Tadeusz Fijewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Fijewski
Ilustracja
Tadeusz Fijewski (1969)
Data i miejsce urodzenia 14 lipca 1911
Warszawa
Data i miejsce śmierci 12 listopada 1978
Warszawa
Zawód aktor
Współmałżonek Helena Makowska-Fijewska (do jego śmierci)
Lata aktywności 1927-1978
Zespół artystyczny
Teatr Eterek
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Tadeusz Fijewski, Dionizy Ilczenko i Maria Broniewska w filmie „Ulica Graniczna”, 1947.
Popiersie Tadeusza Fijewskiego w Teatrze Polskim w Warszawie

Tadeusz Fijewski (ur. 14 lipca 1911 w Warszawie, zm. 12 listopada 1978 tamże) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny oraz radiowy.

Życiorys[edytuj]

Urodził się i wychował na warszawskim Powiślu; miał dziewięcioro rodzeństwa, a w domu panowała bieda. Był synem Wacława (malarza pokojowego) i Marianny z Lubańskich. Pochodził z robotniczego Powiśl niemniej zarówno siostra Barbara Fijewska, jak i brat Włodzimierz Fijewski byli związani z teatrem.

II Rzeczpospolita[edytuj]

Zadebiutował w 1921 jako statysta w Chorym z urojenia Moliera, w Teatrze Polskim w Warszawie, kierowanym przez jego założyciela Arnolda Szyfmana. Aktorem Teatru Polskiego był następnie aż do śmierci w 1978. Po debiucie występował w spektaklach amatorskich i przedstawieniach dla dzieci, a od 1927 również w filmie. Na ekranie zadebiutował jako szesnastoletni laureat konkursu zorganizowanego przez dziennik „ABC” w filmie Zew morza w reż. Henryka Szaro, wcielając się w rolę dziesięcioletniego Stacha.

W 1927, po nieudanym podejściu do aktorskiego egzaminu eksternistycznego, podjął przerwaną naukę w gimnazjum, nadal występując na scenie i w filmach. W 1936 ukończył Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie. Po studiach aktorskich grał w objazdowym Teatrze dla Dzieci „Płomyku” i „Płomyczku”. Do września 1939 był związany ponadto z warszawskimi scenami Teatru Malickiej i Teatru Ateneum oraz teatrem w Sosnowcu.

II wojna światowa[edytuj]

Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się do Wojska Polskiego, ale do służby nie został powołany. W czasie wojny był więźniem obozów koncentracyjnych Oranienburg i Dachau. Po uwolnieniu z obozów w 1941 pracował w warszawskich barach, współpracował z AK. Uczestniczył w powstaniu warszawskim, a po jego upadku był więziony w obozach jenieckich na terenie III Rzeszy. Po wyjściu na wolność był aktorem teatru powstańczego BIiP AK (1944) Leona Schillera oraz członkiem zespołu estradowego stworzonego przez Kazimierza Krukowskiego, który występował w polskich obozach na terenie okupowanych Niemiec.

Powrót do Polski[edytuj]

W 1945 powrócił do Polski. Występował w teatrach w Toruniu, Łodzi i Warszawie. Aktor teatrów warszawskich: Nowego (1947–1949), Narodowego (1949–1954), Współczesnego (1954–1968) i Polskiego (1968–1978).

Wystąpił w ponad 50 filmach. Występował w radiowej powieści Matysiakowie oraz w radiowym Teatrze Eterek Jeremiego Przybory w roli Mundzia, syna wdowy Eufemii, granej przez Irenę Kwiatkowską.

Zagrał Rzeckiego w Lalce w reż. Wojciecha Jerzego Hasa oraz Kubę w Chłopach w reż. Jana Rybkowskiego oraz starego Czereśniaka w serialu telewizyjnym Czterej pancerni i pies w reż. Konrada Nałęckiego.

Jego żoną była Helena Makowska-Fijewska. Został pochowany wraz z żoną w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1].

Role teatralne (wybór)[edytuj]

Sezon 1945/46 – Teatr Ziemi Pomorskiej w Toruniu (dyr. Wilam Horzyca)[edytuj]

Sen nocy letniej Williama Szekspira – Dudka
Major Barbara – Adolf Ciusins
Szczęśliwe dni – Bernard Gassin

Sezon 1946/47 – Teatr Wojska Polskiego w Łodzi (dyr. Leon Schiller)[edytuj]

Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale Wojciecha Bogusławskiego – Świstos

Sezon 1947/48 i 1948/49 – Teatr Nowy w Warszawie (dyr. Marian Meller)[edytuj]

Wesele Figara Pierre’a de Beaumarchais’go – Don Guzman Gąska (1947)
Rewizor Nikołaja Gogola – Piotr Iwanowicz Bobczyński (1947)
Słomkowy kapelusz Eugene’a Labiche’a – Bobin (1948)
Zemsta nietoperza Johanna Straussa – Książę Gigi (1949)

