Zygmunt Choromański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zygmunt Choromański
Biskup tytularny Panopolis
Kraj działania Polska
Data i miejsce urodzenia 14 kwietnia 1892
Warszawa
Data i miejsce śmierci 26 grudnia 1968
Warszawa
Biskup pomocniczy warszawski
Okres sprawowania 1946–1968
Sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski
Okres sprawowania 1946–1968
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 30 listopada 1916
Nominacja biskupia 7 maja 1946
Sakra biskupia 29 czerwca 1946
Odznaczenia
Krzyż Pro Ecclesia et Pontifice (od 1908)

Zygmunt Choromański (ur. 14 kwietnia 1892 w Warszawie, zm. 26 grudnia 1968 tamże) – polski duchowny rzymskokatolicki, biskup pomocniczy warszawski w latach 1946–1968, sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski w latach 1946–1968.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Był synem Edwarda Choromańskiego (zm. 1901) i Teresy, z d. Burago (zm. 1930). Miał brata, Czesława (ur. 1886). Jego ojciec pracował jako kolejarz. Dzieciństwo spędził częściowo w Skierniewicach[1]. Był uczniem Szkoły Technicznej Warszawsko-Wiedeńskiej Kolei Żelaznej. W 1908 wstąpił do warszawskiego seminarium duchownego, w 1913 przyjął święcenia subdiakonatu i został skierowany na studia do Gregorianum, gdzie obronił pracę doktorską z prawa kanonicznego. Święcenia kapłańskie przyjął 30 listopada 1916[2].

Praca kapłańska do 1939[edytuj | edytuj kod]

Po święceniach pracował krótko jako wikariusz w parafii św. Trójcy w Piątku. W 1917 został mianowany notariuszem w Kurii Metropolitalnej Warszawskiej, pełnił tę funkcję do 1926, w 1921 został taże obrońcą węzła małżeńskiego w Sądzie Arcybiskupim. Równocześnie był wykładowcą teologii moralnej specjalnej i teologii moralnej fundamentalnej oraz prawa kanonicznego w Wyższym Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Warszawie[3]. W 1917 został kapelanem Warszawskiego Towarzystwa Dobroczynności, w 1920 należał do organizatorów Synodu Archidiecezji Warszawskiej, w latach 1922-1925 był redaktorem naczelnym pisma Wiadomości Archidiecezjalne Warszawskie[4].

Jesienią 1926 został mianowany kanclerzem kurii, zrezygnował wówczas z wykładów w seminarium, poza prawem kanonicznym, które wykładał jeszcze do 1929. Także od 1926 był prezesem Towarzystwa Oszczędności i Pomocy dla Rzymskokatolickiego Duchowieństwa Archidiecezji Warszawskiej, w tej roli przyczynił się do wybudowania w 1929 domu księży emerytów. W latach 1927-1930 był równocześnie wikariuszem w parafii św. Andrzeja Apostoła w Warszawie[5]. Od końca lat 20. do wybuchu II wojny światowej współpracował z Kurierem Warszawskim. Część jego artykułów ukazała się w 1934 w zbiorze W obronie chrześcijańskiego małżeństwa.[6].

W 1927 otrzymał przywilej noszenia rokiety i mantoletu, w 1929 został wyróżniony funkcją kanonika gremialnego Kapituły Metropolitalnej Warszawskiej, a także otrzymał medal Pro Ecclesia et Pontifice[7][8].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1939 wszedł w skład Komitetu Obywatelskiego w czasie obrony Warszawy[9][10]. Od 3 do 10 października 1939 był przejściowo więziony na Pawiaku[11]. W grudniu 1939 został wikariuszem koadiutorem (z prawem objęcia probostwa) w parafii św. Aleksandra. Powrócił także do wykładów w seminarium duchownym. Po śmierci w 1942 dotychczasowego administratora archidiecezji warszawskiej abp Stanisława Galla przestał był kanclerzem kurii i został mianowany radcą kurialnym, w 1943 otrzymał godność infułata[12].

W lutym 1944 został proboszczem parafii św. Aleksandra, a w marcu tegoż roku równocześnie wikariuszem generalnym archidiecezji warszawskiej[13]. Od września 1944 przebywał w Milanówku, gdzie pomagał bp Antoniemu Szlagowskiemu w organizowaniu prac kurii[14].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu wojny powrócił do Warszawy. 7 maja 1946 został mianowany przez papieża Piusa XII biskupem pomocniczym archidiecezji warszawskiej i biskupem tytularnym Panopolis (nie zrezygnował jednak z probostwa parafii św. Aleksandra), jego konsekracja nastąpiła 29 czerwca 1946[15]. W lipcu 1946 został mianowany sekretarzem Konferencji Episkopatu Polski, nominację tę zatwierdzono na zebraniu plenarnym Episkopatu we wrześniu 1946[16]. W kwietniu 1948 otrzymał honorową godność archidiakona Kapituły Metropolitarnej Warszawskiej. Po śmierci Augusta Hlonda zarządzał tymczasowo archidiecezją warszawską jako wikariusz kapitulny (od 27 października 1948 do 7 lutego 1949)[17].

