Jacek Małachowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jacek Małachowski
Ilustracja
Herb
Małachowski Hrabia
Rodzina Małachowscy herbu Nałęcz
Data i miejsce urodzenia 25 sierpnia 1737
Końskie
Data i miejsce śmierci 27 marca 1821
Bodzechów
Ojciec Jan Małachowski
Matka Izabela z Humieckich
Żona

Antonina z Rzewuskich

Dzieci

Jan Małachowski
Franciszka Małachowska

Odznaczenia
Order Orła Białego Orderu Świętego Stanisława (Rzeczpospolita Obojga Narodów) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie)
Kamienica Jacka Małachowskiego w Warszawie przy ul. Senatorskiej 8 – architekt Szymon Bogumił Zug 1788.
Kamienica Jacka Małachowskiego w Warszawie.

Jacek (Hiacynt) Małachowski herbu Nałęcz (ur. 25 sierpnia 1737 w Końskich, zm. 27 marca 1821 w Bodzechowie) – hrabia w Królestwie Kongresowym w 1820 roku[1], kanclerz wielki koronny, podstoli wielki koronny i referendarz wielki koronny od 1764 roku, starosta ostrołęcki od 1756 roku, starosta piotrkowski od 1758 roku, starosta grodecki od 1762 roku[2], prezes Komisji Kruszcowej[3], członek Komisji Edukacji Narodowej w latach 1776-1783[4], duktor powiatów piotrkowskiego i radomszczańskiego w 1764 roku[5].

Syn Jana i Izabeli Humieckiej, brat Mikołaja, Antoniego i Stanisława. Ożenił się z Petronelą Antoniną Rzewuską w 1765. Miał z nią syna Jana i córkę Franciszkę. Na chrzcie otrzymał imię Hiacynt.

Był posłem z województwa sandomierskiego na sejm 1758 roku[6].

Karierę polityczną rozpoczął w wieku 19 lat, jako poseł województwa sandomierskiego na sejm 1756[7]. Poseł województwa sandomierskiego na sejm 1758 roku[8]. Jacek Małachowski został referendarzem i podstolim koronnym w 1764. Był marszałkiem konfederacji Czartoryskich w 1764 roku w województwie sieradzkim i posłem tego województwa na sejm konwokacyjny (1764)[9]. Poseł województwa sieradzkiego na sejm elekcyjny 1764 roku[10]. W 1764 roku podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego z województwem sieradzkim jako poseł sieradzki na sejm elekcyjny oraz duktor powiatów piotrkowskiego i radomszczańskiego[11]. W 1764 roku był marszałkiem sejmu koronacyjnego[12] i posłem na ten sejm z województwa sieradzkiego[13]. Był posłem na sejm w 1766 roku z województwa sieradzkiego[14]. Członek Komisji Skarbowej Koronnej w 1766 roku[15]. Był członkiem konfederacji radomskiej 1767 roku[16]. W 1767 roku jako poseł na Sejm Repninowski z województwa sandomierskiego wszedł w skład delegacji, wyłonionej pod naciskiem posła rosyjskiego Nikołaja Repnina, powołanej w celu określenia ustroju Rzeczypospolitej[17]. Członek konfederacji Andrzeja Mokronowskiego w 1776 roku[18]. Był posłem z województwa sandomierskiego na sejm 1776 roku[19], w 1780 otrzymał nominację na podkanclerzego koronnego. W latach 1784-1788 był członkiem Rady Nieustającej oraz Komisji Edukacji Narodowej. Konsyliarz Departamentu Interesów Cudzoziemskich Rady Nieustającej w 1788 roku[20]. W latach 1787-1788 pobierał stałą pensję z ambasady rosyjskiej w wysokości 2000 dukatów rocznie, później po złożeniu przysięgi o niebraniu pensji zagranicznych nie figurował już na liście płac ambasady[21]. W latach 1786-1793 był kanclerzem wielkim koronnym. Był członkiem konfederacji Sejmu Czteroletniego[22]. Figurował na liście posłów i senatorów posła rosyjskiego Jakowa Bułhakowa w 1792 roku, która zawierała zestawienie osób, na które Rosjanie mogą liczyć przy rekonfederacji i obaleniu dzieła 3 maja[23]. W czasie wojny polsko-rosyjskiej, na zebraniu 23 lipca 1792 poparł decyzję króla Stanisława Augusta Poniatowskiego o jego przystąpieniu do konfederacji targowickiej, był konsyliarzem konfederacji generalnej koronnej w konfederacji targowickiej[24].

W roku 1793 zrzekł się urzędu kanclerza, aby nie brać udziału w Drugim Rozbiorze Polski. Był zwolennikiem orientacji rosyjskiej, popierał rozwój rolnictwa, założył manufaktury żelaza w Bodzechowie i Końskich oraz fajansarnie w Ćmielowie.

