Admirał Makarow (1908)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Admirał Makarow
"Admirał Makarow" w latach 1908-1909
"Admirał Makarow" w latach 1908-1909
Klasa krążownik pancerny
Typ Bajan
Historia
Stocznia FCM, La Seyne-sur-Mer Francja
Początek budowy 22 marca?/4 kwietnia 1905[1]
Położenie stępki 14 marca?/27 marca 1906 (oficjalne)[1]
Wodowanie 25 kwietnia?/8 maja 1906[1]
 WMF Rosji
Wejście do służby 14 kwietnia?/27 kwietnia 1908[2]
Wycofanie ze służby 16 maja 1918 (do rezerwy)
Los okrętu oddany na złom
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność 7890 t normalna
8250 t pełna[3]
Długość 138,8 m[3]
Szerokość 17,5 m[3]
Zanurzenie 6,6 m[3]
Prędkość 21 węzłów
Napęd
2 maszyny parowe VTE o mocy 16.500 KM, 26 kotłów parowych, 2 śruby napędowe[3]
Uzbrojenie
początkowe:
2 działa 203 mm L/45 (2×I),
8 dział 152 mm L/45 (8×I),
20 dział 75 mm L/50 (20×I),
4 działa 57 mm L/50 (20×I),
8 km 7,62 mm,
2 wyrzutnie torped 450 mm (2×I)[3]
Opancerzenie
pas burtowy do 175 mm[3] (stal Kruppa)
wieże 132 mm
kazamaty 50 mm
wieża dowodzenia 136 mm
pokład 30 mm
Załoga 618, w tym 23 ofcerów[4] (pierwotnie)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Admirał Makarow (ros. Адмирал Макаров) – rosyjski krążownik pancerny z okresu I wojny światowej, typu Bajan, pierwszy okręt rosyjski o tej nazwie. Wchodził w skład Floty Bałtyckiej, służył aktywnie podczas wojny na Bałtyku.

Projekt[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: krążowniki typu Bajan.

"Admirał Makarow" należał do krążowników pancernych ulepszonego typu Bajan, których pierwowzorem był "Bajan", zaprojektowany dla floty rosyjskiej w 1898 roku przez francuską stocznię Forges et Chantiers de la Méditerranée (FCM) i tam zbudowany. Udane działania "Bajana" pod Port Artur podczas wojny rosyjsko-japońskiej oraz straty ponoszone przez rosyjską marynarkę podczas tej wojny spowodowały podjęcie decyzji o zamówieniu kolejnych jednostek tego typu, z niewielkimi ulepszeniami. Zdecydowano o budowie dwóch okrętów w Rosji oraz jednego w stoczni FCM we Francji, która miała jednocześnie opracować poprawioną dokumentację. 20 kwietnia 1905 roku podpisano kontrakt na budowę we Francji krążownika, który otrzymał nazwę "Admirał Makarow" na cześć admirała Stiepana Makarowa, poległego pod Port Artur[1]. Według umowy, budowa miała trwać 32 miesiące, do 1 września 1907. Cena miała wynosić 18 450 000 franków (6 918 750 rubli) bez uzbrojenia, dostarczanego przez Rosję (później zwiększano ją jeszcze o roboty dodatkowe)[1].

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Prace w stoczni w La Seyne-sur-Mer pod Tulonem rozpoczęto jeszcze przed podpisaniem umowy, 22 marca 1905 (daty w tym rozdziale w starym stylu). Oficjalne położenie stępki miało miejsce dopiero 14 marca 1906, niedługo przed wodowaniem. Uroczyste wodowanie odbyło się 25 kwietnia 1906, w obecności m.in. wielkiej księżnej Anastazji Michajłowny, która brała udział w wodowaniu "Bajana"[1]. W przeciwieństwie do pozostałych okrętów tego typu, opóźnienie w budowie było niewielkie, mimo wprowadzania drobnych zmian w projekcie w trakcie budowy. Od października 1907 prowadzono stoczniowe próby morskie, a grudnia 1907 – próby odbiorcze okrętu. 15 kwietnia 1908 na okręcie podniesiono banderę rosyjską (również w obecności wielkiej księżnej Anastazji)[2]. 13 maja 1908 dokonano odbioru okrętu[1].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: krążowniki typu Bajan.

