Leśnica (Wrocław)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Wrocławia Leśnica
Osiedle Wrocławia
Ilustracja
Widok ogólny
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Miasto Wrocław
W granicach Wrocławia 1928
Wysokość 110-148 m n.p.m.
Populacja (2009)
• liczba ludności

21800
Położenie na mapie Wrocławia
Położenie na mapie
Portal Portal Polska

Leśnica (niem. Deutsch Lissa) – osiedle w zachodniej części Wrocławia, w byłej dzielnicy Fabryczna. W granicach miasta od 1928. Obecne osiedle oprócz dawnego miasta Leśnica obejmuje również dawne wsie Stabłowice, Złotniki, Marszowice, Ratyn, Mokra, Pustki, Żar i Gajowa.

Oddalona od centrum o 10 km, położona na lewym brzegu Bystrzycy przy drodze do Środy Śląskiej[1].

Nazwa[edytuj]

W spisanym po łacinie dokumencie średniowiecznym wydanym we Wrocławiu w 1266 roku, który sygnował książę śląski Henryk III Biały miejscowość wymieniona jest pod nazwą Lesnitz.[2] Nazwę miejscowości w zlatynizowanej formie Lesniz notuje spisana po łacinie w latach 1269–1273 Księga henrykowska'[3].

Osadę, a następnie już gród kasztelański nazywano Lesnyc (1226)[4], Lesnicza (1231), Lesnicz (1271), Lesnitz (1228), Lesna (Leśna 1425). Ponieważ niemiecką nazwę Lissa nosiło także Leszno, dlatego Leśnicę nazywano Deutsch Lissa (Leszno - Polnisch Lissa). Nazwa ta pochodzi od rzeki Leśnicy (Leśnej), jak w średniowieczu nazywano Czarną Wodę, przepływającą obok masywu Ślęży i będącą lewym dopływem Bystrzycy. Leśnica zaś stąd, że płynęła przez las[5].

Historia[edytuj]

Brak jest danych źródłowych na temat szczegółów historii Leśnicy do początków XII wieku. Pierwotna osada powstała prawdopodobnie po rozbiciu dzielnicowym w 1138, opodal zamku obronnego zwanego Żerawino. Po raz pierwszy została ona wymieniona w źródłach w 1201.

Ze źródeł tych wynika, że miejscowość miała już wówczas prawo organizowania targu, co świadczy o jej ożywionym życiu gospodarczym. Już w XII w. znajdował się tu zamek wrocławskich Piastów, w którym 7 grudnia 1201 zmarł Bolesław Wysoki. Do początków XIII wieku Leśnica była tzw. wsią przydrożną (ulicówką) tj. osadą położoną wzdłuż jednej drogi. Na osi północ-południe miała ok. 1 km długości, na osi wschód-zachód ok. 2 km. Z innych podobnych osad wyróżniała się tym, że istniała tutaj siedziba władcy i jego dworu.

Wiek XIV to "złoty wiek" tej miejscowości. Leśnica przestała być opisywaną powyżej ulicówką. Wraz z uzyskaniem statusu miasta i siedziby rycerskiej rozbudowywała się. Od głównej ulicy odprowadzono boczne drogi. Najbardziej uczęszczaną była ta, która wiodła do Złotnik. Herb miasta na pieczęci magistrackiej wyobrażał pół orła piastowskiego i prawe przedramię w zbroi.

W połowie XV wieku rozpoczyna się powolny proces podupadania miasteczka. Leśnica ponownie przybrała raczej wiejski charakter.

W 1633 w czasie toczących się działań wojennych Leśnica została doszczętnie spalona przez wojska szwedzkie. Miasteczko i okolice wyludniły się niemal całkowicie.

W XVIII wieku Leśnica straciła prawa miejskie, potem do początków XX wieku była wsią w powiecie (Kreis) Środa Śląska. W latach 1733-1753 Leśnica była własnością szpitala i klasztoru zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą znajdującego się przy kościele św. Macieja.

