Szwajcarskie Siły Powietrzne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schweizer Luftwaffe
Państwo  Szwajcaria
Siły zbrojne Schweizer Armee
Data utworzenia 31 lipca 1914
Znak rozpoznawczy Swiss roundel.svg

Szwajcarskie Siły Powietrzne (Schweizer Luftwaffe, suisses aériennes, Forze Aeree Svizzere) są integralną częścią sił zbrojnych Szwajcarii. Zostały założone 31 lipca 1914 roku. W 1936 roku zostały wydzielone jako osobna formacja. W 2011 roku ostatnie Aérospatiale Alouette III przekazano Pakistanowi. Obecnie Szwajcaria dysponuje myśliwcami F-18 Hornet oraz Northrop F-5 Tiger II, które planowano zastąpić 22 nowymi Saab JAS 39 Gripen[1]. Zakup ten został jednak odrzucony przez Szwajcarów w referendum 18 maja 2014 roku. Szwajcaria planuje eksploatować F-18 do 2025 roku[2].

F-18 w Szwajcarskich Siłach Powietrznych[edytuj]

F/A-18C Hornet J-5011

Konkurs na następcę Mirage IIIS rozpisany został już w 1985 roku. Francuskie samoloty bojowe mimo iż uważane za wielozadaniowe używane były wyłącznie do zadań obrony powietrznej. Założeniem było, aby ich następca również był maszyną przechwytującą o dobrych parametrach dynamicznych, wyposażoną w zaawansowany radar, przystosowaną do działań w każdych warunkach atmosferycznych i w środowisku silnych zakłóceń elektronicznych z sporym zapasem paliwa. Zapotrzebowanie szacowano na 40-60 maszyn.

Pod uwagę brano aż 6 konstrukcji: F-16, F/A-18, F-20, JAS 39, IAI, Dassault Mirage 2000C. Z proponowanych maszyn w stadium prototypowym znajdował się F-20 Tigershark, a prototypowym JAS 39 Gripen i IAI Lavi, co z góry przekreśliło ich szanse. Z pozostałych maszyn po dokładnej analizie parametrów i wstępnym oblataniu przez pilotów testowych do etapu intensywnych prób dopuszczono wyłącznie F-16 Fighting Falcon i F/A-18 Hornet. Czterodniowe testy odbyły się w maju 1988 roku. Wykazały one jednoznaczną przewagę Horneta w założonej roli. Wysoko został oceniony komfort kabiny pilota oraz łatwość hangarowania maszyn. Parametry lądowania które były dostosowane do lotniskowców doskonale nadawały się do wykorzystania w górzystych alpejskich lotniskach.

3 października 1988 roku podjęto decyzję o zakupie 34 sztuk, którą jednak wstrzymano po pojawieniu się nowej konkurencji w postaci samolotów wschodnich po rozpadzie Bloku Wschodniego i zjednoczeniu Niemiec. Jedną z najwyżej ocenianych konstrukcji był MiG-29, który uzyskał w Szwajcarskim parlamencie sporo zwolenników. Drugim samolotem była nowsza wersja Mirage 2000 oznaczona jako 2000-5. Z powodu krótkiego resursu płatowca i niestabilności rynku radzieckiego odrzucono propozycję MiG-a, to konstrukcja francuska została skonfrontowana z F/A-18 z której ponownie wyszedł zwycięsko. Przewagą okazały się większe zbiorniki wewnętrzne, które pozwalały na znacznie szybsze reagowanie co w skali wielkości kraju ma kluczowe znaczenie.

Oficjalne potwierdzenie wyboru Horneta, nastąpiło 26 czerwca 1991 roku, a niemal rok później 17 czerwca 1992 roku podpisano kontakt na dostawę 34 sztuk: 26 samolotów w wersji jednomiejscowej C i 8 w dwumiejscowej D. Szwajcarskie środowiska pacyfistyczne jednak zablokowały zakup domagając się referendum w tej sprawie. W głosowaniu 6 czerwca 1993 roku większość społeczeństwa odpowiedziała się za kontynuowaniem programu modernizacji lotnictwa[3]. Opóźnienie dostaw miało dobre strony, gdyż przeprowadzono w samolotach wszelkie udoskonalenia wynikające z ich eksploatacji. Zamontowano nowy radar AN/APG-73, system zakłóceń AN/ALQ-165, ponadto wzmocniono konstrukcję wręgami stopu tytanowego. Podniosło to żywotność z 3000 do 5000 godzin, jakie przewidywane były przy forsowanym użytkowaniu podczas startów i lądowań.

