Siły Powietrzne Ukrainy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siły Powietrzne Ukrainy
Повітряні Сили Збройних Сил України
Godło
Państwo  Ukraina
Siły zbrojne Siły Zbrojne Ukrainy
Data utworzenia 1917-1921
1992-
Znak rozpoznawczy Roundel of Ukraine.svg
Bandera Ensign of the Ukrainian Air Force.svg
Proporzec Штандарт КПС ЗСУ.png
Najwyższe dowództwa
Cywilne Ministerstwo Obrony Ukrainy

Siły Powietrzne Ukrainy[1] (ukr. Повітряні Сили Збройних Сил України (ПС ЗСУ), Powitriani Syły Zbrojnych Sył Ukrajiny (PS ZSU)) – jeden z czterech, obok Wojsk Lądowych, Marynarki Wojennej i Sił Operacyjnych Specjalnych Sił Zbrojnych, rodzajów Sił Zbrojnych Ukrainy.

Siły Powietrzne Sił Zbrojnych Ukrainy powstały 17 marca 1992 roku. Ich podstawą jest 24. Armia Lotnicza Wojskowych Sił Powietrznych ZSRR, która stacjonowała w Winnicy.

W skład Sił Powietrznych Sił Zbrojnych Ukrainy wchodzi ponad 800 samolotów bojowych (plus ponad 400 treningowych) oraz ponad 600 śmigłowców i 55 tysięcy osób personelu naziemnego. Ograniczony budżet na remonty spowodował uziemienie i zakonserwowanie większości maszyn, te kroki wynikają także z masowych odejść pilotów, którzy nie mogli liczyć na zadowalające zarobki. Z 50 baz lotniczych wykorzystywanych w czasach ZSRR do dziś wykorzystywanych jest tylko 18.

Baza Lotnicza Chersoń
Baza Lotnicza Czugujew

Historia[edytuj | edytuj kod]

Lotnictwo wojskowe państwa ukraińskiego powstało wraz z utworzeniem sił zbrojnych Ukraińskiej Republiki Ludowej w listopadzie 1917[2]. Powołano wówczas Dowództwo Floty Powietrznej. Trzon lotnictwa stanowiły oddziały lotnictwa Rosji znajdujące się na terenach objętych przez Ukraińską Centralną Radę, w których w kolejnych miesiącach część personelu rosyjskiego zastępowano przez Ukraińców. Dowódcą lotnictwa w grudniu 1917 został płk Wiktor Pawlenko[2]. W styczniu 1918 lotnictwo liczyło 188 porosyjskich samolotów 26 typów (głównie francuskich), lecz część była niesprawna i wartość bojowa lotnictwa była ogólnie niska[2]. Najliczniejsze były myśliwce Nieuport (48 sztuk). Podczas pierwszej wojny ukraińsko-radzieckiej 1. Ukraiński Oddział Lotniczy wziął udział w walkach o Kijów w grudniu 1917/styczniu 1918 z rosyjskimi bolszewikami popierającymi konkurencyjny komunistyczny rząd ukraiński (większość lotnictwa nie walczyła)[2]. W okresie władzy hetmanatu (od maja 1918) lotnictwo podlegało dalszemu rozwojowi, przy większym udziale dawnych carskich kadr, które jednak w dużej mierze nie utożsamiały się z państwem ukraińskim i często przechodziły na stronę białych. W maju 1918 wprowadzono znaki rozpoznawcze w postaci czarnych tryzubów na białym kwadracie[2]. W tym okresie, do października lotnictwo nie brało udziału w walkach.