W 1844 uzyskała połączenie kolejowe z Wrocławiem. W półwieczu poprzedzającym wybuch I wojny światowej Leśnica bardzo się rozbudowywała. Powstały nowe domy komunalne oraz prywatne kamienice i wille, które w większości zachowały się do dnia dzisiejszego.

W czasie II wojny światowej w Leśnicy działał podobóz obozu koncentracyjnego Gross Rosen[6].

Liczba mieszkańców:

W 1948 r. wprowadzono urzędowo nazwę Leśnica, zastępując poprzednią niemiecką nazwę Lissa[7].

Od 1991 Leśnica wraz z ośmioma otaczającymi ją osiedlami: Stabłowice, Złotniki, Marszowice, Ratyń, Mokra, Pustki, Żar, Żerniki Nowe, tworzy Osiedle administracyjne które w 2004 liczyło około 20 tys. mieszkańców.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

  • historyczny układ urbanistyczny, z XIII w.-XX w.
  • kościół św. Jadwigi, ul. Wolska 6, z drugiej poł. XV w., l. 1739-55
  • zespół stacji kolejowej „Wrocław-Leśnica”, ul. ul. Rubczaka 20: dworzec kolejowy, z drugiej poł. XIX w., trzy wiaty peronowe, drewniane z 1900 r., z przejściem podziemnym z 1903 r., budynek nastawni z 1903 r.
  • zespół zamkowy, pl. Świętojański 1, z XIV w.-XVIII w., XIX w., po 1945 r.: pałac, park
  • willa, ul. Platanowa 4, z 1907 r.: ogród; ul. Platanowa 4-6 z 1921 r., ogrodzenie
  • willa, ul. Rubczaka 13, z l. 1870-80, 1914 r.
  • poczta, ul. Skoczylasa 19 / Rubczaka 2, z l. 1894-4, 1926-27
  • wodociągowa wieża ciśnień, komunalna, ul. Polkowicka, z 1915 r.

Komunikacja miejska[edytuj]

Do Leśnicy można dojechać tramwajami linii:
3 (Leśnica - Księże Małe) MPK,
10 (Leśnica - Biskupin) MPK,
20 (Leśnica - Oporów) MPK,
oraz autobusami linii:
101 (Leśnica - Kwiska) MPK,
117 (Leśnica - Ratyń/Jerzmanowo) Warbus,
123 (Leśnica - Pracze Odrzańskie) Warbus,
137 (Leśnica - Las Mokrzański) Warbus,
138 (Leśnica - Żar) Warbus,
148 (Leśnica - Dworcowa) MPK (w dni wolne Michalczewski na zlecenie MPK),
917 (Leśnica - Gałów) (linia strefowa) Warbus,
923 (Leśnica - Wilkszyn) (linia strefowa) Warbus,
243 (Leśnica - Księże Wielkie) (linia nocna) MPK,
253 (Leśnica - Bartoszowice) (linia nocna) MPK

Zabudowa[edytuj]

Główną ulicą osiedla jest dziś ulica Średzka, prowadząca z Wrocławia do Środy Śląskiej; w przeszłości inną główną arterią była także Dyhernfurtherstraße (dziś ul. Dolnobrzeska) prowadząca do Brzegu Dolnego. Od końca XIX wieku w Leśnicy jest też stacja kolejowa Wrocław Leśnica na linii nr 275 z Wrocławia do Legnicy i Zgorzelca.

Na terenie osiedla znajdują się:

W Leśnicy stacjonuje również 10 Wrocławski Pułk Dowodzenia.

