Stowarzyszenie Autorów ZAiKS

Dom Pod Królami

Stowarzyszenie Autorów "ZAiKS" — polska organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi twórców. Skrót ZAiKS w nazwie pochodzi od nazwy Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych. Jednym z założycieli był Julian Tuwim.

Decyzją Ministra Kultury 1 lutego 1995 wydano stowarzyszeniu zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów słownych, muzycznych, słowno-muzycznych, choreograficznych, pantomimicznych, słownych, muzycznych, słowno-muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym, na następujących polach eksploatacji: utrwalanie, zwielokrotnianie, wprowadzanie do obrotu, wprowadzanie do pamięci komputera, publiczne wykonanie, publiczne odtwarzanie, wyświetlanie, wystawianie, użyczenie i najem, nadanie za pomocą wizji lub fonii przewodowej albo bezprzewodowej przez stację naziemną, nadanie za pośrednictwem satelity, reemisja, publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Działając zgodnie z ustawą o prawie autorskim Stowarzyszenie Autorów ZAiKS pobiera opłaty także w imieniu twórców niezrzeszonych, którzy mają prawo do odebrania tantiem, jednak nie później niż 5 lat po publikacji, gdyż wtedy zostają one uznane za tzw. "tantiemy puste" i rozdzielone między członków ZAiKS. Stowarzyszenie utworzyło Agencję Autorską, która zajmuje się reprezentowaniem artystów za granicami Polski.

Przewodniczącym zarządu stowarzyszenia jest Janusz Fogler.

Historia

Założona w marcu 1918 pod nazwą Związek Autorów i Kompozytorów Scenicznych. Pierwszym prezesem stowarzyszenia został Kazimierz Wroczyński. W 1926 był jednym z założycieli Międzynarodowej Konfederacji Związków Autorów i Kompozytorów CISAC.

Krytyka

Działania ZAiKS budzą kontrowersje, których efektem jest między innymi utworzenie strony "ZAiKS stop" – zdaniem jej twórców:

Nie chcemy okradać artystów, ale nie chcemy by powołując się na nich próbował okradać nas ZAiKS.

Według serwisu prawo.vagla.pl ZAiKS zaczął domagać się opłacania tantiem za publiczne wykonywanie utworów udostępnianych przez serwis Jamendo udostępnionych przez ich twórców na licencjach Creative Commons, zezwalających na bezpłatne ich wykorzystywanie (w wielu przypadkach nawet w celach komercyjnych). Przedstawiciele ZAiKS stwierdzili jednak, że był to wynik nieporozumienia i nadgorliwości pracownika jednego z lokalnych oddziałów ZAiKS i że Stowarzyszenie nie zamierza pobierać w imieniu twórców tantiem za dzieła udostępnione przez nich na wolnych licencjach. Ponieważ art. 108 pkt. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych utracił moc z dniem 1 września 2006 roku (dotyczył konieczności zatwierdzania tabeli stawek przez Komisję Prawa Autorskiego), ZAiKS pobiera wynagrodzenia za rozpowszechnianie utworów na podstawie tabel zatwierdzanych przez zarząd Stowarzyszenia.

Problem VAT-u od tantiem

Według Gazety Wyborczej z maja 2008, ZAiKS zalega do 300 milionów zł podatku VAT, a organizacji grozi bankructwo.

Jak pisze serwis Polska.pl w artykule "Fiskus pobrał pieniądze z kont ZAiKS", "urząd skarbowy pobrał z kont Stowarzyszenia Autorów ZAiKS 96 mln złotych zaległego podatku VAT za rok 2005 (...). Zdaniem fiskusa organizacja powinna płacić podatek od towarów i usług od 2004 roku. Stanowisko urzędu poparła niedawno Dyrekcja Generalna Podatków i Unii Celnej Komisji Europejskiej".

ZAiKS zaskarżył decyzję organów podatkowych do sądu administracyjnego. Rozprawa w tej sprawie miała odbyć się 27 maja 2009 r., na wniosek pełnomocników ZAiKS-u została jednak odroczona.

Zobacz też

• CISAC
• Związek Producentów Audio-Video (ZPAV)
• RIAA
• Amerykańskie Stowarzyszenie Kompozytorów, Autorów i Wydawców (ASCAP)

Linki zewnętrzne

• Witryna ZAiKS-u
• Oficjalna strona CISAC (ang.)
• Stowarzyszenie Autorów ZAiKS w Krajowym Rejestrze Sądowym