Stanisław Skwarczyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Skwarczyński
Ilustracja
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 17 listopada 1888
Wierzchnia, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 8 sierpnia 1981
Londyn, Wielka Brytania
Przebieg służby
Lata służby 1914-1981
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 5 Pułk Piechoty Legionów
3 Dywizja Piechoty Legionów
1 Dywizja Piechoty Legionów
Korpus Interwencyjny
Stanowiska dowódca pułku piechoty
dowódca piechoty dywizyjnej
dowódca dywizji piechoty
dowódca korpusu
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)
Znak oficerski „Parasol”

Stanisław Skwarczyński (ur. 17 listopada 1888 w Wierzchni, zm. 8 sierpnia 1981 w Londynie) – generał brygady Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj]

Stanisław Skwarczyński urodził się 17 listopada 1888 roku w Wierzchni, w powiecie kałuskim, w rodzinie Wincentego i Marii z Gnoińskich[1]. Był młodszym bratem Adama. Studiował architekturę we Lwowie. Był członkiem Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego.

W latach 1914-1917 służył w Legionach Polskich. Był komendantem Oleandrów, dowódcą kompanii i batalionu w 1 Pułku Piechoty Legionów. 29 września 1914 awansował na podporucznika, a 15 czerwca 1915 na porucznika. W lipcu 1917, po kryzysie przysięgowym, został wcielony do cesarskiej i królewskiej Armii, z której zdezerterował. Następnie działał w konspiracji, jako komendant Okręgu Łódź Polskiej Organizacji Wojskowej.

W listopadzie 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego. W grudniu 1918 został dowódcą III batalionu 28 Pułk Strzelców Kaniowskich. Na czele tego pododdziału walczył z Czechami na froncie śląskim, a następnie wziął udział w wojnie z Ukraińcami w Małopolsce Wschodniej. 31 sierpnia 1919 został dowódcą batalionu zapasowego, a 15 kwietnia 1920 dowódcą II batalionu 5 Pułku Piechoty Legionów. W czasie wojny z bolszewikami, od 12 czerwca do 4 lipca 1920 oraz od 23 sierpnia 1920 do 19 marca 1927, dowodził 5 Pułkiem Piechoty Legionów. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z 1 czerwca 1919, a w 1924 awansował na pułkownika.

7 grudnia 1926 roku został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 3 Dywizji Piechoty Legionów w Zamościu[2]. Od 8 sierpnia 1928 roku pełnił obowiązki dowódcy 3 Dywizji Piechoty Legionów. 28 stycznia 1929 roku został mianowany dowódcą tej dywizji[3]. 25 października 1930 roku został zwolniony ze stanowiska dowódcy 3 DP Leg. i mianowany na stanowisko dowódcy 1 Dywizji Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego w Wilnie[4].

10 listopada 1930 roku Prezydent Rzeczypospolitej Ignacy Mościcki nadał mu stopień generała brygady ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 roku i 5. lokatą w korpusie generałów. Jednocześnie zezwolił mu na nałożenie oznak nowego stopnia przed 1 stycznia 1931 roku[5].

Zaangażowany w politykę wraz ze swoim bratem Adamem. Od początku stycznia przeszedł w stan nieczynny[6]. Od stycznia 1938 stał na czele Obozu Zjednoczenia Narodowego, zastępując na tej funkcji płk. Adama Koca[7]. Uroczyście otworzył obrady sejmu V kadencji w 1938.

Był wolnomularzem, należał do loży wolnomularskiej Tomasz Zan w Wilnie[8].

W końcu sierpnia 1939 powrócił do służby czynnej i został wyznaczony na stanowisko dowódcy Korpusu Interwencyjnego. Później wyznaczony na dowódcę Grupy Operacyjnej „Wyszków” (faktycznie nie zdążył objąć dowodzenia). Wyznaczony na dowódcę odwodów Armii Prusy, potem dowódca Grupy Operacyjnej jego imienia w ugrupowaniu południowym Armii „Prusy”. Znajdując się w fatalnej kondycji psychicznej nie stanął na wysokości zadania w czasie bitwy pod Iłżą, a następnie nakazał rozproszenie 12 DP, porzucenie całego sprzętu (50 dział!) i przedzieranie się małymi grupkami za Wisłę[9]. W trakcie bitwy pod Tomaszowem Lubelskim dostał się do niewoli niemieckiej.

Przebywał w oflagu VI E w Dorsten w zagłębiu Ruhry, potem w karnym oflagu w Dössel. Po wyzwoleniu w kwietniu 1945 dostał się do Londynu. W Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie nie służył. Stronił od polityki i działalności publicznej. Pozostał na emigracji w Londynie do ostatnich swoich dni. Zmarł 8 sierpnia 1981 roku w Londynie. Został pochowany na cmentarzu Elmers End[10][11].

Ordery i odznaczenia[edytuj]

Przypisy

  1. Stawecki 1994 ↓, s. 308.
  2. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 52 z 7 grudnia 1926 roku, s. 427.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 4 z 14 lutego 1929 roku, s. 69.
  4. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 28 stycznia 1931 roku, s. 1.
  5. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1930 roku, s. 323.
  6. Gen. Skwarczyński na emeryturze. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 6 z 11 stycznia 1938. 
  7. Zmiana na stanowisku szefa O. Z. N.. „Gazeta Lwowska”, s. 1, Nr 7 z 12 stycznia 1938. 
  8. Cezary Leżeński, Legiony to braterska nuta... czyli od Legionów do masonów, Wolnomularz Polski, nr 40, listopad-grudzień 2003, s. 15.
  9. „Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku”, Wyd. Czytelnik Warszawa 1983, tom 2, strona 361, 366, 371
  10. Stawecki 1994 ↓, s. 309.
  11. Kryska-Karski i Żurakowski 1991 ↓, s. 166.
  12. Dekret Wodza Naczelnego L. 2630 z 16 lutego 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 8 poz. 239
  13. Komunikat o nadaniu Orderu Odrodzenia Polski. „Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”, s. 20, Nr 4 z 31 grudnia 1974. 
  14. 17 marca 1930 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska” M.P. z 1930 r. Nr 98, poz. 143
  15. Pamiętnik Historyczny Bojowników o Niepodległość Śląska Zaolzańskiego. Cieszyn: 1938, s. 19.
  16. Pamiętnik Historyczny Bojowników o Niepodległość Śląska Zaolzańskiego. Cieszyn: 1938, s. 66.

Bibliografia[edytuj]