Lista Dúnedainów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Jest to artykuł o charakterze zbiorczym, przedstawiający postacie Dúnedainów, zwanych inaczej Númenorejczykami, fikcyjnych ludzi ze stworzonej przez J. R. R. Tolkiena mitologii Śródziemia. Zamieszkiwali oni wyspę Númenor do czasu jej zniszczenia, jak również rozległe obszary Śródziemia, w tym królestwa Arnor i Gondor.

W większości są to postacie z tych tekstów Tolkiena, zawartych w Dodatku A do Władcy Pierścieni, Silmarillionie, Niedokończonych opowieściach i Historii Śródziemia, które opisują dzieje poszczególnych królestw númenorejskich.

Dúnedainowie mający większe znaczenie dla mitologii przedstawieni zostali w osobnych artykułach, podobnie jak sylwetki władców tego ludu czy też członków ważniejszych rodów.

Postacie są wymienione alfabetycznie według imion, przy czym dodatkowo podzielono je pomiędzy cztery działy:

  • Númenorejczycy, czyli Dúnedainowie, którzy całość lub większość życia spędzili na ojczystej wyspie do czasu jej zagłady;
  • Czarni Númenorejczycy, ci którzy stali się zwolennikami Władcy Ciemności;
  • Dúnedainowie Północy, żyjący na obszarze Arnoru (Północnego Królestwa) za czasów jego istnienia, jak i po upadku;
  • Dúnedainowie Gondoru, żyjący w tym królestwie.

Númenorejczycy[edytuj | edytuj kod]

Almarian[edytuj | edytuj kod]

Postać drugoplanowa z tekstu Aldarion i Erendis, królowa Númenoru, małżonka Tar-Meneldura.

Żyła w drugiej połowie I tysiąclecia Drugiej Ery. Była córka Vëantura, żeglarza i kapitana númenorejskiej floty. Miała złociste włosy i była bardzo urodziwa. Poślubiła Tar-Meneldura, który w 740 roku Drugiej Ery został piątym władcą wyspy. Miała z nim troje dzieci: Anardila, później znanego pod imieniem Aldarion oraz córki Ailinelę i Almielę.

Przez wiele lat Almarian wspierała swego ukochanego syna w realizacji jego żeglarskich zamierzeń. Starała się przy tym powstrzymywać męża przed ograniczaniem zapędów jego następcy. Właśnie Almarian zauważyła Erendis i uważała że będzie ona dobrą żoną dla Aldariona. Później, gdy małżeństwo to uległo jednak rozpadowi, opiekowała się wnuczką Ancalimë, którą bardzo rozpieszczała.

Imię Almarian pochodzi z quenyi.

Aratan[edytuj | edytuj kod]

Postać wymieniana w tekście Pierścienie Władzy i Trzecia Era, pojawia się także w Klęsce na polach Gladden; drugi syn Isildura.

Żył na przełomie Drugiej i Trzeciej Ery. Razem z pozostałymi członkami rodziny uciekł przed upadkiem Númenoru w 3319 roku Drugiej Ery. Następne lata spędził w Gondorze i wziął udział w wojnie Ostatniego Sojuszu z Sauronem (lata 3429–3441 Drugiej Ery). Podczas oblężenia Barad-dûr (3434–3441 Drugiej Ery) przebywał wraz z bratem Ciryonem w Minas Ithil, strzegąc tej warowni przed niespodziewanym atakiem wroga.

Isildur zabrał go ze sobą i swoimi pozostałymi synami, gdy wyruszył objąć rządy w Arnorze. Aratan poległ w bitwie na polach Gladden, próbując pomóc Ciryonowi.

Jego imię pochodzi z quenyi i znaczy w tej mowie Królewski człowiek[1].

Beregar[edytuj | edytuj kod]

Człowiek z Ziem Zachodnich Númenoru. Był potomkiem rodu Beöra, mężem Núneth i ojcem Erendis. Nieznana jest data jego narodzin i śmierci.

Ciryatur[edytuj | edytuj kod]

Postać wzmiankowana w tekście Historia Galadrieli i Celeborna; admirał floty Númenoru.

Żył za czasów Tar-Minastira (XV–XIX wiek Drugiej Ery). W 1700 roku Drugiej Ery dowodził wielką wyprawą, wysłaną przez tego władcę na pomoc Gil-galadowi, która przesądziła o wyniku wojny elfów z Sauronem.

Imię Ciryatur[2] pochodzi z quenyi i znaczy w tej mowie Władca okrętów[3].

Ciryon[edytuj | edytuj kod]

Postać wymieniana w tekście Pierścienie Władzy i Trzecia Era, pojawia się także w Klęsce na polach Gladden; trzeci syn Isildura.

