Żyto zwyczajne
| Żyto zwyczajne | |
|---|---|
 Żyto zwyczajne
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | wiechlinowce |
| Rodzina | wiechlinowate |
| Rodzaj | żyto |
| Nazwa systematyczna | |
| Secale cereale L. Sp. pl. 1:84. 1753 |
|
| Synonimy | |
|
Secale fragile M.Bieb. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Żyto zwyczajne (Secale cereale) – gatunek zbóż z rodziny wiechlinowatych, najważniejszy pod względem gospodarczym przedstawiciel rodzaju żyto. Pochodzi z Bliskiego Wschodu[2], ale uprawiany jest głównie w północno-wschodniej, wschodniej i środkowej Europie[3]. Gatunek uprawiany jest jako jednoroczna roślina ozima, rzadziej jara. Uprawiana na glebach lekkich. Cechuje się dużą odpornością na mróz i małymi wymaganiami glebowymi i cieplnymi. Rozmieszczenie upraw związane jest z tradycją upraw, wykorzystaniem żyta jako paszy dla zwierząt gospodarskich oraz spożyciem żytniego chleba. Po jego skrzyżowaniu z pszenicą uzyskano pszenżyto[4].
Spis treści |
Morfologia[edytuj]
- Pokrój
- Trawa silnie krzewiąca się, o długich źdźbłach, łatwo wylegających, płytko zakorzeniona[2].
- Kwiaty
- Zebrane w 4-kanciasty kłos złożony. Kłoski zwykle 2-kwiatowe[2].
- Owoce
- Ziarniaki nieoplewione, szarozielone[2].
Zastosowanie[edytuj]
Roślina wykorzystywana jest w całości, ew. słoma lub ziarno, jako pasza. Mąka żytnia stosowana jest do produkcji pieczywa żytniego i razowego oraz etanolu[2].
Najwięksi producenci żyta zwyczajnego na świecie[edytuj]
| Najwięksi producenci żyta zwyczajengo — 2005 (mln ton3) |
|
|---|---|
 Unia Europejska |
9.2* |
 Rosja |
3.6 |
 Polska |
3.4 |
 Niemcy |
2.8 |
 Białoruś |
1.2 |
 Ukraina |
1.1 |
 Chiny |
0.6 |
 Kanada |
0.4 |
 Turcja |
0.3 |
 Stany Zjednoczone |
0.2 |
 Austria |
0.2 |
| Łącznie | 13.3 |
| Źródło: FAO[5] | |
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-09-17].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 1057. ISBN 83-214-1305-6.
- ↑ Rye-gene.de
- ↑ Botany.Hawaii.edu
- ↑ Statystyki FAO