Dostawy i szkolenie[edytuj]

Pierwszą jednostką wytypowaną do przezbrojenia była Fliegerstaffel 17. Piloci tej eskadry zostali wysłani na szkolenia we wrześniu 1995 roku do USA. Jako pierwszy 20 stycznia 1996 roku w powietrze wzbił się dwumiejscowy samolot nr J-5231.[4] Tylko pierwsze dwie maszyn zostały zbudowane całkowicie w USA gdyż pozostałe zmontowane były w szwajcarskich zakładach RUAG w Emmen. Pierwszy samolot był gotów do lotu już w październiku tego samego roku. Uroczystość przekazania maszyny w ręce pilotów Schweizer Luftwaffe miała miejsce 23 stycznia 1997 roku. Posiadając 19 przeszkolonych pilotów, wstępną gotowość bojową jednostka Fliegerstaffel 17 uzyskała w grudniu 1997 roku. Wkrótce nastąpiło przezbrojenie dwóch pozostałych eskadr. Wiosną 1998 roku pierwsze F/A-18 otrzymała Fliegerstaffel 18, a w kolejnym roku Fliegerstaffel 11. Ostatni samolot przekazano użytkownikowi 22 października 1999 roku.

Służba[edytuj]

Po uzyskaniu gotowości operacyjnej Fliegerstaffel 17 i 18 pozostały w swoich bazach operacyjnych. Jedynie Fliegerstaffel 11 po otrzymaniu nowych myśliwców początkowo stacjonowała w Dübendorfie, ale po zamknięciu bazy dla odrzutowców[5] w 2005 roku przeniesiono jednostkę do Meiringen. Jedynej bazy gdzie funkcjonują skalne tunele w których chowane są odrzutowce. W latach 2005-2009 system ten został znacznie rozbudowany i unowocześniony w celu obsługi samolotów. Charakterystyczny jest brak przydziału samolotów do poszczególnych jednostek, więc co za tym idzie brak jest oznaczeń eskadr.

W wyniku wypadków utracono dwie maszyny. Pierwsza katastrofa miała miejsce na początku eksploatacji, 7 kwietnia 1998 roku gdzie dwumiejscowy F/A-18D nr J-5231 wystartował do lotu treningowe z zamiarem przechwycenia drugiego Horneta. W skutek mgły i opadu śniegu doprowadziło to do utraty orientacji i rozbicia samolotu w Crans-sur-Sierre[6]. Obaj piloci mimo próby katapultowania się zginęli. Druga katastrofa miała miejsce 23 października 2013 roku kiedy F/A-18D nr J-5237 wystartował wraz z drugą maszyną na lot treningowy walki powietrznej. Załamanie pogody zmusiło samoloty do zawrócenia. Przy złej ocenie odległości do tego manewru samolot uderzył w górę Pilatus[7]. Obaj piloci zginęli. Ostatni wypadek wydarzył się 14 października 2015 roku, kiedy z lotniska w Payerne w towarzystwie dwóch F-5 z niewyjaśnionych przyczyn rozbił się dwumiejscowy Hornet[8]. Lekko rannego pilota przewieziono do szpitala. Obecnie flota F/A-18 liczy 31 sztuk z czego tylko 5 w wersji D.

Zadania bieżące[edytuj]

W pierwszej połowie 2015 roku szwajcarskie F/A-18 brały udział w międzynarodowych ćwiczeniach NATO Tigermeet 2015[9]. Chociaż państwo nie jest członkiem NATO korzysta od 2004 roku z przywileju uczestnika. Delegacja składająca się z 40 osób i 3 Hornetów zajęła 3 miejsce w kategorii najlepsza jednostka latająca na 6 ekip. Pomiędzy 22 maja, a 5 czerwca Szwajcarzy uczestniczyli w manewrach Arctic Challenge Exercise[10]. Na czas ćwiczeń wysłano do Szwecji 8 Hornetów, 15 pilotów i 45 członków ekipy naziemnej. Ostatnimi ćwiczeniami był TLP Flying Course 2015-3[11]. Od 14 września do 9 października 5 Horentów i blisko 100 członków personelu przebazowano do Hiszpanii na ćwiczenia obrony powietrznej. Ważną współpracą jest działalność z Austriackimi siłami powietrznymi.

