Niedziela Palmowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Niedziela Palmowa (kat.)
Wjazd Pański do Jerozolimy (praw.)
Giotto - Scrovegni - -26- - Entry into Jerusalem2.jpg
Giotto, Wjazd do Jerozolimy, kaplica Scrovegnich
Dzień 7 dni przed Wielkanocą
w 2014 13 kwietnia (zachód)
13 kwietnia (wschód)
w 2015 29 marca (zachód)
5 kwietnia (wschód)
w 2016 20 marca (zachód)
24 kwietnia (wschód)
Typ święta chrześcijańskie
Religie katolicyzm, prawosławie
Zwyczaje Pucheroki
Inne nazwy (Druga) Niedziela Męki Pańskiej,
Kwietna,
Wierzbna

Niedziela Palmowa ("Niedziela Męki Pańskiej", zwana też "Kwietną" lub "Wierzbną", w formie nadzwyczajnej rytu rzymskiego: "Druga Niedziela Męki Pańskiej") – święto ruchome w kalendarzu chrześcijańskim przypadające 7 dni przed Wielkanocą. Rozpoczyna Wielki Tydzień.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Zostało ono ustanowione na pamiątkę przybycia Chrystusa do Jerozolimy. Rozpoczyna okres przygotowania duchowego do świąt, będącego wyciszeniem, skupieniem i przeżywaniem męki Chrystusa. Pierwsze znane zapisy dotyczące święta pochodzą z dziennika pątniczki Egerii, a datowane są na lata osiemdziesiąte IV wieku. Z Jerozolimy procesja Niedzieli Palmowej rozprzestrzeniła się na kraje chrześcijańskiego Wschodu[1]. Niedziela Palmowa obchodzona jest w Polsce od średniowiecza. Według obrzędów katolickich tego dnia wierni przynoszą do kościoła palemki, symbol odradzającego się życia.

Od 1986 roku zgodnie z wolą papieża Jana Pawła II, w Niedzielę Palmową obchodzony jest też Światowy Dzień Młodzieży[2].

Poniższa tabelka przedstawia, kiedy wypada Niedziela Palmowa w kościołach zachodnich i w kościele prawosławnym (według kalendarza gregoriańskiego).

Rok Zachód Wschód
2007 1 kwietnia
2008 16 marca 20 kwietnia
2009 5 kwietnia 12 kwietnia
2010 28 marca
2011 17 kwietnia
2012 1 kwietnia 8 kwietnia
2013 24 marca 28 kwietnia
2014 13 kwietnia
2015 29 marca 5 kwietnia
2016 20 marca 24 kwietnia
2017 9 kwietnia
2018 25 marca 1 kwietnia
2019 14 kwietnia 21 kwietnia
2020 5 kwietnia 12 kwietnia

Wjazd do Jerozolimy[edytuj | edytuj kod]

Niedziela Palmowa w Lipnicy Murowanej

Wjazd Jezusa do Jerozolimy opisali wszyscy Ewangeliści (Mt 21,1-11; Mk 11,1-11; Łk 19,29-40; J 12,12-19). Będąc w okolicy Betfage, Chrystus polecił swoim dwóm uczniom, by poszli do pobliskiej wsi i przyprowadzili znajdującego się tam osła (w Ewangelii św. Mateusza mowa jest o oślicy i osiołku). Na pytania, czemu to robią, Jezus kazał im odpowiedzieć: Pan go potrzebuje. Gdy to zrobili, Chrystus dosiadł osiołka i na nim wjechał do Jerozolimy. Lud wyszedł mu na spotkanie, słał pod nogi płaszcze i gałązki i wykrzykiwał: Hosanna! Błogosławiony Ten, który przychodzi w imię Pańskie. Błogosławione królestwo ojca naszego Dawida, które przychodzi. Hosanna na wysokościach! Wydarzenie to miało być spełnieniem słów ze Starego Testamentu: Raduj się wielce, Córo Syjonu, wołaj radośnie, Córo Jeruzalem! Oto Król twój idzie do ciebie, sprawiedliwy i zwycięski. Pokorny – jedzie na osiołku, na oślątku, źrebięciu oślicy (Za 9,9).

Zwyczaje[edytuj | edytuj kod]

Bogate tradycje ma wykonywanie palm wielkanocnych. Szczególnie zwyczaj ten zachował się na Kurpiach w parafii Lipniki i Nysie oraz Łyse oraz w Małopolsce w Lipnicy Murowanej i w Limanowej gdzie odbywają się coroczne konkursy na najdłuższą i najpiękniej wykonaną palmę. Palmy osiągają wysokość kilkudziesięciu metrów i muszą samodzielnie stać. Zrobione z wikliny, nie mogą zawierać żadnych metalowych części. Zdobione są baziami i kwiatami z bibuły. Poza Polską zwyczaj ten przetrwał w południowych Niemczech oraz Austrii.

Tradycją Niedzieli Palmowej była procesja z Jezuskiem Palmowym. Obecnie w Polsce w zachowana jest w niewielu miejscowościach (Szydłowcu, Tokarni w powiecie myślenickim i Nowym Stawie w powiecie malborskim). Na osiołku wożono figurę Jezusa, za którą podążał tłum.

Zanikającym już zwyczajem są Pucheroki, przebierańcy, odwiedzający domy rano w Niedzielę Palmową. Zwyczaj jest nadal żywy w niektórych wsiach podkrakowskich, m.in. w Bibicach, Zielonkach i Trojanowicach.

Na Wileńszczyźnie był zwyczaj stukania domowników po głowie przyniesioną do domu poświęconą palemką i powtarzania: "Palma bije, nie zabije. Za tydzień - Wielki Dzień. Za sześć noc - Wielkanoc.[potrzebne źródło]"

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ks. Daniel Brzeziński, Niedziela Palmowa Męki Pańskiej: tradycje i współczesność, "Studia Płockie", 2007, T. 35, s. 54-55.
  2. Światowy Dzień Młodzieży – materiały na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 24.03.2010]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]