Ustka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ustka
Ustka: latarnia , plaża, syrenka, kutry w porcie, wejście do portu, port w Ustce z lotu ptaka
Ustka: latarnia , plaża, syrenka, kutry w porcie, wejście do portu, port w Ustce z lotu ptaka
Herb Flaga
Herb Ustki Flaga Ustki
Państwo  Polska
Województwo  pomorskie
Powiat słupski
Gmina gmina miejska
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 1935
Burmistrz Jan Olech
Powierzchnia 10,19 km²
Wysokość 0 - 26,7 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

16 379
1625 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 59
Kod pocztowy 76-270
Tablice rejestracyjne GSL
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Ustka
Ustka
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ustka
Ustka
Ziemia 54°34′43″N 16°52′09″E/54,578611 16,869167Na mapach: 54°34′43″N 16°52′09″E/54,578611 16,869167
TERC
(TERYT)
2212011
SIMC 0977427
Hasło promocyjne: Ustka retroaktywna.
Urząd miejski
ul. Ks. Kard. St. Wyszyńskiego 3
76-270 Ustka
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Ustka w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Ustka (kasz. Ùskô,[potrzebne źródło] niem. Stolpmünde) – miasto i gmina w północnej Polsce, w województwie pomorskim, w powiecie słupskim. Siedziba gminy wiejskiej Ustka.

Ustka jest położona na Wybrzeżu Słowińskim, u ujścia rzeki Słupi do Morza Bałtyckiego. Jest miastem portowym, uzdrowiskiem z dwoma letnimi kąpieliskami morskimi.

Według danych z 31 grudnia 2012 r. miasto miało 16 379 mieszkańców[1].

Od 13 lipca 2003 Ustkę i Słupsk łączy porozumienie zwane Dwumiastem. Oba miasta są połączone komunikacją kolejową i autobusową.

W Lędowie koło Ustki zlokalizowane jest Centrum Szkolenia Marynarki Wojennej, będące głównym ośrodkiem szkoleniowym dla potrzeb Marynarki Wojennej.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

W okresie powojennej polskiej administracji, w latach 1950-1975 należała do województwa koszalińskiego, a w latach 1975-1998 – do województwa słupskiego.

Znajduje się na północno-zachodnim krańcu województwa pomorskiego, w powiecie słupskim.

Ma powierzchnię 10,19 km², z czego 46% stanowią lasy, a 11% – użytki rolne.[potrzebne źródło]

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 10,19 km²[2]. Ustka obejmuje 0,44% powierzchni powiatu słupskiego oraz 17,6% jego ludności.

W Ustce do Morza Bałtyckiego uchodzi rzeka Słupia. W zachodniej części miasta do morza uchodzi także strumień Czarna.

Układ miejski tworzy: 88 ulic, 2 place (Dąbrowskiego, Wolności) oraz 3 trakty (Promenada Nadmorska, Bulwar Portowy, Trakt Solidarności). Dawne dzielnice miasta: Grabienko, Mokrzyca, Ustka-Leśniczówka.

Miasto graniczy z gminą wiejską Ustka.

Demografia[3][edytuj | edytuj kod]

Zmiana liczby ludności w Ustce od 1818 r. w tys. osób
Ustecka Syrenka – 2011 r.
Widok z mola w stronę latarni i portu
Ustka – plaża wschodnia
Plaża po sztormie
Pomnik "Ludziom Morza"
Ustka – slip na plaży zachodniej

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Przez kilka miesięcy po przejęciu miasta przez administrację polską w 1945 roku równolegle funkcjonowało kilka nazw miasta: Nowy Słupsk, Nowe Słupie, Postomin, Postomino, Słupioujście, Słupie, Ujście i Uszcz[4]. Ostatecznie rozporządzeniem w 1946 roku ustalona została nazwa Ustka[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Z umowy słupskich radnych ze Święcami (Jaśko ze Sławna oraz Jaśko z Darłowa) z 2 lutego 1337 pochodzi informacja o istnieniu warowni w miejscu ujścia Słupi. Warownia w Ustce jest grodziskiem "quondam castrum", w umowie jest to miejsce określone jako:

...nec non totum et integrum portum Stolpesmunde dictum, penes aquam stolpensem tam ab una quam alia parte situm...
...jak również cały i niepodzielny port Ustka, położony po obu stronach rzeki Słupi...[6]

