Różańsko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Różańsko
Kościół pw. św. Michała Archanioła
Kościół pw. św. Michała Archanioła
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat myśliborski
Gmina Dębno
Wysokość 49 m n.p.m.
Liczba ludności (2013) 632
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 74-311
Tablice rejestracyjne ZMY
SIMC 0180019
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Różańsko
Różańsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Różańsko
Różańsko
Ziemia 52°50′57″N 14°47′01″E/52,849167 14,783611Na mapach: 52°50′57″N 14°47′01″E/52,849167 14,783611

Różańsko (do 1945 niem. Rosenthal) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Dębno. W jej skład wchodzą osady: Grzybno, Juncewo, Sulisław, Piołunek[1]. Według danych z 2013 miejscowość liczyła 632 mieszkańców[2].

Wieś znajdowała się od ok. 1250 na terytorium powstałej Nowej Marchii, pierwsza wzmianka pochodzi z 1337. Od 1945 leży w granicach Polski. Znajduje się tutaj barokowy kościół z 1735 oraz młyn szachulcowy z XIX w. Zabudowa ulicowa z owalnicą bez wyraźnego centrum; nowa część miejscowości biegnie w kierunku stacji kolejowej (1 km na wsch.).

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa na przestrzeni wieków: Rosental 1337, wywodzi się prawdopodobnie od rosnących w dużej ilości dzikich róż.

Środowisko przyrodnicze[edytuj | edytuj kod]