Uzbrojenie główne w postaci dwóch dział kalibru 203 mm o długości lufy 45 kalibrów (L/45), umieszczone było w dwóch jednodziałowych wieżach na pokładzie dziobowym i rufowym, w osi podłużnej okrętu. Kąt podniesienia luf wynosił 22°[5]. Przy kącie podniesienia 18° donośność pocisków burzących i przeciwpancernych o masie 87,73 kg wynosiła 13,1 km, a wprowadzonych w 1915 roku pocisków półpancernych o masie 106,9 kg – 15,9 km[6]. Zapas amunicji wynosił 110 pocisków na działo. Artylerię średnią stanowiło pierwotnie 8 dział 152 mm L/45 systemu Canet rozmieszczone w opancerzonych kazamatach na burtach. Uzbrojenie pomocnicze obejmowało początkowo 20 dział 75 mm L/50 systemu Canet – po 10 na każdej z burt, z tego cztery w opancerzonych kazamatach na śródokręciu, jedno w burtowym stanowisku na dziobie, jedno w burtowym stanowisku na rufie (w pomieszczeniach admiralskich) i cztery na pokładzie górnym, z tarczami ochronnymi[5]. Jako jedyny z okrętów tego typu "Admirał Makarow" nosił nadto 4 działa 57 mm Hotchkiss, na pokładzie górnym, po dwa na każdej z burt, nad centralną kazamatą[5]. Uzbrojenie uzupełniały, mało przydatne w praktyce, dwie podwodne stałe wyrzutnie torpedowe kalibru 450 mm, umieszczone w burtach, z zapasem 6 torped (w tym dwie szkolne)[6].

Zimą 1916/1917 zmodyfikowano uzbrojenie artyleryjskie, instalując na pokładzie tuż przed masztem rufowym działo 203 mm na podstawie z tarczą ochronną, dysponujące kątem ostrzału po 100° na każdą z burt (zdjęte z krążownika "Gromoboj"). Ponadto, na pokładzie ustawiono 4 działa 152 mm, po 2 na burtę. Zdjęto za to wszystkie mało przydatne działa kalibru 75 mm, przy tym działa te z centralnej kazamaty zdjęto już na początku 1916 roku[7]. Wiosną 1917 okręt otrzymał ponadto 2 działa przeciwlotnicze 76,2 mm Lendera, na pokładzie po bokach wieży rufowej[8].

Do kierowania ogniem służyły dalmierze optyczne Barr & Stroud o bazie 4,5 stopy (1372 mm), zamienione przed wojną na 9-stopowe (2743 mm). Początkowo na "Makarowie" w toku budowy dodano wieżyczkę z dalmierzem na rufie, lecz jej umiejscowienie było nieudane. Ostatecznie "Makarow" otrzymał dwa dalmierze 9-stopowe w wieżach dział 203 mm i jeden na mostku oraz dalmierze 4,5-stopowy i 3-stopowy dla celów nawigacyjnych[8].

Pancerz pionowy wykonany był ze stali Kruppa. Opancerzenie burt obejmowało główny pas pancerny na linii wodnej, rozciągający się od dziobu za wieżę rufową, o grubości maksymalnej 175 mm na śródokręciu, zmniejszającej się do 100 mm w kierunku dziobu i rufy oraz malejącej w dolnej części pasa. Nad pasem głównym był krótszy pas górny na śródokręciu o grubości 50 mm; taką samą grubość pancerza miały kazamaty dział znajdujące się ponad nim. Wewnętrzny pokład pancerny miał grubość 30 mm. Wieże dział miały pancerz pionowy 132 mm (dach 44 mm), a wieża dowodzenia miała pancerz grubości 136 mm (dach 75 mm)[9].

