Tygodnik Powszechny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy katolickiej gazety o tym tytule. Zobacz też: inne gazety o tym samym tytule.
Tygodnik Powszechny
Tygodnik Powszechny logo.svg
Częstotliwość Tygodnik
Kraj  Polska
Adres ul. Wiślna 12,
31-007 Kraków
Wydawca Tygodnik Powszechny spółka z o.o.
Rodzaj czasopisma katolicki tygodnik społeczno-kulturalny
Pierwsze wydanie 24 marca 1945
Redaktor naczelny Piotr Mucharski
Średni nakład (11/2013) 34 750[1] egz.
Format A3
Liczba stron 40-48
ISSN 0041-4808
OCLC 613307601
Strona internetowa czasopisma

Tygodnik Powszechny” – ukazujący się od 1945 r. tygodnik katolicki o tematyce społeczno-kulturalnej, założony przez kardynała Adama Stefana Sapiehę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszy numer Tygodnika Powszechnego ukazał się z datą 24 marca 1945 r. Komitet redakcyjny składał się początkowo z czterech osób: z ks. Jana Piwowarczyka, Jerzego Turowicza (przez wiele lat będzie redaktorem naczelnym Tygodnika), Konstantego Turowskiego i Marii Czapskiej. Później dołączyli do nich m.in. Zofia Starowieyska-Morstinowa, Stefan Kisielewski, Leopold Tyrmand, Antoni Gołubiew, Paweł Jasienica (do aresztowania w 1948 r.), ks. Andrzej Bardecki, Stanisław Stomma, Hanna Malewska i Józefa Golmont-Hennelowa. W 1953 r. pismo zamknięto z powodu odmowy opublikowania w numerze z 8 marca nekrologu Stalina, a jego wydawanie wznowiono w grudniu 1956 r. W latach 1953-1956 ukazywał się za to tzw. Tygodnik paxowski – pod identyczną winietą, zachowujący ciągłość numeracji – nie redagowany jednak przez prawowitych właścicieli. W tym czasie linia czasopisma stała się znacznie przychylniejsza PZPR, zaś na jego łamach często krytykowano młodzież oraz hierarchię kościelną[2]. Po tym, jak w 1956 r. „Tygodnik” wrócił w posiadanie redaktorów z Wiślnej, na łamach publikowali m.in. Karol Wojtyła, Władysław Bartoszewski, Jerzy Zawieyski, Jacek Woźniakowski, Stefan Wilkanowicz, Leszek Kołakowski, Stanisław Lem, Zbigniew Herbert, Tadeusz Kudliński, Czesław Zgorzelski. Pismo było wówczas uważane za jedyny niezależny głos środowiska tzw. inteligencji katolickiej. Ze środowiskiem tygodnika związane jest Koło Poselskie „Znak”. Później współpracowało ono z KOR, współtworzyło „Solidarność” (jej kapelanem został ks. Józef Tischner – jeden ze sztandarowych publicystów krakowskiego pisma). Od chwili wyboru kardynała Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową – „Tygodnik” stał się najpopularniejszym w Polsce przekaźnikiem nauki Jana Pawła II i przez długi czas jedynym pismem, któremu papież udzielił wywiadu (3 sierpnia 1980). Później dostąpiło tego zaszczytu tylko włoskie „Il Tempo”. Na łamach „Tygodnika” przez lata publikował swoje wiersze Czesław Miłosz, który w 1945 r. przygotował dla Jerzego Turowicza rękopiśmienny tomik „Wierszy pół-perskich”. Jedynym polskim pismem, na którego łamach Miłosz zamieszczał swoje wiersze po otrzymaniu Nagrody Nobla, był właśnie „Tygodnik Powszechny”. Po wprowadzeniu stanu wojennego wydawanie pisma zostało na kilka miesięcy zawieszone, jednak redakcja mimo to nadal się zbierała, prowadząc ożywione dyskusje na tematy polityczne oraz planując jego przyszłość[2]. Od 1982 r. tygodnik ukazywał się bez przerw. W latach 80. XX wieku tygodnik stał się nieformalnym organem polskiej opozycji demokratycznej i był niekiedy uważany za jedyne legalne pismo opozycyjne w PRL. W 1987 r. na łamach „Tygodnika Powszechnego” ukazał się głośny esej Jana Błońskiego „Biedni Polacy patrzą na getto”.