Żył na przełomie Drugiej i Trzeciej Ery. Uciekł wraz z ojcem i pozostałymi członkami rodziny przed upadkiem Númenoru w 3319 roku Drugiej Ery do Śródziemia, gdzie następne lata spędził w nowo założonym królestwie Gondoru. Walczył potem w wojnie Ostatniego Sojuszu z Sauronem (lata 3429–3441 Drugiej Ery). Podczas oblężenia Barad-dûr (3434–3441 Drugiej Ery) Ciryon przebywał wraz z bratem Aratanem w Minas Ithil, strzegąc tej warowni przed niespodziewanym atakiem sił Władcy Ciemności.

Poległ w bitwie na polach Gladden wraz z wszystkimi żołnierzami, którzy wraz z Isildurem maszerowali do Arnoru.

Imię Ciryon[4] pochodzi z quenyi; zawiera cząstkę cir, która jest rdzeniem słowa cirya (statek)[5].

Elendur[edytuj | edytuj kod]

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Elendura, syna Isildura. Zobacz też: Elendur, król Arnoru.

Postać wzmiankowana w tekście Pierścienie Władzy i Trzecia Era, pojawia się także w Klęsce na polach Gladden, gdzie odgrywa ważną rolę; najstarszy syn Isildura.

Urodził się w 3299 roku Drugiej Ery. Wraz z ojcem i pozostałymi członkami rodziny, przeżył zagładę ojczystego Númenoru w 3319 roku. Następne lata spędził w królestwie Gondoru i uczestniczył w wojnie Ostatniego Sojuszu z Sauronem. W kolejnych starciach zwykle przebywał u boku Isildura, z wyjątkiem ostatniej walki na stokach Góry Przeznaczenia (3441 rok).

Po zwycięstwie nad Władcą Ciemności, jako że cieszył się pełnym zaufaniem Isildura, był jedną z nielicznych osób wiedzących o istnieniu Jedynego Pierścienia, władca bowiem nie rozgłaszał faktu posiadania tego magicznego klejnotu. Razem z braćmi Aratanem i Ciryonem towarzyszył mu w drodze na północ, do Arnoru, w 2 roku Trzeciej Ery. W trakcie bitwy na polach Gladden to on nakłonił ojca do ucieczki. Zginął jako jeden z ostatnich Dúnedainów.

Elendur był bardzo podobny do swego dziadka, Elendila, zarówno pod względem charakteru, jak i wyglądu. Miał zadatki na wybitnego władcę.

Jego imię pochodzi z quenyi i znaczy w tej mowie Przyjaciel elfów lub Miłujący gwiazdy (ewentualnie Oddany gwiazdom)[6].

Erendis[edytuj | edytuj kod]

Główna bohaterka tekstu Aldarion i Erendis; królowa Númenoru, małżonka Tar-Aldariona.

Urodziła się w 771 roku Drugiej Ery, byłą córką Beregara i Núneth. Jako piękna, młoda dziewczyna zakochała się w następcy tronu Númenoru, Aldarionie, a rodzice uznali, że to dobry wybór. Aldarion podarował jej diament ze Śródziemia, który nosiła na srebrnym pasku na czole. Od tego czasu nazwano ją Panią z Gwiazdą na Skroni. Lecz zanim doszło do zaręczyn i ślubu, musiało upłynąć wiele lat, gdyż Aldarion ciągle żeglował. Chociaż lubiący Erendis ojciec Aldariona – król Tar-Meneldur – próbował go przekonać do założenia rodziny, nie udało mu się to. Po zaręczynach nazwano ją Tar-Elestirnë.

Nawet kiedy wreszcie zostali małżeństwem, Aldarion wolał żeglować niż przebywać ze swoją żoną. Urodziła mu córkę – Ancalimë w 873 roku. Erendis zaczęła nienawidzić morza, które Aldarion darzył coraz większym uczuciem. Czasami zabierała swoją córkę i podróżowała z nią do swojego ukochanego, macierzystego regionu Númenoru – Emerië. Kiedy wreszcie Tar-Aldarion wrócił okazało się, że ich separacja stała się trwała. Zażądał oddania córki, co Erendis niechętnie zrobiła. Przez długie lata żyli w nieszczęściu, nie mogąc się pogodzić, co uniemożliwiały podróże Tar-Aldariona, obowiązki władcy królestwa i możliwość dłuższego życia odziedziczonego przez jego półelfickich przodków. Erendis zmarła w 985 roku.

Gimilkhâd[edytuj | edytuj kod]

Postać z Akallabêth, nieco więcej informacji na jej temat zawarto w Dynastii Elrosa; młodszy brat Tar-Palantira.