Napęd stanowiły dwie czterocylindrowe pionowe maszyny parowe potrójnego rozprężania, napędzające bezpośrednio po jednej śrubie, o łącznej kontraktowej mocy indykowanej 16 500 KM. Parę dla maszyn dawało 26 kotłów wodnorurkowych systemu Belleville, rozmieszczonych w czterech kotłowniach[9]. Spaliny odprowadzane były przez cztery wysokie, proste, szeroko rozstawione w równych odstępach kominy. Zapas paliwa – węgla – wynosił 750 ton, maksymalnie 1000 ton[9]. Podczas prób 26 grudnia 1907 uzyskano prędkość maksymalną 22,55 węzła, średnia prędkość na próbach w styczniu 1908 wyniosła 21,6 węzła[2]

"Admirał Makarow" w 1916

"Admirał Makarow" odróżniał się od pozostałych okrętów masztami. Początkowo okręt budowano z dwoma masztami, z czego maszt rufowy miał posiadać mars bojowy z działkami 47 mm, jak w krążowniku "Bajan". W związku jednak z rezygnacją z marsów bojowych i krótkotrwałą tendencją do wyposażania dużych okrętów rosyjskich w pojedynczy maszt, usunięto maszt dziobowy, a rufowy, pozbawiony marsu, przestawiono na śródokręcie, pomiędzy drugim a trzecim kominem. Dopiero zimą 1912/1913 okręt otrzymał z powrotem dwa maszty, z punktami obserwacyjnymi artylerii, różniące się od masztów krążowników typu Bajan budowy rosyjskiej krótszymi stengami[10]. W odróżnieniu od pozostałych okrętów, "Makarow" miał kotwice Marrela zamiast typowych w rosyjskiej flocie kotwic Halla[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 W. Kriestjaninow, S. Mołodcow, Bronienosnyje..., ss.19-20
  2. 2,0 2,1 2,2 S. Winogradow, A. Fiedieczkin, Bronienosnyj kriejsier "Bajan"..., ss.95-98
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 J.W. Apalkow. Rossijskij Impieratorskij Fłot 1914-1917 gg., Morskaja Kollekcja nr 4/1998.
  4. 4,0 4,1 S. Winogradow, A. Fiedieczkin, Bronienosnyj kriejsier "Bajan"..., s.139
  5. 5,0 5,1 5,2 S. Winogradow, A. Fiedieczkin, Bronienosnyj kriejsier "Bajan"..., ss.118-123
  6. 6,0 6,1 S. Winogradow, A. Fiedieczkin, Bronienosnyj kriejsier "Bajan"..., ss.124-125
  7. S. Winogradow, A. Fiedieczkin, Bronienosnyj kriejsier "Bajan"..., s.126
  8. 8,0 8,1 S. Winogradow, A. Fiedieczkin, Bronienosnyj kriejsier "Bajan"..., ss.129-131
  9. 9,0 9,1 9,2 S. Winogradow, A. Fiedieczkin, Bronienosnyj kriejsier "Bajan"..., ss.131-133
  10. S. Winogradow, A. Fiedieczkin, Bronienosnyj kriejsier "Bajan"..., ss.134-135

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • (ros.) W. Kriestjaninow, S. Mołodcow (В. Я. Крестьянинов, С.В. Молодцов): Bronienosnyje kriejsiera tipa "Bajan" (Броненосные крейсера типа "БАЯН"), Morskaja Kollekcja 3/1997
  • (ros.) Siergiej Winogradow, Aleksiej Fiedieczkin: Bronienosnyj kriejsier "Bajan" i jego potomki. Od Port-Artura do Moonzunda. Moskwa: Jauza / EKSMO, 2011. ISBN 978-5-699-51559-2.
  • (ros.) Siergiej Winogradow, Aleksiej Fiedieczkin: Bronienosnyj kriejsier "Ruryk". Fłagman Bałtijskogo fłota. Moskwa: Jauza / Kollekcija / EKSMO, 2010. ISBN 978-5-699-44352-9.