Od lat 90. niechętna Tygodnikowi była część kościelnej hierarchii, która krytykowała zbyt liberalną, jej zdaniem, formułę pisma (odzwierciedla to poniekąd prawie nieobecny kolportaż parafialny pisma). W latach 90. w efekcie konfliktów z władzami kościelnymi redakcja Tygodnika utraciła asystenta kościelnego[3]. W 1998 r. Maria Zmarz-Koczanowicz zrealizowała film pt. „Zwyczajna dobroć” opowiadający o Jerzym Turowiczu. Po śmierci Jerzego Turowicza w 1999 r. redaktorem naczelnym Tygodnika został ks. Adam Boniecki. W kwietniu 2005 doszło do zwolnienia przez ks. Bonieckiego kierownika działu politycznego pisma red. Krzysztofa Burnetki z powodu opublikowania przezeń na łamach Gazety Wyborczej niezakwalifikowanego wcześniej do druku w Tygodniku kontrowersyjnego w treści i tytule artykułu „Nowe idzie, stare jedzie”[4].

Od 2003 w ramach portalu Onet.pl działa oficjalna witryna internetowa „Tygodnika Powszechnego”[5].

W kwietniu 2007 r. 49% udziałów w Tygodniku Powszechnym objęła Grupa ITI. Od 5 grudnia 2007 r. Tygodnik Powszechny wydawany jest w mniejszym formacie. W dużym stopniu została odmieniona szata graficzna pisma, a także skład redakcji. 23 czerwca 2008 Grupa ITI stała się większościowym udziałowcem pisma, po tym jak w wyniku transakcji z Fundacją Tygodnika Powszechnego jej udziały wzrosły do 53%[6].

W 2009 roku, w wyniku znacznego spadku zleceń od reklamodawców, spowodowanego kryzysem finansowym, Tygodnik Powszechny stanął przed groźbą upadku. Redaktor naczelny, ks. Adam Boniecki, na łamach Tygodnika zaapelował do czytelników o pomoc, przyznając, że w tak złej sytuacji finansowej czasopismo jeszcze nie było[7]. W czerwcu 2010 na antenie TVN24 zaczął ukazywać się program „Czas Decyzji z Tygodnikiem Powszechnym”, w którym szeroko komentowane były wydarzenia z kampanii prezydenckiej.

Pod koniec roku 2010 upubliczniona została decyzja prowincjała zgromadzenia księży marianów, ks. Pawła Naumowicza MIC, który nakazał ks. Adamowi Bonieckiemu rezygnację z kierowania pismem z uwagi na wiek (Boniecki miał wtedy 76 lat) i powrót do domu zakonnego w Warszawie. W marcu 2011 kierownictwo redakcji objął wieloletni zastępca ks. Bonieckiego, Piotr Mucharski, zaś sam ks. Boniecki został zaproszony do kontynuowania współpracy z redakcją w charakterze redaktora seniora, piszącego m.in. artykuły wstępne do kolejnych numerów. W grudniu 2011 Grupa ITI wycofała się kapitałowo ze spółki wydającej „Tygodnik”, nieodpłatnie przekazując wszystkie swoje udziały Fundacji Tygodnika Powszechnego, która tym samym stała się samodzielnym właścicielem pisma[8][9]. We wrześniu 2014 roku część udziałów posiadła Fundacja Centrum Kopernika.[10]

„Tygodnik Powszechny” współpracuje z Religia.tv i Discovery Historia.