Urodził się w 3044 roku Drugiej Ery, był drugim synem króla Ar-Gimilzôra i królowej Inzilbêth. Od dzieciństwa ulubieniec ojca, przewyższył go później pychą, bezwzględnością i despotyzmem. Stale skłócony z Tar-Palantirem, podczas jego rządów stał na czele stronnictwa tzw. Ludzi Króla i sprzeciwiał się woli monarchy, zarówno otwarcie, jak i skrycie. Gimilkhâd zmarł w 3243 roku, dość wcześnie jak na członka długowiecznego rodu Elrosa. Jego synem był Ar-Pharazôn.

Imię Gimilkhâd[7] pochodzi z języka adûnaickiego.

Hallacar[edytuj | edytuj kod]

Postać ta pojawia się w Niedokończonych Opowieściach.

Był synem Hallatana z Hyarastorni w Númenorze. Ożenił się z Tar-Ancalimë i miał z nią syna Tar-Anáriona. Nieznana jest data jego urodzin i śmierci.

Ohtar[edytuj | edytuj kod]

Postać wzmiankowana we Władcy Pierścieni oraz tekście Pierścienie Władzy i Trzecia Era. Pojawia się w Klęsce na polach Gladden; giermek Isildura.

Żył na przełomie Drugiej i Trzeciej Ery. Był bliskim towarzyszem Isildura i zarazem jego krewnym. Przeżył upadek Númenoru w 3319 roku Drugiej Ery. Następne lata spędziła zapewne w królestwie Gondoru. Walczył w wojnie Ostatniego Sojuszu z Sauronem (lata 3429–3441).

Ohtar był członkiem oddziału, który towarzyszył Isildurowi w drodze do Arnoru, w 2 roku Trzeciej Ery. Na samym początku bitwy na polach Gladden monarcha, ogarnięty złymi przeczuciami, powierzył mu szczątki Narsila, rozkazując ocalenie ich za wszelką cenę. Ohtar, wraz z dwoma towarzyszami, zbiegł z pola walki i po długiej wędrówce dotarł z mieczem do Imladris (3 rok Trzeciej Ery).

Słowo Ohtar, pod jakim znany jest ten Dúnadan, nie jest imieniem. Pochodzi z quenyi i znaczy w tej mowie Żołnierz, Wojownik[8]. Mianem tym określano wszystkich w pełni wyćwiczonych żołnierzy númenorejskich, którzy nie zasłużyli jeszcze na miano rycerza.

Soronto[edytuj | edytuj kod]

Urodzony 799 roku Drugiej Ery. Data jego śmierci nie jest znana. Był synem Olchaldora i siostry Tar-Aldariona, Aailinel. Gdyby Tar-Ancalimë nie wyszła za mąż za Hallacara (co zrobiła z przymusu), zostałby królem Numenoru. Soronto nigdy się nie ożenił i umarł bezdzietnie.

Vëantur[edytuj | edytuj kod]

Postać z tekstu Aldarion i Erendis; númenorejski żeglarz, teść Tar-Meneldura.

Urodził się w 451 roku Drugiej Ery. Był znakomitym żeglarzem i za panowania za panowania Tar-Elendila piastował godność Kapitana Statków Króla.

W 600 roku dotarł na swym okręcie Entulessë do brzegów Śródziemia. Był pierwszym Númenorejczykiem, który tego dokonał. Vëantur zawinął do Mithlondu, gdzie został przyjaźnie powitany przez Gil-galada i Círdana. Na Emyn Beraid spotkał się też z ludźmi z Eriadoru, spokrewnionymi z Edainami. Do Númenoru powrócił jesienią 601 roku.

W ciągu następnych lat wielokrotnie podróżował do Mithlondu. Jego córką była Almarian, która poślubiła Tar-Meneldura. Vëantur szczególnie upodobał sobie swego wnuka, Anardila. Spędzał z nim wiele czasu i uczył go żeglarskiego rzemiosła. Wraz z Anardilem, wybrał się w swoją ostatnią podróż do Śródziemia na statku Númerrámar (lata 725 – 727). Później nigdy więcej nie już opuścił Númenoru, a swój okręt oddał wnukowi. Data jego śmierci jest nieznana.

Imię Vëantur pochodzi z quenyi.

Czarni Númenorejczycy[edytuj | edytuj kod]

Rzecznik Saurona[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Rzecznik Saurona.

Postać z Władcy Pierścieni, sługa i poseł Saurona.

Dúnedainowie Północy[edytuj | edytuj kod]

Dúnedainami byli monarchowie Arnoru i królestw powstałych po jego rozpadzie, oraz ich potomkowie:

a także potomkowie niektórych mieszkańców Arnoru, Arthedainu, Cardolanu i Rhudauru:

Information icon.svg Osobny artykuł: Strażnicy Północy.

