Rabka-Zdrój
Z Wikipedii
| Rabka-Zdrój | |||
|
|||
| Województwo | małopolskie | ||
| Powiat | nowotarski | ||
| Gmina • rodzaj |
Rabka-Zdrój miejska |
||
| Założono | XII wiek | ||
| Prawa miejskie | 21 września 1953 | ||
| burmistrz | Ewa Przybyło | ||
| Powierzchnia | 36,31 [1] km² | ||
| Położenie (punkt) | 49° 37' N 19° 58' E |
||
| Wysokość | 500-560 m n.p.m. | ||
| Ludność (2004) • liczba • gęstość |
13 023 [1] 359 [1] os./km² |
||
| Strefa numeracyjna |
0-18 | ||
| Kod pocztowy | 34-700 | ||
| Tablice rejestracyjne | KNT | ||
Położenie na mapie Polski  Rabka-Zdrój
|
|||
| TERC10 (TERYT) |
2121611124 | ||
| Miasta partnerskie |  Gmina Dominowo Rovaniemi Murrhardt Chateau-Gontier Frome |
||
|
Urząd miejski 3
ul.Parkowa 2 34-700 Rabka-Zdrójtel. 2676440; faks 2677700 |
|||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Rabka-Zdrój (do końca 1999 Rabka) – miasto w woj. małopolskim, w powiecie nowotarskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Rabka-Zdrój. Położona jest u styku Gorców i Beskidu Wyspowego oraz Pasma Podhalańskiego, na wysokości 500-560 m n.p.m., u ujścia potoków Poniczanki i Słonki do Raby. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. nowosądeckiego.
Administracyjnie do Rabki-Zdrój zalicza się także Polana Surówki.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Nazwę po raz pierwszy wymienia, powołując się na dokument Bolesława Wstydliwego z 1254 roku Jan Długosz w formie "Sal in Rabschyca", co wskazywałoby na to, że już wówczas rabczańskie solanki były znane i prawdopodobnie wykorzystywane dla potrzeb klasztoru Cystersów, na terenie dóbr których Rabka leżała.
W wyniku badań w 1858 r. stwierdzono, że miejscowe solanki są jednymi z najsilniejszych solanek jodowo-bromowych w Europie. Pierwszy Zakład Kąpielowo-Leczniczy powstał w 1864 roku, a w osiem lat później otwarto Zakład Leczenia Dzieci. Specyficzny mikroklimat spowodował, że Rabka szybko rozwijała się, zwłaszcza jako uzdrowisko dziecięce.
Pod okupacją niemiecką działała tu Szkoła Policji Bezpieczeństwa i SD, która kształciła także pewną liczbę polskich policjantów.
Po wojnie był to obok Zakopanego ważny ośrodek leczenia gruźlicy. Kiedy przestała być ona uważana za chorobę społeczną, sanatoria (z największymi: Instytutem Matki i Dziecka z Warszawy oraz Śląskim Ośrodkiem Rehabilitacji Dzieci im. W. Pstrowskiego, obecnie im. Szebesty) stały się placówkami leczenia głównie astmy oskrzelowej i schorzeń górnych dróg oddechowych.
[edytuj] Dzisiaj
Rabka nazywana jest "Miastem Dzieci Świata". Tytuł ten w 1996 roku na wniosek Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu nadał miastu Wojewoda Małopolski. W tym samym roku utworzono w Szkole Podstawowej nr 2 w Rabce Muzeum Orderu Uśmiechu, obecnie przeniesione do nowej siedziby na terenie rodzinnego parku rozrywki "Rabkoland". Tam też znajduje się Muzeum Polskich Rekordów i Osobliwości. W Rabce odbyły się 3 Światowe Zloty Kawalerów Orderu Uśmiechu.
Rabka ma własną scenę teatralną, jest nią Teatr Lalek "Rabcio", a także pomnik Świętego Mikołaja stojący przed zabytkowym budynkiem czynnej stacji kolejowej, nazwanej wówczas Domem Świętego Mikołaja. Sam pomnik, a zwłaszcza jego lokalizacja, wzbudza w Rabce wiele kontrowersji.
W parku zdrojowym znajduje się pomnik Jana Pawła II, przy którym ma swój początek jeden ze szlaków papieskich.
Jedną z atrakcji miasta jest uruchomiona 21 listopada 2006 fontanna przed dyrekcją uzdrowiska.
[edytuj] Tranzyt
Przez zachodnie krańce Rabki-Zdrój przebiega droga krajowa nr 7 oraz droga międzynarodowa E77. Oprócz tego w Rabce początek ma droga krajowa nr 47, a północnymi dzielnicami biegnie droga krajowa nr 28.
Ponadto przez Rabkę-Zdrój biegnie linia kolejowa nr 104 (Chabówka - Nowy Sącz) łącząca Zakopane z Krakowem i Tarnowem.
