Neopogaństwo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Neopogańska ceremonia religijna w Avebury

Neopogaństwo, nowoczesny poganizm – to zbiorcze określenie współczesnych systemów wierzeń, poglądów, zjawisk i ruchów religijnych lub parareligijnych, dążących do wytworzenia duchowości opozycyjnej wobec religii monoteistycznych. W węższym znaczeniu neopogaństwo to usiłowanie wskrzeszenia dawnych religii (rekonstrukcjonizm), w szerszym – także tworzenie religii nowych poprzez eklektyczne łączenie elementów zaczerpniętych z różnych wierzeń czy wręcz konstruowanie wyznania od podstaw. W formie przymiotnika terminem tym określa się też powszechnie niektóre oficjalnie zarejestrowane i działające związki wyznaniowe (w tym część tzw. nowych ruchów religijnych).

Termin neopogaństwo[edytuj | edytuj kod]

Część znawców lub wyznawców tej grupy religii uważa termin „pogaństwo”, „neopogaństwo” i „neopoganizm” za określenia deprecjonujące. Poganie etniczni, ale nie neopoganie powszechniej stosują (bez tego rodzaju nacechowania) termin rodzimowierstwo (jako ogólnie pojmowany system wierzeń etnicznych oraz religii bezpośrednio do nich nawiązujących). W przypadku większości pierwotnych wierzeń etnicznych za bardziej obiektywne z naukowego punktu widzenia uznane jest też użycie terminu określającego system wierzeń z przymiotnikiem określającym jego pochodzenie np. „politeizm”.

Neopoganie nie nawiązując do dawnych wierzeń etnicznych określają się terminem neopoganin.

Rodzaje ruchów neopogańskich[edytuj | edytuj kod]

  • Paleopoganizm: autentyczne religie pogańskie (politeistyczne), które przetrwały do naszych czasów, takie jak afrokaraibskie kulty synkretyczne, łączące wierzenia Jorubów ze spirytyzmem i chrześcijaństwem (np. Voodoo, Santeria, Candomble), religia Indian Ameryki Północnej (Native American Church), ruch Erzyans w Mordwie.
  • Neopoganizm racjonalistyczny: np. “religia obywatelska” w czasie rewolucji francuskiej (kult Rozumu, deistyczny kult Istoty Najwyższej, teofilantropia).
  • Neopoganizm okultystyczny: wyrosły z zainteresowań magią (np. Ancient Druid Order z 1717 r., Church of the Eternal Source, Hermetic Order of Golden Dawn, Ordo Templi Orientis, White Order of Thule).
  • Neopoganizm nacjonalistyczny: dążący do stworzenia "religii narodowej" na podstawie dawnych wierzeń etnicznych. Ruchy tego nurtu występowały m.in. w Niemczech (Armanen-Orden Guido von Lista, Ordo Novi Templi Jörga Lanza von Liebenfelsa, Thule Gesellschaft Rudolfa von Sebottendorffa, Deutschreligiöse Gemeinschaft (1911), Deutschen Glaubensbewegung (1933), Bund für Götterkenntnis odbudowany w 1949 r. przez Mathildę Ludendorff), w Polsce (Lechickie Koło Czcicieli Światowida, Szczep Rogate Serce, Zadruga i Demiurg), na Ukrainie (Runwira), na Litwie (Romuva), na Łotwie (Dievturi), w Estonii (Taara), w krajach anglosaskich (Odinist Fellowship, później Asatru Free Assembly).
  • Neopoganizm postmodernistyczny: niektóre synkretyczne ruchy New Age, które charakteryzuje poszukiwanie nowej (odmiennej od chrześcijańskiej) duchowości, eksponowanie pierwiastka kobiecego i dążenie do harmonii z przyrodą; zaliczyć można tu wiccanizm (mimo okultystycznego rodowodu), feministyczny nurt dianiczny, neoszamanizm, a także religie science-fiction (np. Church of All Worlds, kulty UFO) czy nawet religie żartu (np. dyskordianizm)[1].

Neopogaństwo w Polsce współczesnej[edytuj | edytuj kod]

W Polsce w ostatnim półwieczu pojawiło się kilka ruchów odwołujących się do rodzimowierstwa słowiańskiego – tradycji słowiańskich sprzed chrystianizacji, np.:

Po 1989 w Polsce coraz większą popularność zdobywający zagraniczne ruchy neopogańskie takie jak np. Wicca, która nie jest jednak wyznaniem oficjalnie zarejestrowanym.

Pełny spis prawnie działających związków wyznaniowych i Kościołów na terenie RP zawiera Rejestr kościołów i innych związków wyznaniowych MSWiA.

Przypisy

  1. Neopogaństwo [w:] Encyklopedia Białych Plam, t. 13, Radom 2004, s. 52-57

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Okraska Remigiusz: W kręgu Odyna i Tryglawa, Biała Podlaska, 2001
  • Tomasiewicz Jarosław: Stare religie nowej ery - Główne nurty współczesnego neopoganizmu. "Nomos" nr 5/1994

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Marek Rau, Współczesny ruch neopogański w Europie