Neopogaństwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Neopogańska ceremonia religijna w Avebury

Neopogaństwo, nowoczesny poganizm – to zbiorcze określenie współczesnych systemów wierzeń, poglądów, zjawisk i ruchów religijnych lub parareligijnych, dążących do wytworzenia duchowości opozycyjnej wobec religii monoteistycznych. W węższym znaczeniu neopogaństwo to usiłowanie wskrzeszenia dawnych religii (rekonstrukcjonizm), w szerszym – także tworzenie religii nowych poprzez eklektyczne łączenie elementów zaczerpniętych z różnych wierzeń czy wręcz konstruowanie wyznania od podstaw. W formie przymiotnika terminem tym określa się też powszechnie niektóre oficjalnie zarejestrowane i działające związki wyznaniowe (w tym część tzw. nowych ruchów religijnych).

Termin neopogaństwo[edytuj]

Część znawców lub wyznawców tej grupy religii uważa termin „pogaństwo”, „neopogaństwo” i „neopoganizm” za określenia deprecjonujące. Poganie etniczni, ale nie neopoganie powszechniej stosują (bez tego rodzaju nacechowania) termin rodzimowierstwo (jako ogólnie pojmowany system wierzeń etnicznych oraz religii bezpośrednio do nich nawiązujących). W przypadku większości pierwotnych wierzeń etnicznych za bardziej obiektywne z naukowego punktu widzenia uznane jest też użycie terminu określającego system wierzeń z przymiotnikiem określającym jego pochodzenie np. „politeizm”.

Terminem neopoganin określają się osoby nie będące wyznawcami dawnych wierzeń etnicznych oraz nie nawiązujące do nich wcale bądź jedynie w niewielkim stopniu.

Rodzaje ruchów neopogańskich[edytuj]

  • Paleopoganizm: autentyczne religie pogańskie (politeistyczne), które przetrwały do naszych czasów, takie jak afrokaraibskie kulty synkretyczne, łączące wierzenia Jorubów ze spirytyzmem i chrześcijaństwem (np. Voodoo, Santeria, Candomble), religia Indian Ameryki Północnej (Native American Church), ruch Erzyans w Mordwie.
  • Neopoganizm racjonalistyczny: np. “religia obywatelska” w czasie rewolucji francuskiej (kult Rozumu, deistyczny kult Istoty Najwyższej, teofilantropia).
  • Neopoganizm okultystyczny: wyrosły z zainteresowań magią (np. Ancient Druid Order z 1717 r., Church of the Eternal Source, Hermetic Order of Golden Dawn, Ordo Templi Orientis, White Order of Thule).
  • Neopoganizm nacjonalistyczny: dążący do stworzenia "religii narodowej" na podstawie dawnych wierzeń etnicznych. Ruchy tego nurtu występowały m.in. w Niemczech (Armanen-Orden Guido von Lista, Ordo Novi Templi Jörga Lanza von Liebenfelsa, Thule Gesellschaft Rudolfa von Sebottendorffa, Deutschreligiöse Gemeinschaft (1911), Deutschen Glaubensbewegung (1933), Bund für Götterkenntnis odbudowany w 1949 r. przez Mathildę Ludendorff), w Polsce (Lechickie Koło Czcicieli Światowida, Szczep Rogate Serce, Zadruga i Demiurg), na Ukrainie (Runwira), na Litwie (Romuva), na Łotwie (Dievturi), w Estonii (Taara), w krajach anglosaskich (Odinist Fellowship, później Asatru Free Assembly).
  • Neopoganizm postmodernistyczny: niektóre synkretyczne ruchy New Age, które charakteryzuje poszukiwanie nowej (odmiennej od chrześcijańskiej) duchowości, eksponowanie pierwiastka kobiecego i dążenie do harmonii z przyrodą; zaliczyć można tu wiccanizm (mimo okultystycznego rodowodu), feministyczny nurt dianiczny, neoszamanizm, a także religie science-fiction (np. Church of All Worlds, kulty UFO) czy nawet religie żartu (np. dyskordianizm)[1].

Neopogaństwo w Polsce współczesnej[edytuj]

W Polsce w ostatnim półwieczu pojawiło się kilka ruchów odwołujących się do rodzimowierstwa słowiańskiego – tradycji słowiańskich sprzed chrystianizacji, np.:

Po 1989 w Polsce coraz większą popularność zdobywają zagraniczne ruchy neopogańskie takie jak np. Wicca, która nie jest jednak wyznaniem oficjalnie zarejestrowanym. Pewną popularność zdobywają również ruchy neopogańskie odwołujące się do przedchrześcijańskiej Słowiańszczyzny, jednakże niebędące rodzimowierczymi w ścisłym tego słowa znaczeniu, jak Stowarzyszenie na rzecz Tradycji i Kultury „Niklot” czy Nacjonalistyczne Stowarzyszenie „Zadruga”[2].

Pełny spis prawnie działających związków wyznaniowych i Kościołów na terenie RP zawiera Rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych MSWiA.

Przypisy

  1. Neopogaństwo [w:] Encyklopedia Białych Plam, t. 13, Radom 2004, s. 52-57
  2. Paweł Konar: Pochwała neopogańskiej twórczości. Jan Stachniuk i „Zadruga”. 20.09.2013. [dostęp 2016-04-10].

Bibliografia[edytuj]

  • Okraska Remigiusz: W kręgu Odyna i Tryglawa, Biała Podlaska, 2001
  • Tomasiewicz Jarosław: Stare religie nowej ery - Główne nurty współczesnego neopoganizmu. "Nomos" nr 5/1994

Linki zewnętrzne[edytuj]