Modernizacje[edytuj]

W przeciwieństwie do przestarzałych F-5, myśliwce F/A-18 regularnie poddawane są pracom modernizacyjnym, zapewniającym wysoki stopień nowoczesności. Na początku 2002 roku wyposażone zostały w specjalnie zaprojektowane dla nich pod skrzydłowe pylony na pojedynczy pocisk AIM-120B lub AIM-9P. Zastąpiły uniwersalne pylony o dużym ciężarze i oporze. Przejmując uzbrojenie po poprzednikach w postaci rakiet AIM-9P-5 było to tymczasowe rozwiązanie. W grudniu 2007 roku zakupiono nowe rakiety AIM-9X. Przeprowadzono modernizację awioniki zwaną Upgrade 21 w latach 2004-2009. Kolejnym programem był Upgrade 25, którego prace rozpoczęto grudzień 2012 mają się zakończyć wiosną 2016 roku[12].

Bazy[edytuj]

Rozmieszczenie baz.

Wyposażenie[edytuj]

Typy samolotów służących w Szwajcarii: zgodnie z ruchem wskazówek zegara, Hawker Hunter, Mirage III, Northrop F-5 Tiger II, de Havilland Vampire
Cessna Citation Excel
Eurocopter AS332 Super Puma
FLORAKO Command Control unit Mt Pilatus
Zdjęcie Statek powietrzny Przeznaczenie Wersje W służbie[13] Uwagi
Fa-18c.hornet.j5003.swissaf.jpg McDonnell Douglas F/A-18 Hornet Myśliwiec wielozadaniowy F/A-18C 25[14] (J-5001 do J-5026. J-5022 rozbił się w 2016) Eskadry myśliwskie: 17. i 18. (Payerne) oraz 11. (Meiringen)
Swiss AF Boeing FA-18D Hornet.jpg F/A-18D 5[15] (J-5232 do J-5238, J-5231. rozbił się w 1998, J-5237 w 2013, J-5235 2015 )
F-5 auf Platte.jpg Northrop F-5 Tiger II Myśliwiec przechwytujący F-5E 41[16] Eskadry myśliwskie: 6. i 8. (Emmen) oraz 19. (Sion). Wykorzystywany także przez zespół akrobacyjny Patrouille Suisse i do holowania celów
F-5F.jpg F-5F 12 (J-3201 do J-3212) walka radioelektroniczna
Pilatus PC7-IMG 5742.jpg Pilatus PC-7 Samolot szkolny NCPC-7 28 wykorzystywany także przez zespół akrobacyjny PC-7 Team
PC9.JPG Pilatus PC-9 Samolot szkolny PC-9/F 8 (C-401 do C-412, C-404 rozbił się) Zielflugstaffel 12 (Payerne). Zastosowanie: holowanie celów i walka radioelektroniczna
Swiss Air Force PC-21 A-102 parked.jpg Pilatus PC-21 Samolot szkolenia zaawansowanego PC-21 8 (A-101 do A-108) baza Emmen
Swiss Air Force Beech 1900D Bidini-1.jpg Beechcraft 1900 Transport VIP-ów 1900D 1 (T-729) bazuje w Bernie
Swiss Air Force DHC-6.jpg DHC-6 Twin Otter Wykonywanie ortofotomap DHC-6 1 (T-741) baza Dübendorf
Swiss Air Force SuperKing air.JPG Beechcraft Super King Air Wykonywanie ortofotomap 350C 1 (T-721) baza Dübendorf
Swiss Air Force Pilatus PC-6 V-618 parked at IBT'11.jpg Pilatus PC-6 Turbo-Porter Lekki samolot transportowy PC-6/B2-H2M-1 15 7. Eskadra Transportowa (AB Emmen) + HB-FCF z Armasuisse
SUI785.jpg Dassault Falcon 900EX Transport VIP-ów Falcon 900 1 (T-785) bazuje w Bernie
HB-FOG.jpg Pilatus PC-12 Doświadczalny i transportowy PC-12 1 (HB-FOG) Armasuisse Militärflugplatz Dübendorf
Cessna.560xl.citation.excel.arp.jpg Cessna Citation Excel Transport VIP-ów Ce-560XL 1 (T-784) bazuje w Bernie,
Swiss Air Force Armasuisse R-711.jpg Diamond DA42 Eksperymentalny Diamond DA42 Aurora Centauer 1 (R-711) Armasuisse AB Emmen
RUAG ADS-90 Ranger ventral view.jpg ADS-95 Ranger UAV ADS-95 24 (D-108 do D-134, D-119 rozbił się 13 września 2011) 7. Eskadra Bezpilotowców (Emmen)
Zieldrohne.JPG KZD 85 UAV KZD-85 60 (Z-30 do Z-90, obecnie 30 w użyciu) szkolenie obrony przeciwlotniczej
Zdjęcie Statek powietrzny Przeznaczenie Wersje W służbie Uwagi
Swiss Air Force Super Puma T-325 side view 2.jpg Eurocopter AS332 Super Puma Transportowy (średni) AS332M1 15 (T-311 do T-325) Payerne i Dübendorf
Cougar Swiss milouf 3.jpg Eurocopter AS532 Cougar Transportowy (średni) AS532UL 11 (T-331 do T342); T-341 rozbił się w 2011 baza Alpnach
Swiss Air Force EC635P2+ T-352 at BRN (2).jpg Eurocopter EC635 Wielozadaniowy EC635 P2+ 18 (T-353 do T-370) AB Alpnach
Transport VIP-ów EC635 P2+ VIP 2 (T-351, T-352)
Oerlikon Skyguard
Zdjęcie Nazwa Przeznaczenie W służbie Uwagi
Flab.JPG zdwojone działko Oerlikon 35 mm działko przeciwlotnicze 45 inna nazwa: Flab Kanone 63/90
Stinger (dummy) and case.png FIM-92 Stinger przenośny, ręcznie odpalany pocisk kierowany ziemia-powietrze 288
Rapier Missile.JPG Rapier pocisk rakietowy ziemia-powietrze 54 inna nazwa: Mobile Lenkwaffen Flugabwehr