Po trzecim rozbiorze jego dobra znalazły się w zaborze austriackim. 4 kwietnia 1800 roku otrzymał od cesarza austriackiego Franciszka II tytuł hrabiego, a 14 lutego 1804 roku wyjednał przywilej cesarski, który powoływał jego syna Jana na urząd szambelana cesarstwa[25].

W 1812 roku przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego[26].

Za zasługi został odznaczony Orderem Orła Białego 8 maja 1768. W 1765 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[27]. W 1765 roku odznaczony rosyjskim Orderem św. Aleksandra Newskiego[28].

Przypisy

  1. Kuryer Litewski, nr 130, 29 października 1820 roku, [b.n.s.]
  2. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 135, 144.
  3. Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku, t. I, Warszawa 1981 s. 326.
  4. Ambroise Jobert, Komisja Edukacji Narodowej w Polsce (1773–1794). Jej dzieło wychowania obywatelskiego, przełożyła i uzupełniła Mirosława Chamcówna, przedmową opatrzył Henryk Barycz, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1979, s. 277.
  5. Akt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 58, zapisano jako powiat radomski, jednak współcześnie często tak nazywano powiat radomszczański województwa sieradzkiego, o czym świadczy fakt, że podpisał elekcję z województwem sieradzkim
  6. Diarjusze sejmowe z wieku XVIII.T.III. Diarjusze sejmów z lat 1750, 1752, 1754 i 1758, Warszawa 1937, s. 284.
  7. Piotr Olszewski, Magnat i jego kariera. Zarys działalności publicznej i gospodarczej Jacka Małachowskiego w latach 1756-1786 [w:] Życie gospodarcze Rzeczypospolitej w XVI-XVIII wieku, pod red. J. Wijaczki, Toruń 2007, s. 187.
  8. Diarjusze sejmowe z wieku XVIII.T.III. Diarjusze sejmów z lat 1750, 1752, 1754 i 1758, wydał Władysław Konopczyński, Warszawa 1937, s. 284.
  9. Volumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 91.
  10. Volumina Legum, t. VII, Petersburg 1860, s. 102.
  11. Akt elekcyi Roku Tysiąć Siedemset Sześćdziesiątego Czwartego, Miesiąca Sierpnia, Dnia dwudziestego siódmego, s. 58.
  12. Władysław Konopczyński, Chronologia sejmów polskich 1493-1793, Kraków 1948, s. 167, [41]
  13. Ludwik Zieliński, Pamiątki historyczne krajowe, Lwów 1841, s. 25.
  14. Dyaryusz seymu walnego ordynaryinego odprawionego w Warszawie roku 1766 ..., brak paginacji
  15. Kommissya Rzeczypospolitey Skarbu Koronnego. Uniwersał in ordine Monety Zagraniczney, 1766, s. 4.
  16. Korwin [Kossakowski] S., Trzeci Maj i Targowica, Kraków 1890, s. 226.
  17. Aleksander Kraushar, Książę Repnin i Polska, Warszawa 1900 t. II , s. 318.
  18. Volumina Legum, t. VIII, Petersburg 1860, s. 528.
  19. Volumina Legum, t.VIII, Petersburg 1860, s. 528.
  20. Kalendarzyk Polityczny Na Rok Przestępny 1788, Warszawa 1788, [b.n.s]
  21. Aleksander Czaja, Między tronem, buławą i dworem petersburskim, Warszawa 1988, s. 376.
  22. Kalendarzyk narodowy y obcy na rok ... 1792. ..., Warszawa 1791, s. 310.
  23. Łukasz Kądziela, Między zdradą a służbą Rzeczypospolitej. Fryderyk Moszyński w latach 1792-1793, Warszawa 1993, s. 46, Сборник Русского исторического общества, t. 47,Petersburg 1885, s. 271.
  24. Dariusz Rolnik, Szlachta koronna wobec konfederacji targowickiej (maj 1792 – styczeń 1793), Katowice 2000, s. 162.
  25. Andrzej Zahorski, Małachowski Jacek (Hiacynt) [w:] Polski Słownik Biograficzny, T. 19, s. 394.
  26. Dziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego. 1812, nr 6, s. 48.
  27. Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Św. Stanisława, Warszawa 2006 s. 177.
  28. Бантыш-Каменский Н.Н. Списки кавалерам российских императорских орденов Св. Андрея Первозванного, Св. Екатерины, Св. Александра Невского и Св. Анны с учреждения до установления в 1797 году орденского капитула, 2005, s. 148.

Linki zewnętrzne[edytuj]