Rabka-Zdrój

Rabka-Zdrój
Herb Rabki-Zdroju Flaga Rabki-Zdroju
Państwo	Polska
Województwo	małopolskie
Powiat	nowotarski
Gmina	Rabka-Zdrój gmina miejsko-wiejska
Założono	XII wiek
Prawa miejskie	21 września 1953
Burmistrz	Ewa Przybyło
Powierzchnia	36,31 km²
Wysokość	500-560 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba • gęstość	13 052 359 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 18
Kod pocztowy	34-700
Tablice rejestracyjne	KNT
Położenie na mapie Polski Rabka-Zdrój
49°37′N 19°58′E
TERC (TERYT)	2121611124
Urząd miejski ul. Parkowa 2 34-700 Rabka-Zdrój
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Siedziba Urzędu Miasta

Kościół pw. św Marii Magdaleny

Pomnik Świętego Mikołaja

Tężnia solankowa w Parku Zdrojowym

Fontanna przed Kawiarnią Zdrojową

Muzeum Orderu Uśmiechu

Scena główna Teatru Lalek „Rabcio”

Muzeum im. Władysława Orkana

Górnośląski Ośrodek Rehabilitacyjny im. doc. A. Szebesty

Rabka-Zdrój (do końca 1999 Rabka) – miasto w woj. małopolskim, w powiecie nowotarskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rabka-Zdrój. Położona jest w Kotlinie Rabczańskiej, na wysokości 500-560 m n.p.m., u ujścia potoków Poniczanki, Słonki i Skomielnianki do Raby.

Historia

Nazwę po raz pierwszy wymienia, powołując się na dokument Bolesława Wstydliwego z 1254 roku Jan Długosz w formie „Sal in Rabschyca”, co wskazywałoby na to, że już wówczas rabczańskie solanki były znane i prawdopodobnie wykorzystywane dla potrzeb klasztoru cystersów, na terenie dóbr których Rabka leżała.

W wyniku badań w 1858 r. stwierdzono, że miejscowe solanki są jednymi z najsilniejszych solanek jodowo-bromowych w Europie. Pierwszy Zakład Kąpielowo-Leczniczy powstał w 1864 roku, a osiem lat później otwarto Zakład Leczenia Dzieci. Specyficzny mikroklimat spowodował, że Rabka szybko rozwijała się, zwłaszcza jako uzdrowisko dziecięce.

Pod okupacją niemiecką działała tu Szkoła Policji Bezpieczeństwa i SD, która kształciła także pewną liczbę polskich policjantów.

Po wojnie był to obok Zakopanego ważny ośrodek leczenia gruźlicy. Kiedy przestała być ona uważana za chorobę społeczną, sanatoria (z największymi: Instytutem Matki i Dziecka z Warszawy oraz Śląskim Ośrodkiem Rehabilitacji Dzieci im. W. Pstrowskiego, obecnie im. Szebesty) stały się placówkami leczenia głównie astmy oskrzelowej i schorzeń górnych dróg oddechowych.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. nowosądeckiego.

Dzisiaj

Rabka nazywana jest „Miastem Dzieci Świata”. Tytuł ten w 1996 roku na wniosek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu nadał miastu Wojewoda Małopolski. W tym samym roku utworzono w Szkole Podstawowej nr 2 w Rabce Muzeum Orderu Uśmiechu, obecnie przeniesione do nowej siedziby na terenie rodzinnego parku rozrywki „Rabkoland”. Tam też znajduje się Muzeum Polskich Rekordów i Osobliwości.

W Rabce odbyły się 3 Światowe Zloty Kawalerów Orderu Uśmiechu.

Rabka ma własną scenę teatralną, jest nią Teatr Lalek „Rabcio”, a także pomnik Świętego Mikołaja stojący przed zabytkowym budynkiem czynnej stacji kolejowej, nazwanej wówczas Domem Świętego Mikołaja. Sam pomnik, a zwłaszcza jego lokalizacja, wzbudza w Rabce wiele kontrowersji.

W parku zdrojowym znajduje się pomnik Jana Pawła II, przy którym ma swój początek jeden ze szlaków papieskich.

Jedną z atrakcji miasta jest uruchomiona 21 listopada 2006 fontanna przed Kawiarnią Zdrojową oraz uruchomione w czerwcu 2009 tężnie solankowe w Parku Zdrojowym.

Etnografia

Niektórzy badacze ludność miejską określają jako: „Lud Rabczański”. Jest ona specyficzna i nieco różna od innych grup góralskich. Pierwotnie ziemię rabczańską zamieszkiwali Kliszacy, lecz teraz na Rabkę-Zdrój duży wpływ ma kultura Górali Podhalańskich (szczególnie w stroju). Spora grupa osób uważa, że jest to północna podgrupa Podhalan

Tranzyt

Przez zachodnie krańce Rabki-Zdrój przebiega droga krajowa nr 7 oraz droga międzynarodowa E77. Oprócz tego w Rabce początek ma droga krajowa nr 47, a północnymi dzielnicami biegnie droga krajowa nr 28.

Ponadto przez Rabkę-Zdrój biegnie linia kolejowa nr 104 (Chabówka – Nowy Sącz) łącząca Zakopane z Krakowem i Tarnowem. W mieście znajduje się przystanek kolejowy Rabka Zdrój i nieczynna stacja Rabka Zaryte.