Wycofane[edytuj]

Ex-Schweizer Luftwaffe Ju-52
Pilatus P-2
Pilatus P-3
Swiss Air Force Beechcraft Model 18
FFA P-16
Dornier Do-27
DH-112 Venom

Przypisy

  1. Zwycięstwo Gripena w Szwajcarii!
  2. The Swiss electorate says No to the Gripen
  3. Gripin in Switzerland: Referendum Shoots New Fighter Deal Down, Defense Industry Daily [dostęp 2016-02-14].
  4. TimT. Senior TimT., The AirForces Monthly Book of the F/A-18 Hornet, Key Books Limited, 2003, ISBN 9780946219698 [dostęp 2016-02-14] (ang.).
  5. Dübendorf Air Base, www.triposo.com [dostęp 2016-02-14].
  6. Crashed Swiss jet mysteriously ‘lost altitude’ - SWI swissinfo.ch, SWI swissinfo.ch [dostęp 2016-02-14].
  7. Szwajcaria: rozbił się myśliwiec, nie żyją piloci, PolskieRadio.pl [dostęp 2016-02-14].
  8. JohnJ. Revill JohnJ., Swiss F-18 Fighter Crashes in Training Exercise, „Wall Street Journal”, ISSN 0099-9660 [dostęp 2016-02-14].
  9. NielsN. Hillebrand NielsN., MILAVIA Military Aviation Specials - NATO Tiger Meet 2015 - Konya, Turkey, www.milavia.net [dostęp 2016-02-14].
  10. A Swiss F/A-18 Hornet takes off - Arctic Challenge Exercise: US-NATO Allies joint military exercise - The Economic Times, The Economic Times [dostęp 2016-02-14].
  11. SuperS. User SuperS., End of the Tactical Leadership Programme Flying Course 2015-3, Tactical Leadership Programme [dostęp 2016-02-14].
  12. Switzerlands Hornet Upgrade 25 Program, Defense Industry Daily [dostęp 2016-02-14].
  13. "World Air Forces 2013". Flightglobal.com, 11 December 2012.
  14. http://www.blick.ch/news/schweiz/f-a-18-absturz-radar-stammt-aus-den-70er-jahren-id5452997.html
  15. http://www.blick.ch/news/schweiz/westschweiz/pilot-rettet-sich-mit-schleudersitz-schweizer-f-a-18-in-frankreich-abgestuerzt-id4258747.html
  16. "Czarny czwartek" lotnictwa akrobacyjnego, „Lotnictwo”, nr 7-8 (2016), s. 4-5, ISSN 1732-5323

[1] Militärische Denkmäler im Bereich der Luftwaffe (PDF)

Bibliografia[edytuj]