Krajobraz okolic równinny, poprzecinany przez Olchowy Rów (dopływ jeziora Ostrowieckiego) i Rów Różańsko, częściowo zagospodarowany rolniczo. Na nieużytkach i polach występują kępy zadrzewień śródpolnych, na pn.-zach. od wsi rozległe Kobyle Łąki. Charakteryzuje się wysokim zalesieniem, w którym dominują monokultury sosnowe. Wzdłuż dróg powiatowych ciągną się aleje lipowe i akacjowe. W okolicy stwierdzono liczne gatunki roślin objętych ochroną: arcydzięgiel litwor – przy moście nad Olchowym Rowem i przy wiadukcie kolejowym, bluszcz pospolity – cmentarz, grzybienie białe – śródleśne oczka wodne na terenie Nadleśnictwa Różańsko, pełnik europejski – Kobyle Łąki, kłoć wiechowata – pas szuwarów jeziorka Babino[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • Ślady osadnictwa z epoki kamiennej; w okresie międzywojennym znaleziono sztylet krzemienny, topór krzemienny] i krzemienne groty strzał. Wiele znalezisk pochodzi z okresu (według historiografii niemieckiej) 150 p.n.e. – ok. 600 n.e., najliczniejsze znaleziska dotyczą II wieku n.e. Były to liczne pojedyncze groby, w tym grób określany jako „grób zachodnioburgundzkiej” księżnej. Wśród bogatego wyposażenia znaleziono m.in.: złote breloczki, szklane paciorki w kolorze białym i niebieskim, brązowy wisiorek, okucia drewnianej skrzyni, gliniaste przęśliki, okucia rogu do picia, żelazny nóż. Na cmentarzysku znaleziono liczne skorupy gliniaste oraz kuliste naczynia.
  • Dwa cmentarzyska kultury łużyckiej na terenie Nadleśnictwa Różańsko: pierwsze odkryte w 1994, zakwalifikowane jako cmentarzysko popielnicowe z epoki brązu (X-V w p.n.e.); drugie odkryte w 1999 podczas prac leśnych, datowane na epokę żelaza (ok. V w. p.n.e.)
  • VIII-poł. X w. – w widłach Odry i dolnej Warty znajduje się odrębna jednostka terytorialna typu plemiennego, prawdopodobnie powiązana z plemieniem Lubuszan. Na północy od osadnictwa grupy cedyńskiej oddzielały ją puszcze mosińska (merica Massen) i smolnicka (merica Smolnitz). Mieszkańcy zajmowali się gospodarką rolniczo-hodowlaną.
  • 960–972 – książę Mieszko I opanowuje tereny nadodrzańskie, obejmujące obręb późniejszej kasztelani cedyńskiej, ziemię kiniecką i kostrzyńską
  • 1005 (lub 1007) – Polska traci zwierzchność nad Pomorzem, w tym również nad terytorium w widłach Odry i dolnej Warty
  • 1112-1116 – w wyniku wyprawy Bolesława Krzywoustego, Pomorze Zachodnie uznaje zwierzchność lenną Polski
  • Pocz. XIII w. – obszar na północ od linii Noteci-dolnej Warty i zachód od Gwdy w dorzeczu Myśli, Drawy, środkowej Iny, stanowi część składową księstwa zachodniopomorskiego; w niewyjaśnionych okolicznościach zostaje przejęty przez księcia wielkopolskiego Władysława Laskonogiego, a następnie jego bratanka, Władysława Odonica
  • 1337 – wzmianka w księdze ziemskiej margrabiego brandenburskiego Ludwika Starszego pod nazwą Rosental (w ziemi golenickiej): "Rosental LXVII, dos IIII, Hasso de ylstet pro seruicio XII, Heine Schonenbeck habet seruicium, pactus X solidos, due taberne" [3] - wieś liczy 67 łanów, wolne od ciężarów podatkowych są 4 łany parafialne (dos), lennikiem zobowiązanym do służby konnej jest Hasso von Wedel posiadający 12 łanów oraz Heine von Schönebeck, pakt (pactus) płacony rycerstwu przez chłopów wynosi 10 szylingów (solidos), we wsi są dwie karczmy.
  • 1402-1454/55 – ziemie Nowej Marchii pod rządami zakonu krzyżackiego
  • 1454 – książę Fryderyk ofiarował 1/4 wsi kolegiacie w Myśliborzu, pozostałą część posiadał Mikołaj von Damnitz
  • 1489 – zbudowano kościół na planie prostokąta bez chóru i wieży
  • 1535-1571 – za rządów Jana kostrzyńskiego Nowa Marchia staje się niezależnym państwem w ramach Świętego Cesarstwa Rzymskiego
  • 1538 – margrabia Jan Hohenzollern oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą
  • Od 1608 – wieś sołtysia, własność margrabiów brandenburskich, należy do domeny w Tham (Dębno)
  • 1701 – powstanie Królestwa Prus
  • Pocz. XVIII w. – zbudowano nowy kościół z ryglową wieżą
  • Ok. 1718 – istnieje we wsi funkcja leśniczego królewskiego
  • 1734 – pożar kościoła
  • 1735 – zbudowano nowy kościół, z wieżą
  • 1745 - wójtem lennym w Różańsku jest von Drosedow
  • 1774 – utworzona zostaje pierwsza szkoła, licząca 81 uczniów
  • Pocz. XIX w. – we wsi jest 22 chłopów, 22 zagrodników i tyle samo drobnych właścicieli, posiadających do 15 ha ziemi
  • 1806-1807 – Nowa Marchia pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807 wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej
  • 1807-1811 – reformy gospodarcze Steina- Hardenberga dotyczące zniesienia poddaństwa chłopów w Prusach; Różańsko staje się wsią chłopską
  • 1808 – właścicielem części majątku staje się koniuszy von Drosedow
  • 1815-1818 – reformy administracyjne Prus zmieniają strukturę Nowej Marchii; wieś należy do powiatu Chojna, w rejencji frankfurckiej, w prowincji brandenburskiej
Właściciele Różańska
Imię i nazwisko Lata
Heine von Schönebeck, Hasso von Wedel 1337
1/4 wsi kolegiata w Myśliborzu
3/4 Mikołaj von Damnitz
1454-
elektor brandenburski
państwo niemieckie (w domenie Dębno)
1608-1945?
(część wsi) von Drosedow 1808-?
(część wsi) von Tresckow 1856-?