Galeria[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Znajdują się tu właściwie cztery mosty (Mosty Średzkie): dwa tramwajowe i dwa drogowe. Od strony Wrocławia, tj. od południowego wschodu, trzeba przekroczyć najpierw rzekę Bystrzycę, a zaraz za nią niewielką odnogę służącą niegdyś zlokalizowanemu tu młynowi. Do roku 1948 były to tylko mosty drogowe, najpierw (do 1945) noszące nazwy Weistritz Brücke (Bystrzyckiego) oraz Mühlgrabenbrücke ("Młynówkowego"), potem nazywane Mostami Leśnickimi. Doprowadzenie w 1948 do Leśnicy linii tramwajowej i poprowadzenie torów po tych mostach spowodowało, że dochodziło tu do częstych niebezpiecznych kolizji. Dopiero wybudowanie nowych dwóch mostów drogowych (ten przez Bystrzycę nazywany jest Mostem Średzkim Wschodnim, a przez Młynówkę - Zachodnim) i rozdzielenie (w 1996) ruchu kołowego od szynowego (tramwaje jeżdżą po nowych mostach) zlikwidowało ten niebezpieczny punkt
  2. Georg Korn, "Breslauer Urkundenbuch", Erster Theil, Breslau, Verlag von Wilhelm Gottlieb Korn 1870, str.33.
  3. Gustav Adolf Stenzel 1854 ↓, s. 25.
  4. Colmar Grünhagen 1866 ↓, s. 133.
  5. Zygmunt Antkowiak: Wrocław od A do Z. Wrocław-Warszawa-Kraków: Ossolineum, 1991. ISBN 83-04-03723-8. s. 171 "Leśnica, osiedle w dzielnicy Fabrycznej. ślady stałego osadnictwa sięgają tu epok brązu i żelaza. W 1226 osada wzmiankowana jest jako Lesnyc. Przekaz stwierdza, że Henryk, książę Śląska, wystawia w Leśnicy dokument dla opata Witosława z klasztoru na Piasku, nadając majątkom klasztornym prawo niemieckie. W 1425 r. osada wymieniana jest jako Lesna (Leśna), jak w średniowieczu nazywano Czarną Wodę, przepływającą obok masywu Ślęży i będącą dopływem Bystrzycy. Leśnica zaś stąd, że płynęła przez las. Już w 1261 r. Leśnica miała wójta, co wskazuje na jej miejski charakter. Herb miasta z połowy XIV w. przedstawia pół orła piastowskiego i rękę. W Leśnicy już w XII w. znajdował się zamek wrocławskich Piastów, w którym 7 XII 1201 r. zmarł Bolesław Wysoki. W 1330 r. miasteczko przeszło w prywatne ręce. Do jego większego rozwoju nigdy nie dopuściła obawiająca się konkurencji rada miejska pobliskiego Wrocławia. W l. 1733-1753 Leśnica była własnością szpitala i klasztoru Św. Macieja we Wrocławiu. W XVIII stuleciu utraciła prawa miejskie i jako wieś należała do powiatu średzkiego. Połączenie kolejowe otrzymała w 1844 r. W granicach Wrocławia od 1928 r. W obozie pracy przymusowej zorganizowanym tu przez hitlerowców czasie wojny przebywało ok. 300 Polaków. Wojska radzieckie zajęły osiedle 16 II 1945 r. Przebudowany w okresie baroku zamek jest siedzibą Dzielnicowego Domu Kultury."
  6. Abraham Kajzer: Za drutami śmierci. Wałbrzych, Muzeum Gross-Rosen: 2013.
  7. Rozporządzenie Ministrów Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 1 czerwca 1948 r. (M.P. z 1948 r. Nr 59, poz. 363, s. 22)
  8. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 18.11.2012]. s. 224,225.

Bibliografia[edytuj]

  • Ewa Kobel, Leśnica - z dziejów miasta i parafii, Wrocław - Leśnica 2004
  • Gustav Adolf Stenzel: Liber Fundationis Claustri Sanctae Mariae Virginis in Henrichow. Breslau: Josef Max & Komp., 1854.
  • Colmar Grünhagen: Regesten zur Schleisischen Geschichte. Breslau: Josef Max & COMP., 1866.

Linki zewnętrzne[edytuj]