Sezon 1949/50 – 1955/56 – Teatr Narodowy w Warszawie[edytuj]

Jegor Bałyczow i inni Maksyma Gorkiego w reż. Władysława Krasnowieckiego (1949)
Sułkowski Stefana Żeromskiego – Zalesiak (1951)
Rewizor Nikołaja Gogola – Chlestakow (1952)
Bobrowe futro Gerharta Hauptmanna – Krueger (1953)
Niemcy Leona Kruczkowskiego – Juryś (1955)

Sezon 1956/57 – 1967/68 – Teatr Współczesny w Warszawie[edytuj]

Czekając na Godota Samuela Becketta – Gogo (1957)
Historia fryzjera Vasco Georges’a Schehade’a – Cezar (1961)
Kariera Artura Ui Bertolta Brechta – Fish (1962)
Trzy siostry Antona Czechowa – Fierapont (1963)
Dożywocie Aleksandra Fredry – Twardosz (1963)
Androkles i lew George’a Bernarda Shawa – Androkles (1964)
Tango Sławomira Mrożka – Wuj Eugeniusz (1965)
Dwa teatry Jerzego Szaniawskiego – Ojciec (1968)

Sezon 1968/69 – 1977/78 – Teatr Polski w Warszawie[edytuj]

Martwe dusze Nikołaja Gogola – Pluszkin (1969)
Szkoła żon Wojciecha Bogusławskiego – Anzelm (1969)
Intryga i miłość Friedricha Schillera – Miller (1969)
Cymbelin Williama Szekspira – Cymbelin (1970)
Chłopcy Stanisława Grochowiaka – Kalmita (1970)
Pan Benet Aleksandra Fredry – Pan Benet (1975)
Pigmalion George’a Bernarda Shawa – Alfred Doolittle (1975)
Maria Stuart Friedrich Schiller – George Talbot (1976)

Filmografia[edytuj]

Grób Tadeusza Fijewskiego i jego żony Heleny na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Filmy (lata 1927–1939)[edytuj]

Filmy (po 1945)[edytuj]

Seriale telewizyjne[edytuj]

  • 19661970Czterej pancerni i pies (reż. Konrad Nałęcki) jako stary Czereśniak, ojciec Tomka Czereśniaka (odc. 4. Psi pazur, odc. 9. Zamiana i odc. 21. Dom)
  • 1972Chłopi (reż. Jan Rybkowski) jako Kuba Socha, parobek Macieja Boryny (odc. 1. Boryna, odc. 2. Jarmark, odc. 3. Zrękowiny i odc. 4. Wesele)
  • 1977Noce i dnie (reż. Jerzy Antczak) jako Łuczak, chłop w Serbinowie (odc. 2. Piotruś i Teresa, odc. 3. Babcia, odc. 4. Wieczne zmartwienia, odc. 6. Miłość, odc. 7. Wiatr w oczy i odc. 10. Rodzimy się, umieramy, a życia wciąż wystarcza...)

Upamiętnienie[edytuj]

  • W listopadzie 2008 skwerowi zlokalizowanemu u zbiegu ulic Zajęczej i Topiel na warszawskim Powiślu nadano nazwę: Tadeusza, Marii, Barbary, Włodzimierza Fijewskich[2].
  • Imieniem Tadeusza Fijewskiego nazwano ulicę w Katowicach.

Odznaczenia i nagrody[edytuj]

Przypisy

  1. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. Zwiedzanie. Aleja Zasłużonych. 62. [dostęp 6 kwietnia 2010].
  2. Uchwała Nr XLIV/1369/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie nadania nazwy skwerowi w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”. 2008.218.9287, s. 55886, 17 grudnia 2008. 
  3. 15 stycznia 1955 M.P. 1955 nr 101 poz. 1400, s. 1630.
  4. 11 lipca 1955 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” M.P. 1955 nr 91 poz. 1144

Bibliografia[edytuj]

  • S. Mrozińska, Teatr wśród ruin Warszawy: wspomnienia i dokumenty z lat 1944–1945, Warszawa, 1958
  • K. Gawlik, Twarze teatru, Wrocław, 1963
  • O. Budrewicz, My z Warszawy, Warszawa, 1976
  • Teczka osob. T.F. [w:] Archiwum ZASP – Dział Dokumentacji Teatralnej
  • M. Czanerle, Panie i panowie teatru, Kraków, 1977
  • Z. Wilski, Polskie szkolnictwo teatralne: 1811–1944, Wrocław, 1978
  • M. Fik, Trzydzieści pięć sezonów: Teatry dramatyczne w Polsce w latach 1944–1979, Warszawa, 1981
  • Tadeusz Fijewski w bazie filmpolski.pl
  • Tadeusz Fijewski w bazie e-teatr.pl

Linki zewnętrzne[edytuj]