Dírhael[edytuj | edytuj kod]

Postać epizodyczna z Historii Aragorna i Arweny, fragmentu Dodatku A (Kronik królów i władców); dziadek Aragorna.

Żył pod koniec III tysiąclecia Trzeciej Ery. Dúnadan z Eriadoru, potomek Aranartha, pierwszego z Wodzów Dúnedainów. Być może był jednym ze Strażników Północy.

Poślubił Ivorwenę i miał z nią córkę, Gilraenę. Początkowo był przeciwny jej małżeństwu z Arathornem II, ze względu na młody wiek Gilraeny. Oprócz tego, jako że był obdarzony darem jasnowidzenia, spodziewał się rychłej śmierci Arathorna. Pod wpływem żony zmienił jednak zdanie i zezwolił na ślub.

Imię Dírhael[9] pochodzi z sindarinu.

Gilraena[edytuj | edytuj kod]

Postać z Historii Aragorna i Arweny, fragmentu Dodatku A (Kronik królów i władców); matka Aragorna.

Urodziła się w 2907 roku Trzeciej Ery. Była córką Dírhaela i Ivorweny. W 2929 roku zaślubiła Arathorna II. Dwa lata później urodziła mu syna, Aragorna II. Po śmierci męża (2933 rok) zamieszkała w Rivendell, gdzie wychowywała syna. Gdy Aragorn dorósł i ruszył w świat (2954 rok), powróciła do swego domu położonego gdzieś w Eriadorze. Syn odwiedzał ją, aż do jej śmierci w 3007 roku.

Gilraena słynęła ze swej urody i dlatego nazywano ją Gilraeną Piękną[10]. Po swoich rodzicach odziedziczyła, w pewnym stopniu, dar jasnowidzenia.

Jej imię pochodzi z sindarinu. Znaczy w tej mowie Wędrująca gwiazda[11] lub Kobieta z włosami ozdobionymi siatką z wplecionymi klejnotami[12].

W ekranizacji Władcy Pierścieni, w reżyserii Petera Jacksona, przedstawiono rozmowę Aragorna z Elrondem, przy grobie Gilraeny w Rivendell, która ma miejsce przed wyruszeniem Drużyny Pierścienia. Ta krótko scena nie ma literackiego pierwowzoru, została wymyślona przez scenarzystów i włączoną ją do wersji reżyserskiej filmu Drużyna Pierścienia, wydanej na DVD.

Halbarad[edytuj | edytuj kod]

Postać epizodyczna z Powrotu Króla; Strażnik Północy, jedyny znany z imienia (poza Wodzami Dúnedainów). Żył w czasach Wojny o Pierścień.

Był spokrewniony z Aragornem II. Przez wiele lat, razem z pozostałymi Strażnikami potajemnie pilnował granic Shire’u. Być może był jednym z tych Dúnedainów, którzy próbowali przy Brodzie Sarn powstrzymać Czarnych Jeźdźców przed wjazdem do kraju hobbitów w 3018 roku Trzeciej Ery.

W następnym roku Halbarad, na czele Szarej Drużyny, wyruszył do Rohanu, by dołączyć do Aragorna. Jako jego chorąży przebył całą Ścieżkę Umarłych i szlak przez południowe prowincje Gondoru aż po Minas Tirith. Poległ w bitwie na polach Pelennoru.

Jego imię pochodzi z sindarinu i znaczy w tej mowie Wysoki jak wieża[12].

Ivorwena[edytuj | edytuj kod]

Postać epizodyczna z Historii Aragorna i Arweny, fragmentu Dodatku A (Kronik królów i władców); babka Aragorna.

Żyła pod koniec III tysiąclecia Trzeciej Ery. Była Dúnadanką z Eriadoru, żoną Dírhaela i matką Gilraeny. Przekonała męża do wyrażenia zgody na ślub córki z Arathornem II, bowiem, obdarzona jasnowidztwem, stwierdziła iż związek ten może przynieść nadzieję Dúnedainom w zbliżających się mrocznych czasach.

Imię Ivorwena[13] pochodzi z sindarinu.

Malbeth[edytuj | edytuj kod]

Postać wspomniana przez bohaterów powieści w Powrocie Króla. Więcej informacji na jej temat znajduje się w Dodatku A (Kronikach królów i władców).

Żył pod koniec II tysiąclecia Trzeciej Ery. Był doradcą króla Araphanta i zarazem jasnowidzem. Z racji tego daru Malbethem Wieszczkiem[14].