Wartości[edytuj | edytuj kod]

Tygodnik Powszechny stara się godzić wartości liberalizmu z zasadami wiary, prezentuje otwarty, ekumeniczny nurt polskiego katolicyzmu. Kieruje się zasadą dialogu, często zapraszając do debaty na łamach reprezentantów poglądów innych niż ściśle katolickie. Według typologii Jarosława Gowina zaprezentowanej w książce „Kościół w czasach wolności” Tygodnik jest jednym z głównych reprezentantów nurtu katolicyzmu otwartego, inspirowanego katolickim personalizmem.

Jak pisze Sergiusz Kowalski, analizując dyskurs publicystyki pisma w latach 1993-1995, „Publicyści Tygodnika cenią umiarkowanie, otwartość, gotowość do dialogu i kompromisu”, poszukując „modus vivendi między liberalną demokracją i Kościołem, nowoczesnością i tradycją” (Kowalski 1997: 148).

Fundacja Tygodnika Powszechnego przyznaje Medal świętego Jerzego „za zmagania ze złem i uparte budowanie dobra w życiu społecznym ludziom, którzy wykazują szczególną wrażliwość na biedę, krzywdę, niesprawiedliwość i wrażliwość tę wyrażają czynem”.

Krytyka[edytuj | edytuj kod]

List Jerzego Turowicza do Tadeusza Mazowieckiego z 20.08.1989 z gratulacjami objęcia funkcji Premiera RP

Tygodnik Powszechny w czasach PRL-u był uważany za pismo, w którym w pewnym stopniu (wyznaczonym przez cenzurę) można było głosić poglądy nieprzychylne władzom komunistycznym. Po 1989 pismo stało się przedstawicielem jednej opcji w dialogu wewnątrzkościelnym – określanej jako katolicyzm otwarty – co spowodowało falę krytyki ze strony innych środowisk. Tygodnikowi przypisywano również reprezentowanie po 1989 r. tylko jednego środowiska politycznego (Unii Demokratycznej, potem Unii Wolności) – ze względu na fakt, że wielu ludzi związanych z pismem było uczestnikami przemian politycznych (Józefa Hennelowa, Tadeusz Mazowiecki, Krzysztof Kozłowski).

Krytycy krakowskiego tygodnika często powołują się na fragment listu[11], jaki 15 maja 1995 z okazji jubileuszu 50-lecia przesłał „Tygodnikowi” Jan Paweł II[12].

Dodatki tematyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Magazyn literacki (dawniej: Książki w Tygodniku)
  • Ucho Igielne
  • Rzecz Obywatelska
  • Historia w Tygodniku
  • Dodatki specjalne
  • Nowa Europa Wschodnia
  • Europa Środka
  • Cybertygodnik
  • Unia dla Ciebie
  • Apokryf
  • Kontrapunkt
  • Parafia

Redakcja pisma[edytuj | edytuj kod]

stan na 18 stycznia 2014[13]

Kierownictwo[edytuj | edytuj kod]

Działy redakcyjne[edytuj | edytuj kod]

Felietoniści[edytuj | edytuj kod]

