Jerzy Nowosielski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jerzy Nowosielski
Jerzy Nowosielski - portret wyk. Zbigniew Kresowaty.jpg
Jerzy Nowosielski (portret wykonany przez Zbigniewa Kresowatego)
Data i miejsce urodzenia 7 stycznia 1923
Kraków
Data i miejsce śmierci 21 lutego 2011
Kraków
Narodowość polska
Dziedzina sztuki malarstwo
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Miasto u stóp gór (pejzaż)
Sala Jerzego Nowosielskiego w Pałacu Prezydenckim w Warszawie
Freski Jerzego Nowosielskiego w kaplicy (dolnej cerkwi) św. Eliasza i św. Hieronima ze Strydonu w cerkwi św. Jana Klimaka w Warszawie
Krucyfiks Jerzego Nowosielskiego w kościele św. Dominika na warszawskim Służewie

Jerzy Nowosielski (ur. 7 stycznia 1923 w Krakowie, zm. 21 lutego 2011 tamże[1]) – polski malarz, rysownik, scenograf, filozof i teolog prawosławny. Uważany za jednego z najwybitniejszych współczesnych pisarzy ikon.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Krakowie, jego matka była Polką, ojciec Łemkiem wyznania unickiego i pochodził z Odrzechowej w powiecie sanockim.

W 1940 rozpoczął naukę w Staatliche Kunstgewerbeschule Krakau u profesora Stanisława Kamockiego. W latach 1942–1943 podczas nowicjatu studiował ikonopisarstwo w unickiej Ławrze Uniejowskiej św. Jana Chrzciciela w Uniowie pod Lwowem. Po powrocie do Krakowa związany był z kręgiem przyszłej Grupy Krakowskiej. W latach 1945–1947 studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie u profesora Eugeniusza Eibischa. Na I Wystawie Sztuki Nowoczesnej w Krakowie (1948) wystawił obrazy w stylu abstrakcji geometrycznej[2].

Na początku swej drogi artystycznej był asystentem Tadeusza Kantora i pozostawał pod wpływem Tadeusza Brzozowskiego. W okresie socrealizmu zajmował się sztuką sakralną oraz scenografią. Swoją pierwszą wystawę miał w 1955, zaraz potem reprezentował Polskę na biennale w Wenecji (1956) i w São Paulo (1959).

Od 1976 był profesorem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie oraz członkiem Polskiej Akademii Umiejętności, Grupy Młodych Plastyków oraz Grupy Krakowskiej.

W 1996 wspólnie z żoną Zofią założył Fundację Nowosielskich, której celem jest wspieranie wybitnych osiągnięć kultury polskiej poprzez przyznawanie stypendiów i dorocznych nagród.

Jerzy Nowosielski został pochowany 26 lutego 2011 na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Od najmłodszych lat był zafascynowany liturgią wschodnią, w której został wychowany (najpierw jako grekokatolik, później prawosławny).

Malował ikony głównie przedstawione w metafizycznych kompozycjach figuralnych i pejzażach; płasko malowane formy obwodził konturem. Tworzył monumentalne dekoracje ścienne, m.in. w kościele w Lourdes, kościele Ducha Świętego w Tychach, kościele Reformatów na Azorach w Krakowie, dolnej cerkwi pw. św. Jana Klimaka w Warszawie, cerkwiach Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Gródku i Kętrzynie, kościele Opatrzności Bożej w Wesołej, kościele pw. Podwyższenia Krzyża św. w Warszawie na Jelonkach oraz w cerkwi w Hajnówce. W Białym Borze stworzył niewielką cerkiew greckokatolicką, w której zaprojektował architekturę, wyposażenie wnętrza i wystrój malarski. Ikonostasy oraz malowidła profesora zdobią m.in.: Greckokatolicką Katedrę we Wrocławiu, Cerkiew Podwyższenia Krzyża Świętego w Górowie Iławeckim, kaplicę w Metropolitalnym Seminarium Duchownym w Lublinie,w której modlą się alumni greckokatoliccy, oraz kaplicę klasztorną oo. Bazylianów w Węgorzewie. Ostatnią, nieukończoną pracą Jerzego Nowosielskiego jest krucyfiks w kościele św. Dominika na warszawskim Służewie[3].

Autor prac teoretycznych o ikonie i malarstwie, m.in.

  • Wokół ikony. Rozmowy z Jerzym Nowosielskim (1985)
  • Inność prawosławia (1991)

Odznaczenia, tytuły, wyróżnienia, upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

11 maja 2012 w Pałacu Prezydenckim w Warszawie otwarto Salę Jerzego Nowosielskiego, w której można obejrzeć 10 dzieł artysty[8].

Włamanie i kradzież zbiorów[edytuj | edytuj kod]

Dwa dni po śmierci artysty policja ustaliła, że najprawdopodobniej między godzinami popołudniowymi 22 lutego 2011 a rannymi 23 lutego 2011 włamano się do mieszkania Nowosielskiego i skradziono dzieła malarskie[9][10]. Skradzionych zostało 10 obrazów i ikon malarza, dwie ikony nieznanego autora, dwie reprodukcje nieznanego autora, dwa zegary, szereg pamiątek i 230 zł[11]. Rzecznik małopolskiej policji 5 marca 2011 r. ogłosił, iż odzyskano skradzione obrazy. W dniu 8 marca 2011 dzieła i przedmioty odzyskane po włamaniu zostały przekazane Fundacji Nowosielskich, której prezesem jest będący niegdyś wieloletnim przyjacielem i opiekunem malarza Andrzej Starmach[12].

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. wp.pl: Jerzy Nowosielski nie żyje. 2011-02-21.
  2. Galeria Agraart. Jerzy Nowosielski
  3. Maciej Staniecki. Odsiecz wenecka. „Rzeczpospolita”, s. P13, 29-30 grudnia 2012. 
  4. M.P. z 1998 r. Nr 7, poz. 154
  5. M.P. z 1993 r. Nr 66, poz. 585
  6. Medal Gloria Artis dla Jerzego Nowosielskiego. rp.pl, 16 stycznia 2008. [dostęp 2013-01-05].
  7. Dziennik Polski, rok XXIX, nr 172 (9145), s. 2.
  8. Uroczyste otwarcie Sali Jerzego Nowosielskiego. prezydent.pl, 12 maja 2012. [dostęp 2012-12-01].
  9. tvpinfo.pl: Skradziono obrazy z domu Nowosielskiego. 2011-02-23.
  10. naszemiasto.pl: Kraków: włamanie do domu Jerzego Nowosielskiego. 2011-02-23.
  11. Marian Satała w: Gazeta Krakowska: Policja zaprezentowała odzyskane obrazy Nowosielskiego [VIDEO]. 2011-03-08.
  12. Polska Agencja Prasowa w: Gazeta Wyborcza: Policja przekazała Fundacji Nowosielskich odzyskane obrazy. 2011-03-08.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]