Przepowiedział imię i przyszłość syna Araphanta, Arvedui. Był też autorem proroctwa o dziedzicu Isildura i Ścieżce Umarłych, które wypełnił Aragorn podczas Wojny o Pierścień.

Imię Malbeth pochodzi z sindarinu i znaczy w tej mowie Złote słowa[15].

Dúnedainowie Gondoru[edytuj | edytuj kod]

Dúnedainami byli monarchowie Gondoru, ich namiestnicy oraz większa część ich krewnych:

a także niektórzy spośród mieszkańców Gondoru:

Information icon.svg Osobny artykuł: Lista Gondorczyków.

Adrahil[edytuj | edytuj kod]

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Adrahila z czasów króla Ondohera. Zobacz też: Adrahil, żyjący pod koniec Trzeciej Ery.

Postać epizodyczna z tekstu Cirion i Eorl; gondorski możnowładca, przedstawiciel książęcego rodu z Belfalas, znanego później jako książęta Dol Amrothu[16].

Był jednym z wyższych dowódców wojsk Południowego Królestwa. Podczas bitwy na Dagorlad w 1944 roku Trzeciej Ery miał pod swoją komendą lewe skrzydło armii. Zapewne walczył też w Bitwie o Obóz. Jego synem był Imrazôr.

Imię Adrahil pochodzi z języka adûnaickiego.

Angamaitë i Sangahyando[edytuj | edytuj kod]

Postacie z Dodatku A (Kronik królów i władców); przywódcy Korsarzy z Umbaru, zawzięcie walczących z Gondorem.

Byli prawnukami Castamira. Na czele swoich oddziałów zaatakowali i złupili w 1634 roku Trzeciej Ery portowe miasto Pelargir, zabijając przy tym króla Minardila.

Imiona Angamaitë i Sangahyando pochodzą z quenyi. Pierwsze z nich znaczy w tej mowie Żelaznoręki[17], drugie natomiast Ten, który miażdży tłum[18].

Artamir[edytuj | edytuj kod]

Postać wzmiankowana w Dodatku A (Kronikach królów i władców), występuje też w tekście Cirion i Eorl; następca tronu Gondoru.

Był starszym synem króla Ondohera. Razem z ojcem ruszył na wyprawę przeciw Woźnikom w 1944 roku Trzeciej Ery i u jego boku poległ w bitwie na Dagorlad. Ciała Artamira nigdy nie odnaleziono.

Jego imię pochodzi z quenyi i oznacza Szlachetny klejnot.

Berúthiel[edytuj | edytuj kod]

Postać z przysłowia wspomnianego w Drużynie Pierścienia. Przez długi czas nie pojawiała się w żadnym innym tekście, o czym Tolkien wspominał w swoich listach.

Quote-alpha.png
We Władcy Pierścieni nie wspomina się chyba o niczym, co nie istnieje w legendach napisanych przed jego powstaniem, a przynajmniej należących do wcześniejszego okresu – poza „kotami królowej Berúthiel”[19].

W końcu jednak powstał krótki zarys opowieści o niej, który Ch. Tolkien zamieścił w przypisie do tekstu Istari[20]; królowa Gondoru, małżonka Falastura.

Żyła w drugiej połowie I tysiąclecia Trzeciej Ery. Była osobą nikczemną i samotną, nie kochaną przez męża. Nienawidziła morza, w którym rozmiłowany był Falastur, jak również wszelkiej ludzkiej działalności, żywych barw czy misternych ozdób. Ubierała się tylko w czerń i biel. Mieszkała w Domu Króla w Osgiliath, którego nigdy nie opuszczała. Ściany tego pałacu pozostawiła gołe, natomiast w ogrodzie, między cisami i cyprysami, umieściła upiorne rzeźby.

Umiała czytać w myślach swoich kotów, dziewięciu czarnych i jednego białego, które dręczyła i wysyłała na przeszpiegi. Znała dzięki temu wszystkie sekrety królestwa. Ludzie bali się tych kotów i przeklinali zwierzęta, ilekroć trafili na nie. W bliżej nieznanych okolicznościach została skazana przez męża na wygnanie, a jej imię wymazano z Księgi Królów. Berúthiel została umieszczona na statku, wraz ze swymi kotami. Ostatni raz okręt ten widziano w pobliżu Umbaru. Jej dalsze losy pozostają nieznane.

W Śródziemiu zachowało się powiedzenie o kotach królowej. Przytoczył je Aragorn, mówiąc o zdolnościach Gandalfa, podczas wędrówki Drużyny Pierścienia przez Morię:

Quote-alpha.png
Lepiej umie znajdować wśród nocy drogę do domu niż koty królowej Berúthiel[21].

Imię Berúthiel[22] pochodzi z sindarinu i znaczy w tej mowie Królowa kobieta[23].