W listopadzie 1918 doszło do udanego powstania przeciwko hetmanowi; przy tym obie strony używały lotnictwa[2]. Dowódcą lotnictwa URL za rządów Dyrektoriatu ponownie został płk Wiktor Pawlenko. Lotnictwo URL następnie brało udział w walkach przeciwko bolszewikom i w mniejszym zakresie Polakom. Lotnictwo dysponowało wówczas ok. 100 samolotami, głównie pochodzenia niemieckiego i austriackiego, lecz niewiele było sprawnych[2]. Do grudnia 1919 roku lotnictwo URL zostało rozbite, wraz z jej armią. Po podpisaniu sojuszu z Polską 25 kwietnia 1920 sformowano w Warszawie 1. Zaporoską Eskadrę Lotniczą, która brała udział w wojnie polsko-bolszewickiej od września 1920, po czym po zawieszeniu broni została internowana w Polsce[2].

Oprócz URL, lotnictwem dysponowała Zachodnioukraińska Republika Ludowa (Oddział Lotniczy Armii Halickiej).

Po upadku URL, jedynym ukraińskim organizmem państwowym pozostała Ukraińska Socjalistyczna Republika Radziecka, która weszła następnie w skład ZSRR.

Od 1990 roku[edytuj | edytuj kod]

Baza Lotnicza Konotop

Na terytorium Ukraińskiej SRR znajdowało się w ramach Armii Czerwonej:

  • 42% lotnictwa dalekiego zasięgu
  • 25% lotnictwa frontowego
  • 23% lotnictwa transportowego
  • 17% lotnictwa myśliwskiego.
Baza Lotnicza Niżyn

Jednostki tam stacjonujące z powagi swojej pozycji strategicznej otrzymywały najnowszy sprzęt. Kadra osobowa liczyła 122 000 żołnierzy i stanowiła trzeci najsilniejszy związek lotniczy świata. Trzonem Ukraińskich Sił Powietrznych stanowiły części armii lotniczych: 5., 14., 24., 37. i 46. Armii Lotniczej[3].

Liczba maszyn jakie zostały przejęte po upadku ZSRR jest trudna do oszacowania ze względu na niejednoznaczność w źródłach. Przyjęta liczba Ministerstwa Obrony Narodowej mówiła o liczbie 2800 statków powietrznych[3].

Najważniejszym samolotem na rok 2014 w Siłach Powietrznych Ukrainy był MiG-29 w trzech wersjach. Ich liczba wahała się między 194 a 255 sztuk. Drugą maszyną był Su-27 w liczbie od 40 do 74. W latach 90 posiadano również myśliwce MiG-23 159-190 szt., MiG-25 od 93-109 szt. i Su-15 od 70-80 szt.. Lotnictwo bombowe i szturmowe dysponowało samolotami Tu-16 od 98 do 128 szt., Tu-22/22M od 72-87 szt., Tu-95 23 sztuki, Su-24 282 sztuki, Su-25 76-82 sztuk, Su-17 30 sztuk. Lotnictwo transportowe posiadało Ił-76 190 sztuk i 20 kolejnych Ił-78 oraz samoloty An-12 w ilości 56 sztuk[3].

Po utworzeniu nowych sił lotniczych, powstał problem miejsca służby dawnych żołnierzy radzieckich i sporymi zmianami kadr dowódczych. Bezkonfliktowo podzielono uzbrojenie (oprócz bombowców strategicznych Tu-160 i tankowców Ił-78), a bazy remontowe i wyszkolone kadry prognozowały silny związek taktyczny. Jednak konieczność ograniczenia budżetu na armię zaowocowały znacznymi cięciami. W ramach umów redukcyjnych do 1996 roku zobowiązano się wycofać 600 samolotów bojowych. Korupcyjny charakter rządów jednak powodował braki paliwa i niskie wypłaty dla żołnierzy, a maszyny o większej wartości oddawano w prywatne ręce na sprzedaż[4].