Stali współpracownicy[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. „Tele Tydzień” najchętniej kupowanym tygodnikiem, „Polityka” lepsza od „Newsweeka” (Top 64) (pol.). wirtualnemedia.pl, 2014-02-03. [dostęp 2014-02-06].
  2. 2,0 2,1 Joanna Podsadecka, Gen ryzyka w sobie miał... O Jerzym Turowiczu opowiadają: ks. Adam Boniecki Józefa Hennelowa Krzysztof Kozłowski Adam Michni, Literatura Faktu PWN, Warszawa 2012, ISBN 978-83-01-16884-1.
  3. W latach 90. Tygodnik utracił asystenta kościelnego.
  4. Konflikt w Tygodniku Powszechnym.
  5. Tygodnik Powszechny w Onet. wirtualnemedia.pl, 27 sierpnia 2003. [dostęp 20 stycznia 2014].
  6. ITI zwiększa udziały w „Tygodniku Powszechnym”, tvn24.pl [dostęp 27.06.2008].
  7. tygodnik.onet.pl: „Tygodnik” w godzinie kryzysu (pol.). [dostęp 4 marca 2009].
  8. Zmiany w „Tygodniku Powszechnym”. tygodnik.onet.pl, 2011-12-27. [dostęp 2011-12-27].
  9. ITI wycofało się z „Tygodnika Powszechnego”. tokfm.pl, 2011-12-27. [dostęp 2011-12-27].
  10. http://tygodnik.onet.pl/wlasnym-glosem/tygodnik-powszechny-ma-nowego-udzialowca/r62ql
  11. onet.pl – Tygodnik Powszechny.
  12. W ciągu trwającej kilkadziesiąt lat przyjaźni Jana Pawła II z Jerzym Turowiczem, zdarzało się im toczyć polemiki w sprawach dotyczących Kościoła. „Dla Kościoła krytyka może być potrzebna i konstruktywna, zwłaszcza jeśli płynie z miłości” – pisał, w jednym z listów do naczelnego Tygodnika Powszechnego, Jan Paweł II. – m.in. na znaczący jego fragment: „(...) Rok 1989 przyniósł w Polsce głębokie zmiany związane z upadkiem systemu komunistycznego. Odzyskanie wolności zbiegło się paradoksalnie ze wzmożonym atakiem sił lewicy laickiej i ugrupowań liberalnych na Kościół, na Episkopat, a także na Papieża. Wyczułem to zwłaszcza w kontekście moich ostatnich odwiedzin w Polsce w roku 1991. Chodziło o to, aby zatrzeć w pamięci społeczeństwa to, czym był Kościół w życiu Narodu na przestrzeni minionych lat. Mnożyły się oskarżenia czy pomówienia o klerykalizm, o rzekomą chęć rządzenia Polską ze strony Kościoła czy też o hamowanie emancypacji politycznej polskiego społeczeństwa. Pan daruje, jeżeli powiem, iż oddziaływanie tych wpływów odczuwało się jakoś także w 'Tygodniku Powszechnym’. W tym trudnym momencie Kościół w ‘Tygodniku’ nie znalazł, niestety, takiego wsparcia i obrony, jakiego miał poniekąd oczekiwać: 'nie czuł się dość miłowany’ – jak kiedyś powiedziałem (...)”.
  13. Redakcja. Tygodnik Powszechny. [dostęp 2014-01-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • „Trzy ćwiartki wieku. Rozmowy z Jerzym Turowiczem” Jacek Żakowski
  • „Pół wieku pod włos, czyli życie Tygodnika Powszechnego w czasach heroicznych” Jacek Żakowski
  • „Anatomia smaku. Rozmowy o losach zespołu Tygodnika Powszechnego w latach 1953-1956” Jacek Żakowski
  • „Wierność” (wywiad-rzeka z Jerzym Turowiczem) Tadeusz Kraśko
  • „Czterdzieści pięć lat w opozycji” Robert Jarocki
  • „Zawsze jest inaczej” – z ks. Andrzejem Bardeckim rozmawiają Adam Szostkiewicz i Janusz Poniewierski
  • „Gliniarz z Tygodnika. Rozmowy z byłym ministrem Krzysztofem Kozłowskim” Witold Bereś, Krzysztof Burnetko
  • „Bo jestem z Wilna. Z Józefą Hennelową rozmawia Roman Graczyk
  • „Bilet do raju” Jerzy Turowicz
  • „Kościół nie jest łodzią podwodną” Jerzy Turowicz
  • „Chrześcijanin w dzisiejszym świecie” Jerzy Turowicz
  • „Korespondencja” Zbigniew Herbert, Jerzy Turowicz
  • „Pościg za nadzieją” Stanisław Stomma
  • „Wolność w blasku prawdy”, S. Kowalski.
  • „O retoryce Tygodnika Powszechnego”, M. Czyżewski, S. Kowalski, A. Piotrowski
  • „Cena przetrwania? SB wobec Tygodnika Powszechnego”, Roman Graczyk

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]