Estelmo[edytuj | edytuj kod]

Postać z tekstu Klęska na polach Gladden.

Żył na przełomie Drugiej i Trzeciej Ery. Był giermkiem Elendura. Wraz z nim i eskortą towarzyszył Isildurowi w drodze do Arnoru. Podczas bitwy na polach Gladden był świadkiem ostatniej rozmowy Elendura z ojcem. Ogłuszony w walce, został odnaleziony żywy pod ciałem swego pana.

Faramir[edytuj | edytuj kod]

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Faramira, syna Ondohera. Zobacz też: Faramir, syn Denethora II, Faramir, syn Peregrina Tuka.

Postać wzmiankowana w Dodatku A (Kronikach królów i władców), występuje też w tekście Cirion i Eorl; książę Gondoru.

Żył pod koniec II tysiąclecia Trzeciej Ery. Był synem króla Ondohera, około trzy lata młodszym od następcy tronu Artamira.

W 1944 roku, w obliczu najazdu Woźników, ojciec mianował go regentem i pozostawił w stolicy, Minas Anor. Jednak Faramir w przebraniu dołączył do sojuszniczego oddziału Éothéodów i wziął udział w bitwie na Dagorlad. Podczas walki Éothéodzi zostali zepchnięci przez wroga w okolice Martwych Bagien. Tam nierozpoznany książę poległ w boju. Dopiero później odkryto jego prawdziwą tożsamość.

Imię Faramir jest formą mieszaną quenyi i sindarinu. Najprawdopodobniej znaczy Klejnot wśród myśliwych[12].

Fíriel[edytuj | edytuj kod]

Postać z Dodatku A (Kronik królów i władców); królowa Arthedainu, małżonka Arvedui, dziedziczka tronu Gondoru.

Żyła na przełomie II i III tysiąclecia Trzeciej Ery. Była córką Ondohera, króla Gondoru. Miała dwóch braci – Artamira i Faramira.

W 1940 roku poślubiła Arvedui, następcę Araphanta. Urodziła mu kilku synów, z których najstarszym był Aranarth. Po śmierci Ondohera z synami w bitwie na Dagorlad, Arvedui, powołując się na prawa małżonki do korony, próbował zostać uznanym za władcę Gondoru, ale jego roszczenia zostały odrzucone.

Losy Fíriel po upadku Arthedainu i śmierci męża w 1975 roku nie są znane. Być może resztę życia spędziła w Lindonie lub Rivendell.

Jej imię[24] pochodzi z sindarinu i znaczy w tej mowie Śmiertelna kobieta[25].

Minohtar[edytuj | edytuj kod]

Postać z tekstu Cirion i Eorl; dowódca wojsk Gondoru.

Żył pod koniec II tysiąclecia Trzeciej Ery. Był synem córki króla Calimehtara, siostrzeńcem Ondohera. Znano go jako doświadczonego żołnierza.

W Armii Północy, podczas bitwy na Dagorlad, dowodził prawym skrzydłem. Po śmierci króla Ondohera przejął dowodzenie nad całością sił. Na czele straży tylnej próbował powstrzymać kolejne natarcie Woźników, by osłonić odwrót gondorskich żołnierzy. Mimo początkowych sukcesów został pokonany i poległ, trafiony strzałą.

Imię Minohtar pochodzi z quenyi.

Morwena[edytuj | edytuj kod]

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Morweny, córki Belecthora I. Zobacz też: Morwena Eledhwen, Morwena z Lossarach, Morwena z filmu Dwie Wieże.

Postać wymieniona w tekście The Heirs of Elendil.

Żyła w Trzeciej Erze. Była córką namiestnika Gondoru Belecthora I, siostrą Orodretha[26]. Wyszła za mąż i założyła rodzinę. Jej wnukiem był namiestnik Egalmoth.

Imię Morwena[27] pochodzi z sindarinu i znaczy w tej mowie Ciemna dziewczyna[28], ewentualnie Ciemna pani[29].

Morwena z Lossarnach[edytuj | edytuj kod]

Postać z Dodatku A (Kronik królów i władców). Nieco więcej informacji o niej zawarto w komentarzu do Klęski na polach Gladden; królowa Rohanu, małżonka Thengla.

Urodziła się w 2922 roku Trzeciej Ery. Jej ojciec pochodził z Belfalas i był spokrewniony z książętami Dol Amrothu. Przeniósł się jednak do Lossarnach, gdzie urodziła się Morwena. W 2943 roku poślubiła Thengla, dziedzica tronu Rohanu. Żyjąc z nim w Gondorze urodziła mu troje dzieci, między nimi jedynego syna, Théodena. W 2953 roku, gdy Thengel został królem, udała się z nim do Rohanu. Powiła mu tam jeszcze dwie córki, ostatnią z nich była Théodwina. Data jej śmierci jest nieznana.