Podobnie jak mieszkańcy innych wsi miejskich, ustczanie byli poddanymi Słupska. Z tego tytułu składać musieli przysięgę poddańczą, tzw. przysięgę ustecką, oraz płacić podatki na rzecz miasta, dbać o stan portu i nabrzeży, naprawiać je, udzielać pomocy przy rozładunku i załadunku statków oraz przy wejściu statków do portu. Obowiązywał ich także przymus młynny (młyn miejski w Zamełowie). Mieszkańcy Ustki wyróżniali się nie tylko obowiązkiem świadczenia wszelkich prac i usług związanych z portem, ale także płaceniem podatku szosowego, a nie czynszu, lub odrabianiem pańszczyzny. Aż do wojny trzydziestoletniej samodzielni ekonomicznie ustczanie, głównie szyprowie, karczmarze i wójt, przyjmowali obywatelstwo miasta Słupska i korzystali z przywilejów wynikających z posiadania praw miejskich. Rada miejska Słupska ustanawiała statuty, regulaminy i taryfy portowe, mianowała wójta, decydowała o wszelkich pracach związanych z funkcjonowaniem portu, określa rodzaje i wysokość podatków płaconych przez ustczan, sprawowała patronat nad kościołem i szkołą. Rada miejska, jako sąd wyższy, była instancją odwoławczą od wyroków sądu niższego. Wójt Ustki był jednocześnie wójtem portowym.Sprawował on władzę wykonawczą na terenie Ustki w odniesieniu do jej stałych mieszkańców, przebywających okresowo gości (kupców) oraz spraw wynikających z bieżącego funkcjonowania portu.

Od 1329 do końca 1342 Ustka i Słupsk w drodze zastawu była w posiadaniu Zakonu Krzyżackiego. Był to okres trudny, bo gdy zawisła groźba przejęcia ziemi przez Zakon w wieczyste posiadanie, gdyż książę Bogusław V nie był w stanie spłacić w terminie, do 1 stycznia 1343 r., należnej kwoty 3334 grzywien, sumę tę wpłaciło społeczeństwo. Pieniądze te pozwoliły Słupskowi i mieszkańcom ziemi słupskiej wykupić się z rąk Krzyżaków.

Od XIII wieku na tereny te napływali niemieccy kolonizatorzy. Liczba ludności coraz szybciej wzrasta. Kościół w Ustce, która już teraz ma inną nazwę – Stolpmünde, jest budowany z kościołem w Grabnie – w 1356. Zbudowany z drewna kościół pod wezwaniem św. Mikołaja stał na podwyższeniu, prawdopodobnie w środku starego grodziska słowiańskiego. Filialna świątynia kościoła w Grabnie. Był wykorzystywany jako znak nawigacyjny; dzienny i nocny.

Poważniejszą rozbudową portu, była inwestycja rozpoczęta (według Andersona) około połowy XIV w. Zbudowano wówczas pierwsze trwałe urządzenia portowe w postaci mol o długości ok. 55 m, wykonanych z kaszyc, wzmocnionych palami, oraz drewnianych umocnień brzegowych kanału portowego długości: lewy, zachodni brzeg – 280 m, prawy, wschodni – 320 m. Przedłużeniem umocnień były mola Następny etap rozbudowy portu, połączony z kapitalnym remontem dotychczasowych urządzeń, miał miejsce w XV w. Przedłużono wówczas mola do ok. 100 m, wzmocniono wschodni brzeg kanału portowego palową ścianą o długości 170 m oraz wymieniono wszystkie zużyte lub uszkodzone elementy dotychczasowych konstrukcji.

Wizytacje szkół przynoszą pierwsze informacje o szkole w Ustce z 28 lipca 1590 i z 1729.

W 1590 wzmiankowano, że mieszkańcy Ustki zajmują się intensywnie także rybołówstwem.

Do portu w Ustce 2 listopada 1626 wkroczyły szwedzkie wojska, rozpoczęła się wojna trzydziestoletnia. Obroty portu spadły. Zmniejszyła się też liczba mieszkańców.

Dodatkowo do klęsk związanych z wojną w 1644 Ustkę strawił pożar; ocalało 15 domów i kościół.

W 1648 traktat pokojowy i dodatkowe uzgodnienia w 1653 przyporządkowały wschodnią część Pomorza Zachodniego, a więc i Ustkę, pod zwierzchnictwo Brandenburgii.

W XVIII wieku nieliczne statki rozładowywane były na redzie.

W 1794 Ustka liczyła około 700 mieszkańców.

Nowa wojna wywołana przez Napoleona powoduje, że "Wielka Armia" zajmuje Pomorze Zachodnie na przełomie 1806/07. Port w Ustce był blokowany.

Budowa kolei (początek XX wieku) wąsko- i szerokotorowej dokonała przyspieszenia w rozwoju gospodarczym portu jak również całego regionu. Liczba ludności Ustki w 1818 wynosi 477 a w 1941 wynosiła 5051.

