Pius XI

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pius XI
Pius Undecimus
Ambrogio Damiano Achille Ratti
Papież
Pius XI
Herb Pius XI Pax Christi in regno Christi
Pokój Chrystusowy w Królestwie Chrystusowym
Data i miejsce urodzenia 31 maja 1857
Desio
Data i miejsce śmierci 10 lutego 1939
Watykan
papież
Okres sprawowania 6 lutego 1922 – 10 lutego 1939
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 20 grudnia 1879
Kreacja kardynalska 19 lipca 1921
Benedykt XV
Kościół tytularny Santi Silvestro e Martino ai Monti
Pontyfikat 6 lutego 1922
Odznaczenia
Order Orła Białego (Polska)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Pius XI w Wikicytatach

Pius XI (łac. Pius XI, właśc. Ambrogio Damiano Achille Ratti; ur. 31 maja 1857 w Desio, zm. 10 lutego 1939 w Watykanie[1]) – arcybiskup Mediolanu (1921-1922), papież w okresie od 6 lutego 1922 do 10 lutego 1939[2] i 1. Suweren Państwa Miasto Watykan od 7 czerwca 1929 do 10 lutego 1939.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Desio koło Mediolanu jako syn fabrykanta przędzalni jedwabiu Francesca Ratti i Teresy Galli[3]. Początkowo uczył się w szkołach kościelnych. Po zdaniu matury w gimnazjum państwowym w Mediolanie wstąpił do seminarium duchownego. Święcenia kapłańskie przyjął 20 grudnia 1879[3]. Kontynuował studia w Rzymie (prawo kanoniczne na Uniwersytecie Gregoriańskim, teologię na dominikańskim uniwersytecie Sapienza oraz filozofię w Akademii św. Tomasza – uzyskując trzy doktoraty)[3]. W 1882 wrócił do Mediolanu i pracował 3 miesiące w duszpasterstwie. Przez kilka lat był w tamtejszym seminarium, profesorem dogmatyki i homiletyki[3].

Od 5 listopada 1888 pracował w Bibliotece Ambrozjańskiej w Mediolanie[3] (zajmował się tam m.in. konserwatorstwem, muzealnictwem, zabezpieczaniem starodruków oraz zdobył gruntowną wiedzę historyczną). Odbył badania naukowe w wielu ośrodkach europejskich, m.in. w Berlinie, Wiedniu, Oxfordzie, Paryżu, Monachium i Rydze. W latach 1907-1911 został prefektem Biblioteki Ambrozjańskiej[3]. W roku 1914 został mianowany na stanowisko prefekta Biblioteki Watykańskiej i protonotariusza apostolskiego[3].

Był także bardzo dobrym alpinistą, do jego osiągnięć należą m.in. zdobycie Cima di Jazzi, Dufourspitze wschodnią ścianą, oraz wejścia na Matterhorn i Mont Blanc.

Biskupstwo i służba dyplomatyczna[edytuj | edytuj kod]

PioXI et Pacelliinaugurazioneradiovaticana.jpg

25 kwietnia 1918 został mianowany przez papieża Benedykta XV wizytatorem apostolskim w Polsce i Litwie[3]. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został nuncjuszem apostolskim w Polsce (6 czerwca 1919)[3]. Trzy dni wcześniej, 3 czerwca został wybrany arcybiskupem tytularnym Nafpaktos[3]. Podczas bitwy warszawskiej 1920 r. pozostał w Warszawie jako jeden z dwóch (obok przedstawiciela Turcji) przedstawicieli dyplomatycznych obcego państwa[1].

Podczas pobytu w Polsce wizytatora apostolskiego Achille Rattiego doszło do konfliktu pomiędzy nim a ówczesnym biskupem krakowskim Adamem Sapiehą, który w czasie pierwszego powojennego zjazdu polskich biskupów w Gnieźnie (26–30 sierpnia 1919 r.), poprosił Achille Rattiego o opuszczenie sali obrad, argumentując, iż "Kościół polski chce rozstrzygać swoje sprawy bez wpływów zewnętrznych"[4]. Napięcia w relacjach pomiędzy Rattim a Sapiehą mogły przyczynić się do tego, że po wyborze Achille Rattiego na papieża Piusa XI (6 lutego 1922 r.), biskup krakowski Adam Sapieha nie otrzymał z rąk Piusa XI kapelusza kardynalskiego. Do godności kardynała Adama Sapiehę wyniósł (18 lutego 1946 roku) papież Pius XII.