Rezygnacja kraju z posiadania broni jądrowej, wymusiło rezygnację z bombowców dalekiego zasięgu. Po 1994 roku pozostawiono w służbie samoloty Tu-22 w wersji M3. Pozostałe samoloty Tu-16, Tu-22 i Tu-22M2 spisano ze stanów, a Tu-95MS i Tu-160 utrzymywano w sprawności na lotniskach. Po wsparciu finansowym Stanów Zjednoczonych rozpoczęto procedurę ich niszczenia. Rosja chcąc odzyskać Tu-160 odebrała je w zamian za część spłaty długu kraju i 575 rakiet Ch-55. W 2001 roku zniszczono pozostałe samoloty, a przy tym 487 rakiet Ch-55, czemu towarzyszył skandal, gdy sprzedano ich 12 sztuk do Iranu i 6 do Chin[4].

Baza Lotnicza Stryj

Samoloty[edytuj | edytuj kod]

W służbie czynnej[edytuj | edytuj kod]

Dane z października 2015

Samolot Zdjęcie Kraj pochodzenia Typ Wersje W służbie Uwagi
MiG-29 MiG-29-2008-Vasylkiv.jpg  ZSRR myśliwski MiG-29/M/MU1 ~37
Su-27 SU27 - RIAT 2017 (38552242122).jpg  ZSRR myśliwski Su-27S/C/P/UB ~33
Su-24 Ukrainian Air Force Sukhoi Su-24M at Starokonstantinov.jpg  ZSRR szturmowy
rozpoznawczy
Su-24M
Su-24MR
~14 ~95 w rezerwie
Su-25 Sukhoi Su-25 in Ukrainian service 269 n (cropped).jpg  ZSRR szturmowy Su-25M1 ~31
Ił-76 Ukrainian military aircraft, Independence Day parade in Kiev.jpg  ZSRR transportowy 19
An-24 Antonov An-24B, Ukraine - Air Force AN1378822.jpg  ZSRR transportowy An-24 2
An-26 Poroshenko Chuhuiv air base Antonov An-26 Ukraine Air Forces.jpg  ZSRR transportowy An-26 28
An-70 Antonov An-70 Ramenskoye Airport 2013 (528-03).jpg  Ukraina transportowy An-70 2
Mi-24 2015-08-22. Чугуев. Встреча Порошенко с военными 12.jpg  ZSRR szturmowy Mi-24 34
Mi-17 Ukrainian Mi-8 helicopter, Sea Breeze 2011 cropped.jpg  ZSRR transportowy Mi-17 49
Mi-2 Mil Mi-2MSB-V.jpg  Polska szkolny Mi-2MSB2 7
Hongdu L-15 Hongdu L-15 Falcon.jpg  Chiny szkolno - bojowy Ministerstwo Obrony Ukrainy podpisało w listopadzie 2015 roku wstępną umowę na pozyskanie i uruchomienie licencyjnej produkcji samolotów L-15 w zakładach Odesawiaremserwis w Odessie[5].
Aero L-39 Albatros Представники держав-учасниць і держав-партнерів ОБСЄ відвідали бригаду тактичної авіації в Миргороді (28933727954).jpg  Czechosłowacja szkolny L-39M1 34
Jak-52 ЯК-52 Майское Днепропетровск 15.08.2009.JPG  ZSRR szkolny Jak-52M 20 z 80 dostarczonych

Wycofane[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. S. Wilson, Siły Powietrzne Ukrainy, „Lotnictwo” 12 (2013).
  2. a b c d e f g h Andrij Charuk. Lotnictwo ukraińskie w walce o niepodległość w latach 1917-1920. „Lotnictwo”. 5/2018. XXI (199), s. 76-83, maj 2018. ISSN 1732-5323. 
  3. a b c Ukraińskie siły powietrzne [w:] Sebastian Zagdański (red.), Lotnictwo, Magnum-X, maj 2014, s. 38-41, ISSN 1732-5323.
  4. a b Ukraińskie siły powietrzne [w:] Sebastian Zagdański (red.), Lotnictwo, Magnum-X, maj 2014, s. 42-46, ISSN 1732-5323.
  5. Ukraina: Chińskie samoloty zastąpią L-39?

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]