[edytuj] Uzdrowisko
Od ponad stu lat miejscowość znana jest jako uzdrowisko. Wykorzystuje się walory klimatyczne oraz wody lecznicze do leczenia schorzeń układu oddechowego i krążenia, głównie u dzieci. Uzdrowisko dysponuje 9 ujęciami wód głębinowych (o głębokości do 1 200 m), głównie solanek z grupy jodkowo-chlorkowo-sodowo-bromkowych. Pierwsze ujęcie wykonano w 1858. Temperatura wód dochodzi do 30 °C. Planowane jest odbudowanie spalonej w czasie II wojny tężni solanek.
Przedsiębiorstwo Uzdrowisko Rabka dysponuje zakładem przyrodoleczniczym, czterema sanatoriami i czterema szpitalami uzdrowiskowymi, z których trzy przeznaczone są dla dzieci. Ponadto w miejscowości funkcjonują wspomniane wcześniej sanatorium dziecięce Górnośląski Ośrodek Rehabilitacji Dzieci im. dra A.Szebesty, zamiejscowy oddział Instytutu Matki i Dziecka oraz liczne domy wczasowe.
Ważnym uzupełnieniem uzdrowiska jest starannie utrzymany park zdrojowy.
[edytuj] Turystyka
Z Rabki prowadzą szlaki piesze i rowerowe na okoliczne szczyty Gorców (Turbacz), Beskidu Wyspowego (Luboń Wielki) i Pasma Babiogórskiego (Babią Górę). Czerwony szlak z Turbacza przez Rabkę na Babią Górę jest częścią Głównego Szlaku Beskidzkiego. W Rabce znajduje się również Stacja Centralna Grupy Podhalańskiej Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, w której mieści się pierwsze w Polsce Centrum Koordynacji Ratownictwa Górskiego.
[edytuj] Szlaki turystyczne
- Główny Szlak Beskidzki im.Kazimierza Sosnowskiego. Do Rabki prowadzi on od wschodu z Jordanowa przez Skawę oraz podnóża Birtalowej i Zbójeckiej Góry. Z Rabki kieruje się w Gorce, gdzie przez Maciejową i Stare Wierchy wyprowadza na Turbacz.
- szlak długodystansowy prowadzący z Łopusznej do Brzeźnicy. Do Rabki prowadzi od zachodu z Turbacza przez Koninki i Olszówkę. Z Rabki poprzez przełęcz pomiędzy Banią, a Grzebieniem oraz Rabkę-Zaryte wyprowadza na Luboń Wielki.
- krótki szlak łączący centrum miejscowości ze szczytem Lubonia Wielkiego
- nie jest to szlak biegnący przez centrum miejscowości, a jedynie przez Rabkę-Zaryte. Prowadzi on ze Starych Wierchów przez Olszówkę, a wyprowadza na Luboń Wielki. Szlak ten przebiega m.in. przez Perć Borkowskiego.- - zaczynający się w Rabce szlak prowadzący na Krzywoń, Piątkową Górę i Rabską Górę do Raby Wyżnej.
- krótki szlak łącznikowy pomiędzy Rabką-Słone, a Głównym Szlakiem Beskidzkim.
[edytuj] Zabytki i inne atrakcje
- drewniany kościół (1606, 1744-1778), obecnie siedziba Muzeum im. Władysława Orkana
- kapliczka św. Floriana (XIX w.)
- kościół św.Teresy i kapliczka zdrojowa z 1928 r.
- stary cmentarz
- muzeum Gorczańskie Jana Fudali
- Państwowy Teatr Lalek "Rabcio"
- Muzeum Orderu Uśmiechu
- pozostałości zespołu dworskiego (XVIII w.).
- kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny z początku XX w.
Wiele cennych eksponatów kultury zagórzańskiej i wołoskiej (w tym szałasy wołoskie) znajduje się w prywatnym Muzeum Gorczańskim Jana Fudali, znanego w Gorcach oraz na Podhalu malarza i poety. Był to jeden z niewielu przypadków, że dyrektor muzeum państwowego miał równocześnie własne muzeum.
[edytuj] Ponadgimnazjalne placówki edukacyjne w Rabce-Zdroju
- Zespół Szkół nr 2 w Rabce-Zdroju
- I Liceum Ogólnokształcące im. E. Romera
- Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące im. Świętej Rodziny
- Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Ogólnokształcących im. M. L. Jakubowskiego przy Instytucie Gruźlicy i Chorób Płuc
[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe
[edytuj] Osoby związane z Rabką
- Paweł Filas
- Jan Fudala
- Kinga Ilgner
- Łukasz Jarosz
- Maria Kaczyńska
- Janusz Stokłosa
- Czesław Trybowski
- Jan Wieczorkowski
- Bertold Kittel
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Mapy: Autopilot • Google Maps • Targeo • Zumi
- Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
- Serwis miejski
|
||||||||||||||||
|
|||||||||||||