13 czerwca 1921 Benedykt XV mianował go arcybiskupem Mediolanu i kardynałem prezbiterem kościoła Santi Silvestro e Martino ai Monti[3]. Kapelusz kardynalski uzyskał zaledwie 5 miesięcy przed wyborem na papieża, 19 lipca 1921.

Wybór na papieża[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Benedykta XV zebrało się konklawe, które 6 lutego 1922 wybrało w czternastym głosowaniu Rattiego na papieża[1]. Przyjął wówczas imię Piusa XI. Po koronowaniu, udzielił błogosławieństwa Urbi et Orbi z loggii Bazyliki św. Piotra, po raz pierwszy od 1870[1].

Pontyfikat[edytuj | edytuj kod]

Sprawy wewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Papież Pius XI

Papież Pius XI w 1922 nakazał, aby konklawe rozpoczynało się po upływie 15–18 dni od śmierci papieża. Miało to umożliwić przybycie na konklawe kardynałom zamorskim. Wkrótce po zakończeniu pierwszej wojny światowej rozpoczął dialog z włoskimi faszystami, na czele których stał Benito Mussolini[2]. Dzięki negocjacjom z duce i zdolnościom dyplomatycznym sekretarzy stanu Pietro Gasparriego i Eugenio Pacelliego, papież doprowadził do pojednania z Włochami[1]. 11 lutego 1929 podpisano traktaty laterańskie, które zapewniały suwerenność Państwu Miasto Watykan, uregulowały sprawy finansowe i konkordat oraz ostatecznie rozwiązały tzw. kwestię rzymską[2].

Sprawy zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ Pius przyjął jako swoją dewizę "Pokój Chrystusa w państwie Chrystusa", postanowił zaangażować się w łagodzenie skutków wojny na świecie[2]. Jedną z jego pierwszych inicjatyw była inauguracja (23 grudnia 1922) działalności Akcji Katolickiej[1]. Wkrótce potem podjął usilne kroki, by nawiązać stosunki dyplomatyczne z wieloma krajami[2]. Doprowadził do podpisania ponad 20 porozumień; znacznie poprawił stosunki na linii państwo-Kościół we Francji, gdzie złagodzono ustawę z 1905 roku[1].

Jednak głównym problemem Piusa były państwa totalitarne, w których nasilały się prześladowania chrześcijan[1]. W encyklice Divini Redemptoris (19 marca 1937) potępił ateistyczny komunizm[1]. Cztery lata wcześniej podpisał konkordat z nazistowskimi Niemcami, co tymczasowo zahamowało opozycję katolicką[1]. Kluczową rolę w negocjacjach odegrali kardynałowie: Michael von Faulhaber i Klemens August von Galen[2]. Jednak działania Hitlera i jego dojście do władzy w 1933, sprawiły że 14 marca 1937 papież wydał encyklikę Mit brennender Sorge, w której potępił hitleryzm[1].

Papież, który żywo interesował się sprawami misji, sprzeciwiał się sytuacji w Meksyku i Rosji, gdzie prześladowano katolików[2]. W kwietniu 1937, zachęcał Meksykanów, by organizowali się w ramach Akcji Katolickiej[1]. Popierał także Francisco Franco i jego działania w Hiszpanii oraz potępił tamtejszy rozdział Kościoła od państwa[1].

W 1925 podpisał konkordat z Polską, w którym ustanowiono 5 metropolii łacińskich, 1 ormiańską i 1 unicką[2]. W 1918 przewodniczył posiedzeniu Konferencji Episkopatu Królestwa Polskiego, który powołał do życia Uniwersytet Katolicki w Lublinie[2], natomiast w 1921 Uniwersytet Warszawski przyznał mu tytuł doktora honoris causa[5].

Sprawy religijne[edytuj | edytuj kod]

Pius XI 11 grudnia 1925 ogłosił encyklikę Quas primas, którą ustanowił Święto Chrystusa Króla z jego własnym officium i mszą św[1]. Przyczynił się do rozwinięcia idei pierwszych piątków miesiąca jako zadośćuczynienia Sercu Jezusa za grzechy ludzkości. W 1931 wprowadził uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi obchodzone 1 stycznia. W 1937 roku powołał Papieską Akademię Nauk[1]. W latach 1925-1926 utworzył Muzeum Misyjno-Etnologiczne które na początku zajmowało dwa piętra w Pałacu na Lateranie. Uroczysta inauguracja muzeum nastąpiła 21 grudnia 1927 r. Trzykrotnie, w latach 1925, 1929 (50. rocznica święceń kapłańskich Piusa) i 1933 (1900. rocznica śmierci Jezusa), z inicjatywy papieża obchodzono Rok Jubileuszowy[2].

Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych wydał serię encyklik (Divini illius magistri, Casti conubii, Quadragesimo anno i Nova impendet) w których wyraził stanowisko Kościoła w sprawach dotyczących wychowania chrześcijańskiego, definicji małżeństwa, metodom antykoncepcji i bezrobociu[1]. W 1928 potępił fałszywie pojmowany ekumenizm w encyklice Mortalium animos, gdzie stanowczo przeciwstawił się promowaniu jedności z Kościołami chrześcijańskimi, które nie pozostawały w łączności doktrynalnej z Kościołem katolickim[1]. Podjął także próby rozmów ekumenicznych z Kościołem anglikańskim i Cerkwią prawosławną, które nie przyniosły jednak żadnego rezultatu[2].

Kreował 76 kardynałów na siedemnastu konsystorzach[3]. W czasie całego pontyfikatu przeprowadził ponad 500 beatyfikacji i 33 kanonizacji[2]. Ogłosił świętymi m.in. Teresę z Lisieux, Jana Bosko, Jana Fishera, Tomasza More'a, Piotra Kanizjusza, Alberta Wielkiego, Konrada z Parzham i Andrzeja Bobolę[1][2]. Dodatkowo, nadał tytuł doktora Kościoła: Albertowi Wielkiemu, Piotrowi Kanizjuszowi, Robertowi Bellarminowi i Janowi od Krzyża[1].

Tajne archiwa[edytuj | edytuj kod]

Po 21 latach opracowywania materiałów archiwalnych dotyczących 17-letniego pontyfikatu Piusa XI dnia 18 września 2006 r. zgodnie z decyzją Benedykta XVI tajne watykańskie archiwum zawierające 30 tysięcy teczek, a w nich m.in. prywatne listy papieża, jego oficjalne korespondencje, encykliki i pisma, zostało otwarte dla historyków[6][7].

Tuż po otwarciu do Watykanu zgłosiło się około 50 naukowców z całego świata badających okres od 1922 do 1939 roku, których interesowała postawa Stolicy Apostolskiej względem rosnących przed wybuchem II wojny światowej postaw antysemickich i faszystowskich, głównie w Niemczech i we Włoszech[7].

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zmarł w Watykanie 10 lutego 1939 r. i został pochowany w Bazylice św. Piotra[3].

Encykliki[edytuj | edytuj kod]

Tablica Piusa XI na KUL-u

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 John N. D. Kelly: Encyklopedia papieży. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1997, s. 443-446. ISBN 83-06-02633-0.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 Rudolf Fischer-Wollpert: Leksykon papieży. Kraków: Znak, 1996, s. 168-170. ISBN 83-7006-437-X.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 Ratti, Achille (ang.). The Cardinals of the Holy Roman Church. [dostęp 2013-10-08].
  4. Józef Marecki, Filip Musiał (red.), Niezłomni. W obronie Ojczyzny i Kościoła, Wydawnictwo WAM, Kraków 2008, s. 10-11.
  5. Doktoraty HC (pol.). Uniwersytet Warszawski. [dostęp 2013-10-08].
  6. Watykan: jeszcze raz o archiwach Piusa XI i Piusa XII (pol.). Radio Watykańskie. [dostęp 2013-10-08].
  7. 7,0 7,1 Otwarto tajne archiwum Piusa XI (pol.). Wirtualna Polska. [dostęp 2013-10-08].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Pius XI na oficjalnej stronie Watykanu (biografia i dokumenty) (wł.) [data dostępu: 2011-03-17]


Poprzednik
Lorenzo Litta
Nuncjusz apostolski w Polsce
1918-1921
Następca
Lorenzo Lauri
Poprzednik
Andrea Ferrari
ArchbishopPallium PioM.svg Arcybiskup Mediolanu
1921-1922
ArchbishopPallium PioM.svg Następca
Eugenio Tosi
Poprzednik
Benedykt XV
Emblem of the Papacy SE.svg Papież
1922-1939
Emblem of the Papacy SE.svg Następca
Pius XII