Uzdrowisko

Od ponad stu lat miejscowość znana jest jako uzdrowisko. Wykorzystuje się walory klimatyczne oraz wody lecznicze do leczenia schorzeń układu oddechowego i krążenia, głównie u dzieci. Uzdrowisko dysponuje 9 ujęciami wód głębinowych (o głębokości do 1200 m), głównie solanek z grupy jodkowo-chlorkowo-sodowo-bromkowych. Pierwsze ujęcie wykonano w 1858. Temperatura wód dochodzi do 30 °C. W czerwcu 2009 uruchomiono, w miejsce spalonej w czasie II wojny tężni, tężnię o kształcie cylindrycznym.

Przedsiębiorstwo Uzdrowisko Rabka dysponuje zakładem przyrodoleczniczym, czterema sanatoriami i czterema szpitalami uzdrowiskowymi, z których trzy przeznaczone są dla dzieci. Ponadto w miejscowości funkcjonują wspomniane wcześniej sanatorium dziecięce Górnośląski Ośrodek Rehabilitacji Dzieci im. dr. A. Szebesty, oddział terenowy Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc oraz liczne domy wczasowe.

Ważnym uzupełnieniem uzdrowiska jest park zdrojowy, objęty programem rewitalizacji na lata 2007-2013.

Turystyka

Z Rabki prowadzą szlaki piesze i rowerowe na okoliczne szczyty Gorców (Turbacz), Beskidu Wyspowego (Luboń Wielki) i Pasma Babiogórskiego (Babią Górę). Czerwony szlak z Turbacza przez Rabkę na Babią Górę jest częścią Głównego Szlaku Beskidzkiego. W Rabce znajduje się również Stacja Centralna Grupy Podhalańskiej Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, w której mieści się pierwsze w Polsce Centrum Koordynacji Ratownictwa Górskiego.

Szlaki turystyczne

– Główny Szlak Beskidzki im.Kazimierza Sosnowskiego. Do Rabki prowadzi on od wschodu z Jordanowa przez Skawę oraz podnóża Birtalowej i Zbójeckiej Góry. Z Rabki kieruje się w Gorce, gdzie przez Maciejową i Stare Wierchy wyprowadza na Turbacz.

– szlak długodystansowy prowadzący z Łopusznej do Brzeźnicy. Do Rabki prowadzi od zachodu z Turbacza przez Koninki i Olszówkę. Z Rabki poprzez przełęcz pomiędzy Banią, a Grzebieniem oraz Rabkę-Zaryte wyprowadza na Luboń Wielki.

– krótki szlak łączący centrum miejscowości ze szczytem Lubonia Wielkiego

– nie jest to szlak biegnący przez centrum miejscowości, a jedynie przez Rabkę-Zaryte. Prowadzi on ze Starych Wierchów przez Olszówkę, a wyprowadza na Luboń Wielki. Szlak ten przebiega m.in. przez Perć Borkowskiego.

– zaczynający się w Rabce szlak prowadzący na Krzywoń, Piątkową Górę i Rabską Górę do Raby Wyżnej.

– krótki szlak łącznikowy pomiędzy Rabką-Słone, a Głównym Szlakiem Beskidzkim.

Zabytki i inne atrakcje

Zabytki i inne atrakcje na terenie miasta:

• drewniany kościół (1606, 1744-1778), obecnie siedziba Muzeum im. Władysława Orkana
• kapliczka św. Floriana (XIX w.)
• kościół św. Teresy i kapliczka zdrojowa z 1928 r.
• stary cmentarz
• muzeum Gorczańskie Jana Fudali
• Państwowy Teatr Lalek „Rabcio”
• Muzeum Orderu Uśmiechu
• pozostałości zespołu dworskiego (XVIII w.).
• kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny z początku XX w.

Wiele cennych eksponatów kultury zagórzańskiej i wołoskiej (w tym szałasy wołoskie) znajduje się w prywatnym Muzeum Gorczańskim Jana Fudali, znanego w Gorcach oraz na Podhalu malarza i poety. Był to jeden z niewielu przypadków, że dyrektor muzeum państwowego miał równocześnie własne muzeum.

Ponadgimnazjalne placówki edukacyjne w Rabce-Zdroju

• Zespół Szkół nr 2 w Rabce-Zdroju – szkoła założona w 1991 r.; wywodzi się ze Studium Nauczycielskiego. Zespół Szkół składa się z II Liceum Ogólnokształcącego i Technikum Informatycznego.
• I Liceum Ogólnokształcące im. E. Romera
• Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące im. Świętej Rodziny
• Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Ogólnokształcących im. M. L. Jakubowskiego przy Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc

Wspólnoty wyznaniowe

• Kościół rzymskokatolicki
• Kościół Chrześcijan Baptystów
• Zbór Świadków Jehowy z Salą Królestwa

Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie:

• Murrhardt
• Château-Gontier
• Frome
• Dominowo
• Rovaniemi

Zobacz też

• nazwy miejscowości z łącznikiem
• Uzdrowisko
• RTON Luboń Wielki
• Cmentarz żydowski w Rabce

Linki zewnętrzne

• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Serwis miejski
• Rabka w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IX (Poźajście – Ruksze) z 1888 r.