Morwena słynęła ze swej urody, wdzięku i dumy, dlatego Rohirrimowie nadali je miano Kwiat ze stali[30].

Ornendil[edytuj | edytuj kod]

Postać z Dodatku A (Kronik królów i władców).

Był starszym synem króla Gondoru Eldacara. U boku ojca walczył w obronie Osgiliath przed buntownikami podczas Waśni Rodzinnej. Gdy miasto padło w 1437 roku Trzeciej Ery, po pięciu latach oblężenia, Ornendil dostał się do niewoli i został stracony na rozkaz Castamira, wodza rebelii.

Imię Ornendil pochodzi z quenyi i znaczy w tej mowie Przyjaciel drzew (ewentualnie Kochający drzewa, Oddany drzewom)[31].

Ríana[edytuj | edytuj kod]

Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy Ríany, córki Barahira. Zobacz też: Ríana, córka Belegunda.

Postać wymieniona w tekście The Heirs of Elendil.

Żyła w połowie III tysiąclecia Trzeciej Ery. Była córką namiestnika Gondoru Barahira, siostrą Diora. Wyszła za mąż i założyła rodzinę. Jej synem był namiestnik Denethor I.

Imię Ríana[32] pochodzi z sindarinu.

Przypisy

  1. Tłumaczenie podane za: R. Foster: Encyklopedia Śródziemia. Warszawa: 2003, s. 26 (hasło Aratan).
  2. W przekładzie R. Kota używana jest pisownia Kiryatur.
  3. Tłumaczenie według informacji zawartych w: J. R. R. Tolkien: Silmarillion. przeł. M. Skibniewska. 2004, s. 317, 321 (Dodatek: cząstki słowotwórcze w imionach własnych w językach quenejskim i sindarińskim).
  4. Pisownia Kiryon występuje w polskich wydaniach Silmarillionu sprzed 2006 roku, jak i w Niedokończonych opowieściach w przekładzie R. Kota.
  5. Ściślej: statek z ostrym dziobem, J. R. R. Tolkien: Silmarillion. s. 317 (Dodatek: cząstki słowotwórcze w imionach własnych w językach quenejskim i sindarińskim).
  6. Tłumaczenie według informacji zawartych w: J. R. R. Tolkien: Silmarillion. s. 314, 318 (Dodatek: cząstki słowotwórcze w imionach własnych w językach quenejskim i sindarińskim).
  7. Pisownia Gimilkhad, bez litery diakrytyzowanej, występuje w polskich wydaniach Silmarillionu sprzed 2006 roku.
  8. Tłumaczenie za: J. R. R. Tolkien: Niedokończone opowieści. przeł. R. Kot. Warszawa: 2005, s. 353, przyp. 18 (do tekstu Klęska na polach Gladden). R. Foster wysuwał przypuszczenie, iż słowo to jest sindarińskie, R. Foster: op.cit. s. 206 (hasło Ohtar).
  9. Pisownia Dirhael, bez litery diakrytyzowanej, występuje w wydaniach Władcy Pierścieni sprzed 1996 roku w przekładzie M. Skibniewskiej.
  10. W angielskim oryginale Gilraen the Fair. Z polskich tłumaczy jedynie J. Łoziński użył przymiotniku Nadobna zamiast Piękna.
  11. R. Foster: op.cit. s. 121 (hasło Gilraena).
  12. 12,0 12,1 12,2 Tłumaczenie za: R. Derdziński: Indeks. W: J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. i C. Frąc. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: 2002, s. 387.
  13. W angielskim oryginale Ivorwen.
  14. W angielskim oryginale Malbeth the Seer. J. Łoziński użył pisowni Malbet Wróż, natomiast M. i C. Frącowie oddali jego przydomek jako Jasnowidzący.
  15. Tłumaczenie za: R. Derdziński: Indeks. W: J. R. R. Tolkien: op.cit. s. 388.
  16. Adrahil nosi w tym tekście przydomek z Dol Amroth, co według Ch. Tolkiena jest nieścisłością, ponieważ warownia ta otrzymała taką nazwę dopiero po 1981 roku Trzeciej Ery, J. R. R. Tolkien: Niedokończone opowieści. przeł. R. Kot. Warszawa: 2005, s. 360, przyp. 39 (do tekstu Cirion i Eorl).
  17. Tłumaczenie podano za: list Tolkiena do Richarda Jefferya z 17 grudnia 1972, J. R. R. Tolkien: Listy. Poznań: 2010, s. 691 (list nr 247).
  18. Tłumaczenie za: J. R. R. Tolkien: Silmarillion. s. 320 (Dodatek: cząstki słowotwórcze w imionach własnych w językach quenejskim i sindarińskim). W cytowanym wyżej liście do Jefferya Tolkien przetłumaczył to imię jako Tłum-przecinający, uściślając, iż pod słowem „tłum” należy rozumieć gęsto ustawiony oddział wrogich żołnierzy, J. R. R. Tolkien: Listy. s. 691 (list nr 247).