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Ludność w ostatnich 3 wiekach[4][5][6][7]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Struktura działalności gospodarczej na dzień 31.12.2005[1]:

Dział Ilość
Produkcja 2
Transport 3
Handel 3
Usługi 5

Gospodarstwa rolne nastawione są na produkcję zbóż (jęczmień, żyto, pszenica) oraz na hodowlę trzody chlewnej. Dominuje rolnictwo tradycyjne, brak jest gospodarstw nastawionych na produkcję ekologiczną.

Struktura gospodarstw indywidualnych[1]:

Użytki rolne Pow. w ha
Orne 503,5
Zielone 223,5
Inne 17,5
Razem 744,5

Największym zakładem pracy jest Nadleśnictwo Różańsko.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła podstawowa – rozpoczęła działalność 5 stycznia 1946 jako 4-klasowa szkoła, pierwszą nauczycielką była Stefania Weber. Uczęszczali tu uczniowie z Różańska, Dolska, Pszczelnika, Dyszna i Ostrowca. Od roku 1948/49 jako 7-klasowa. W roku 1957/58 została zorganizowana dla mieszkańców tamtejszych wsi Szkoła Przysposobienia Rolniczego. 13 października 1963 szkołę przeniesiono do nowo wybudowanego budynku (w ramach akcji „Tysiąc szkół na tysiąclecie”). Od roku 1966/67 funkcjonowała jako szkoła 8-klasowa W roku 1973/74 przejęła funkcję zbiorczej szkoły gminnej i posiadła swoje filie w Dolsku, Pszczelniku, Dysznie, Ostrowcu. W ramach reformy z 1999 stała się szkołą 6-klasową, z oddziałem przedszkolnym.
  • Młodzież dojeżdża do Gimnazjum Publicznego w Smolnicy

Organizacje i instytucje[edytuj | edytuj kod]

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Plan Rozwoju Wsi Różańsko, Załącznik 1 Do uchwały Nr LXVII/403/2006 Rady Miejskiej w Dębnie z dnia 28.06.2006. [dostęp 2013-09-21].
  2. Urząd Miasta i Gminy Dębno, Dane Statystyczne. [dostęp 2014-05-10].
  3. Ludwig Gollmert: Das Neumärkische Landbuch Markgraf Ludwigs des Älteren vom Jahre 1337. Nach einer neu aufgefundenen Handschrift des vierzehnten Jahrhunderts. Frankfurt am Oder: 1862, s. 17.
  4. Statistisch-topographische Beschreibung der gesammten Mark Brandenburg: Für Statistiker, Geschäftsmänner, bes. für Kameralisten. Die Neumark Brandenburg. T. 3. Berlin: Friedrich Maurer, 1809, s. 122.
  5. Leopold Krugg: Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats. T. 4. Halle: Karl August Kümmel, 1823, s. 172.
  6. F. Wilhelm Riehl, J. Scheu: Berlin und die Mark Brandenburg mit dem Markgrafthum Nieder-Lausitz: in ihrer Geschichte und in ihrem gegenwärtigen Bestande. Berlin. s. 438.
  7. Deutsche Verwaltungsgeschichte. Soldin. [dostęp 2013-09-20].
  8. Lasy Państwowe. Nadleśnictwo Różańsko.
  9. Urząd Miasta w Dębnie. Nadleśnictwo Różańsko. [dostęp 2013-09-21].
  10. ligowiec.net. [dostęp 2013-09-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Między Odrą a Myślą: krajobraz przyrodniczy i kulturowy południowo-zachodniej części województwa zachodniopomorskiego. Oficina In Plus, 2011, s. 203-204. ISBN 978 8389402 78 3.
  2. Plan Rozwoju Wsi Różańsko, Załącznik 1 Do uchwały Nr LXVII/403/2006 Rady Miejskiej w Dębnie z dnia 28.06.2006. [dostęp 2013-09-21].
  3. Jerzy Kosacki, Kucharski: Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka MUZA SA, 2001. ISBN 83-7200-583-4.
  4. Tygodnik Niedziela, Edycja szczecińska 25/2003. [dostęp 2013-09-21].
  5. Wikipedia edycja niemiecka. [dostęp 2013-09-21].