Żyto zwyczajne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Żyto zwyczajne
Żyto zwyczajne
Żyto zwyczajne
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj żyto
Nazwa systematyczna
Secale cereale L.
Sp. pl. 1:84. 1753
Synonimy

Secale fragile M.Bieb.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Żyto zwyczajne (Secale cereale) – gatunek zbóż z rodziny wiechlinowatych, najważniejszy pod względem gospodarczym przedstawiciel rodzaju żyto. Pochodzi z Bliskiego Wschodu[2], ale uprawiany jest głównie w północno-wschodniej, wschodniej i środkowej Europie[3]. Gatunek uprawiany jest jako jednoroczna roślina ozima, rzadziej jara. Uprawiana na glebach lekkich. Cechuje się dużą odpornością na mróz i małymi wymaganiami glebowymi i cieplnymi. Rozmieszczenie upraw związane jest z tradycją upraw, wykorzystaniem żyta jako paszy dla zwierząt gospodarskich oraz spożyciem żytniego chleba. Po jego skrzyżowaniu z pszenicą uzyskano pszenżyto[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Trawa silnie krzewiąca się, o długich źdźbłach, łatwo wylegających, płytko zakorzeniona[2].
Kwiaty
Zebrane w 4-kanciasty kłos złożony. Kłoski zwykle 2-kwiatowe[2].
Owoce
Ziarniaki nieoplewione, szarozielone[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina wykorzystywana jest w całości, ew. słoma lub ziarno, jako pasza. Mąka żytnia stosowana jest do produkcji pieczywa żytniego i razowego oraz etanolu[2].

Produkcja żyta zwyczajnego w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W latach 1961-2012 w Polsce wytwarzano średnio 6 milionów ton żyta rocznie. Najwyższy poziom 9.540.277 ton produkcja osiągnęła w roku 1984. Od tego czasu zbiory żyta systematycznie malały, by w roku 2011 osiągnąć minimum 2.600.676 ton[5].

Produkcja żyta w Polsce w latach 1961-2012. Źródło - Faostat

Najwięksi producenci żyta zwyczajnego na świecie[edytuj | edytuj kod]

Produkcja żyta zwyczajnego na rok 2005.
Najwięksi producenci żyta zwyczajnego — 2005
(mln ton3)
 Unia Europejska 9.2*
 Rosja 3.6
 Polska 3.4
 Niemcy 2.8
 Białoruś 1.2
 Ukraina 1.1
 Chiny 0.6
 Kanada 0.4
 Turcja 0.3
 Stany Zjednoczone 0.2
 Austria 0.2
Łącznie 13.3
Źródło: FAO[6]
Łan żyta zwyczajnego


Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-09-17].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1057. ISBN 83-214-1305-6.
  3. Rye-gene.de
  4. Botany.Hawaii.edu
  5. FAOSTAT (ang.). [dostęp 2014-05-20].
  6. Statystyki FAO