  19. Fragment listu do lorda Halsbury z 10 listopada 1955 roku, J. R. R. Tolkien: Listy. s. 372 (list nr 174). Zobacz też J. R. R. Tolkien: Ibidem. s. 354 (list nr 169), 378 (list nr 180).
  20. Tekst ten jednak był częściowo nieczytelny, J. R. R. Tolkien: Niedokończone opowieści. przeł. R. Kot. Warszawa: 2005, s. 370, przyp. 7 (do tekstu Istari).
  21. J. R. R. Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. M. Skibniewska. T. 1: Drużyna Pierścienia. Warszawa: 2002, s. 410 (księga druga, rozdział 4 Wędrówka w ciemnościach).
  22. Pisownia Beruthiel, bez litery diakrytyzowanej, występuje w wydaniach Władcy Pierścieni sprzed 1996 roku, w przekładzie M. Skibniewskiej. Z kolei u J. Łozińskiego użyto pisowni Berútiel.
  23. Tłumaczenie za: R. Foster: op.cit. s. 42 (hasło Berúthiel ).
  24. Pisownia Firiela, bez litery diakrytyzowanej, występuje w starych wydaniach Władcy Pierścieni tłumaczenia M. Skibniewskiej. W przekładzie J. Łozińskiego używana jest pisownia Fíriela.
  25. Tłumaczenie za: R. Foster: op.cit. s. 112 (hasło Fíriel ).
  26. W pierwszym szkicu The Heirs of Elendil Tolkien pisze o niej jako o siostrze Belecthora I, jednak później zrezygnował z tego pomysłu.
  27. W angielskim oryginale Morwen.
  28. Tłumaczenie za: J. R. R. Tolkien: Silmarillion. s. 318, 321 (Dodatek: cząstki słowotwórcze w imionach własnych w językach quenejskim i sindarińskim).
  29. Tłumaczenie za: R. Foster: op.cit. 2003, s. 187 (hasło Morwena).
  30. W oryginale Steelsheen. J. Łoziński przełożył to jako Lśniąca Klinga, a M. i C. FrącowieStalowolśniąca.
  31. Tłumaczenie według informacji zawartych w: J. R. R. Tolkien: Silmarillion. s. 318 (Dodatek: cząstki słowotwórcze w imionach własnych w językach quenejskim i sindarińskim).
  32. W angielskim oryginale Rían.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria Skibniewska. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie MUZA SA, 2002. ISBN 83-7319-172-0.
  • Akallabêth. W: John Ronald Reuel Tolkien: Silmarillion. przeł. Maria Skibniewska. Wyd. 10. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2004, s. 239-260. ISBN 83-241-1515-3.
  • Pierścienie Władzy i Trzecia Era. W: John Ronald Reuel Tolkien: Silmarillion. przeł. Maria Skibniewska. Wyd. 10. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2004, s. 261-280. ISBN 83-241-1515-3.
  • John Ronald Reuel Tolkien: Niedokończone opowieści. przeł. Radosław Kot. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2005. ISBN 83-241-2008-4.
  • John Ronald Reuel Tolkien: Listy. wyb. i opr. Humphrey Carpenter, współ. Christopher Tolkien, przeł. Agnieszka Sylwanowicz. Poznań: Prószyński i S-ka, 2010. ISBN 978-83-7648-503-4.
  • The Heirs of Elendil. W: John Ronald Reuel Tolkien: The History of Middle-earth. ed. Christopher Tolkien. T. 12: The Peoples of Middle-earth. Boston: Houghton Mifflin Co., 1996, s. 188-224. ISBN 0395827604.

---

  • Ryszard Derdziński: Indeks. W: John Ronald Reuel Tolkien: Władca Pierścieni. przeł. Maria i Cezary Frąc. T. 3: Powrót Króla. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2002. ISBN 83-7245-884-7.
  • Robert Foster: Encyklopedia Śródziemia. przeł. Andrzej Kowalski, Tadeusz A. Olszański, Agnieszka Sylwanowicz. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 2003. ISBN 83-241-0200-0.
  • Fran Walsh, Philippa Boyens, Peter Jackson: The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring. Screenplay based on the novels by J.R.R Tolkien. 2001.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]