Jako sekretarz KEP odpowiadał za kontakty z rządem PRL[18]. Rozmowy te podjął już we wrześniu 1946, jego głównym rozmówcą był początkowo ówczesny wiceminister administracji publicznej Władysław Wolski[19]. W sierpniu 1949 został członkiem Komisji Mieszanej przedstawicieli Rządu i Episkopatu[20]. Był głównym negocjatorem Porozumienia Państwo-Kościół z 14 kwietnia 1950[21]. W kolejnych latach pozostawał w stałych kontaktach z władzami PRL, które reprezentował Antoni Bida[22].

Jako proboszcz parafii św. Aleksandra przystąpił w 1949 do odbudowy zniszczonej w czasie wojny świątyni parafialnej. Jej konsekracja odbyła się w 1952[23].

Po uwięzieniu w 1953 kard. Stefana Wyszyńskiego uczestniczył w przygotowaniu oświadczenia Episkopatu Polski mającej charakter deklaracji lojalności wobec władz PRL. W grudniu 1953 złożył razem z innymi biskupami ślubowanie wierności Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i jej rządowi wymagane przepisami Dekretu z 9 lutego 1950 o obsadzaniu duchownych stanowisk kościelnych[24]. De facto pozostawał głównym negocjatorem władz kościelnych w relacjach z władzami państwowymi[25]. W kolejnych latach wykazywał się stosunkowo dużą uległością wobec władz PRL[26], jednak w dalszym ciągu czynił różnego rodzaju starania w obronie praw Kościoła[27], a od 1955 czynił to w sposób coraz odważniejszy, zaczął się także ubiegać o uwolnienie Stefana Wyszyńskiego[28].

Jego postawa w czasie uwięzienia Prymasa była m.in. w Watykanie oceniana krytycznie jako nadmiernie zachowawcza[29]. Stefan Wyszyński okazał mu jednak po uwolnieniu zaufanie. W grudniu 1956 mianował go prałatem-dziekanem Kapituły Metropolitarnej, wiosną 1957 zabrał go do Rzymu na uroczystość przyjęcia kapelusza kardynalskiego, aby w ten sposób zademonstrować jedność Episkopatu Polski[30], w 1958 mianował wikariuszem generalnym archidiecezji warszawskiej[31].

Od listopada 1956 Zygmunt Choromański był członkiem reaktywowanej Komisji Wspólnej przedstawicieli Rządu i Episkopatu[32]. W kolejnych latach był głównym rozmówcą władz kościelnych w kontaktach z władzami PRL, a także autorem, redaktorem lub konsultantem pism hierarchii kościelnej do tych władz, dotyczących często różnego rodzaju szykan administracyjnych i niesprzyjającego Kościołowi ustawodawstwa[33]. Stał się jednym z ważniejszych doradców kard. Stefana Wyszyńskiego, jego opinie przesądzały często o kierunku działań Konferencji Episkopatu Polski[34].

Uczestniczył w I i III sesji Soboru Watykańskiego II[35].

W lutym 1967 przeszedł zawał serca, po którym nie doszedł już do pełniej sprawności, zmarł w wyniku kolejnego zawału 26 grudnia 1968[36].

Grób Zygmunta Choromańskiego na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim

Zygmunt Choromański został pochowany na warszawskich Powązkach[37].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Smoliński 2014 ↓, s. 24-26.
  2. Smoliński 2014 ↓, s. 28-30.
  3. Smoliński 2014 ↓, s. 30-32, 40.
  4. Smoliński 2014 ↓, s. 33-34.
  5. Smoliński 2014 ↓, s. 31, 33, 36, 37.
  6. Smoliński 2014 ↓, s. 110-130.
  7. Smoliński 2014 ↓, s. 33-34, 43.
  8. Odznaczenia papieskie. „Kurier Warszawski”, s. 3, Nr 185 z 9 lipca 1929. [dostęp 2017-05-23]. 
  9. Smoliński 2014 ↓, s. 46.
  10. W. Lipiński, Dziennik, Warszawa 1989, s. 167.
  11. Smoliński 2014 ↓, s. 48.
  12. Smoliński 2014 ↓, s. 52, 53.
  13. Smoliński 2014 ↓, s. 52.
  14. Smoliński 2014 ↓, s. 54-55.
  15. Smoliński 2014 ↓, s. 58.
  16. Smoliński 2014 ↓, s. 59.
  17. Smoliński 2014 ↓, s. 78-79.
  18. Smoliński 2014 ↓, s. 62, 187.
  19. Smoliński 2014 ↓, s. 187, 188, 190.
  20. Smoliński 2014 ↓, s. 238-266.
  21. Smoliński 2014 ↓, s. 253, 256-257.
  22. Smoliński 2014 ↓, s. 267.
  23. Smoliński 2014 ↓, s. 70-71.
  24. Smoliński 2014 ↓, s. 297-300.
  25. Smoliński 2014 ↓, s. 317.
  26. Smoliński 2014 ↓, s. 306-307.
  27. Smoliński 2014 ↓, s. 309-310.
  28. Smoliński 2014 ↓, s. 314, 319-322.
  29. Smoliński 2014 ↓, s. 65, 336.
  30. Smoliński 2014 ↓, s. 65, 78-79.
  31. Smoliński 2014 ↓, s. 78.
  32. Smoliński 2014 ↓, s. 329.
  33. Smoliński 2014 ↓, s. 352, 384, 454.
  34. Smoliński 2014 ↓, s. 453, 454.
  35. Smoliński 2014 ↓, s. 67.
  36. Smoliński 2014 ↓, s. 81-85.
  37. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984, s. 298. ISBN 83-03-00758-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]