalni Węgla Kamiennego Polska[4] (później Polska-Wirek), czynny do 1 lipca 1995 roku[5][6].

Historia[edytuj]

Kopalnia węgla kamiennego Król była podzielona na cztery pola wydobywcze: Pole Północne, Południowe, Wschodnie i Zachodnie[7].

W 1922 roku Pole Wschodnie nazwano Król – Święty Jacek (z szybami Świętego Jacka I i II), a Pole Południowe: Król Piast (z szybami Piast I i II)[7].

1 grudnia 1928 roku unieruchomiono szyby Piast w związku ze wyczerpaniem złóż węgla, a pole kopalni Król Piast zostało włączone do kopalni Król – Święty Jacek[8].

W 1932 roku Skarboferme zakończyło przebudowę kopalni[3].

W latach 1929-1933 powstał nowy szyb o początkowej nazwie Jacek III, później przemianowany na Prezydent Mościcki[8]. Po wyłączeniu z eksploatacji szybów Świętego Jacka I i II, 15 lutego 1937 roku zmieniono nazwę kopalni na Prezydent Mościcki[8] od nazwy szybu; zakład należał wówczas do spółki Skarboferm[2].

Kopalnia Prezydent obejmowała zatem Pola Wschodnie i Południowe kopalni Król, stanowiła jednak samodzielną jednostkę[9]; podział na kilka zakładów górniczych wynikał z dużego obszaru górniczego kopalni Król[10].

W czasie II wojny światowej kopalnia nazywała się Königsgrube Ostfeld i była własnością koncernu Hermann Göring[2].

24 stycznia 1945 roku kopalnia została odbita przez wojska sowieckie spod okupacji hitlerowskiej[11].

Od 1945 roku kopalnia przyjęła nazwę Prezydent i została włączona do Chorzowskiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego[2].

1 kwietnia 1957 roku kopalnia przeszła pod zarząd Katowickiego Zjednoczenia Przemysłu Węglowego[2] W 1972 roku została połączona z kopalnią Polska pod wspólną nazwą Polska[2], później Polska-Wirek, gdzie funkjonowała jako rejon Prezydent[5].

Działalność wydobywcza w rejonie Prezydent została zakończona oficjalnie 1 lipca 1995 roku[5]. Część budynków pokopalnianych rozebrano, pozostały między innymi budynki: dyrekcji, starej sali zbornej i kasyna dla kadry, dawnego domu mieszkalnego sztygarów, kopalnianej straży pożarnej, magazynu skroplonego powietrza (później tzw. łaźnia nowa) oraz nowego kasyna[12].

Wieża wyciągowa szybu Prezydent[edytuj]

Wieża szybowa podświetlona w nocy
Wieża wyciągowa szybu Prezydent (stan przed 2009)

W 1931 roku inżynier Ryszard Heileman z Katowic zaprojektował zespół obiektów dla nowego szybu: wieżę szybową w stylistyce funkcjonalizmu[13], budynek maszyny wyciągowej, budynek sortowni węgla. Obiekty wzniesiono w 1933 roku. Budynki sortowni i maszyny wyciągowej po likwidacji kopalni zostały zdewastowane i rozebrano je w 1996 roku. Sama wieża ma, przy zachowaniu tradycyjnego kształtu wieży jednozastrzałowej, konstrukcję żelbetową[14], co odróżnia ją od innych wież szybowych.

Wieża szybowa ma 42,5 metra wysokości, dwa zachowane koła linowe o średnicy 5.5 metra, umieszczone w stosunku do siebie równolegle. Miała dwa skipy o pojemności 10 ton. Do napędu użyto maszyny wyciągowej z silnikiem elektrycznym zasilanym prądem elektrycznym o napięciu 6 kV i o 490 obrotach na minutę. Pozwalało to na wywiezienie około 500 ton węgla na godzinę.

Wieża wyciągowa przestała być wykorzystywana w latach 90. XX wieku[13].

W 2008 roku miasto Chorzów odkupiło wieżę wyciągową szybu Prezydent[13] i wpisało ją do rejestru zabytków. W 2009 dokonano jej remontu, a w 2010 teren dookoła wieży uporządkowano, zaś sama wieża została podświetlona[15]. 4 listopada 2010 wieża została wpisana na listę Szlaku Zabytków Techniki.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]