Pierwsze, wcale niemałe inwestycje infrastruktury wypoczynkowej zostały podjęte przez gminę miejską w 1911. Budowle po obu stronach portu były konstrukcji drewnianej usadowione na palach. Projekt wzorował się na łazienkach w Sopocie. Od tego czasu jest nieprzerwany przyrost realizacji tych inwestycji.

W 1904 latarnia morska w Ustce emitowała światło białe przerywane. Dodatkowo od 1913 na wschodnim falochronie pracowała syrena przeciwmgłowa.

W 1888 był konsekrowany nowy kościół. Budynek murowany z cegły na fundamencie z głazów granitowych.

Od września 1939 i od czerwca 1941 obowiązywały na pewien czas obostrzenia dla cywilnego ruchu statków.

W czasie wojny pojawiły się plany rozbudowy portu. Szybko zaniechano prac, a jedynym niemym świadkiem tych zdarzeń jest kawałek niedokończonego mola (tzw. trzecie molo).

Od 1942 była w niewielkim stopniu rozbudowywana stocznia.

W Ustce do połowy 1944 było ok. 230 więźniów.

1944 dla Ustki w szczególności (ze względu na port, który dawał możliwość ucieczki przed frontem) rozpoczął się zgromadzeniem dużej liczby uchodźców. Panowała szczególnie ostra zima, brakowało kwater i żywności.

Żołnierze niemieccy skapitulowali po niewielkiej wymianie ognia z oddziałem Armii Czerwonej 9 marca 1945. Została w mieście utworzona komendantura, która utworzyła niemiecką, pomocniczą administrację z niemieckim burmistrzem. Zaczęli zjeżdżać się polscy osiedleńcy. Pierwsza polska władza, Zarząd Miejski, rozpoczął urzędowanie 11 maja 1945. Pierwszym Burmistrzem został Wacław Jaworski, a jego zastępcą Wacław Michalski[7]

29 czerwca 1945 stacja PKP wznowiła działalność przejazdem pociągu na trasie Słupsk-Ustka, którym przybyli zaproszeni do Ustki goście na pierwsze po wojnie Święto Morza.

Urząd Pocztowy, uruchomiony 3 maja 1945, obejmował początkowo swym zasięgiem Ustkę i 20 okolicznych gmin.

Oficjalne przekazanie władzy administracyjnej Polakom odbyło się 22 lipca 1945 r. Zlikwidowana została radziecka komendantura wojenna. W tym czasie zameldowanych było w Ustce 266 Polaków.

Uzdrowisko Ustka[edytuj | edytuj kod]

W uzdrowisku prowadzone może być leczenie w następujących kierunkach: choroby ortopedyczno-urazowe, choroby układu nerwowego, choroby reumatologiczne, choroby kardiologiczne i nadciśnienie, choroby górnych dróg oddechowych[8].

Uzdrowisko posiada 6 zakładów lecznictwa uzdrowiskowego, w tym 4 sanatoria, 3 zakłady przyrodolecznicze oraz przychodnia uzdrowiskowa[9].

Ustkę charakteryzuje klimat o właściwościach leczniczych a ponadto naturalne surowce lecznicze:

  • solanka 3,43% chlorkowo-sodowa, jodkowa, hipotermalna ze złoża „Ustka IGH-1”
  • złoża torfu leczniczego – borowiny o nazwie „Ustka -1”, zaliczane do kopalin podstawowych[10].

Kąpieliska[edytuj | edytuj kod]

Ustka – plaża wschodnia z lotu ptaka

Na terenie miasta wyznaczono 2 letnie kąpieliska morskie[11]:

  • Ustka Wschód – obejmujące długość 500 m linii brzegowej liczonej w kierunku wschodnim od ok. 250 m falochronu wschodniego,
  • Ustka Zachód – obejmujące długość 200 m linii brzegowej liczonej w kierunku zachodnim od ok. 110 m od falochronu zachodniego.

W 2012 r. kąpieliska Ustka Wschód i Ustka Zachód spełniały obowiązkowe wymogi jakościowe dla wody w kąpielisku Unii Europejskiej[12]. Kąpieliska miejskie strzeżone są przez ratowników ze Słupskiego WOPR w okresie letnim (lipiec-sierpień)[13].

W 2013 r. ustalono sezon kąpielowy w okresie od 15 czerwca do 15 września[11].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Ustka z lotu ptaka

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Nadzór nad zabytkami znajdującymi się na terenie gminy miejskiej Ustka sprawuje słupska delegatura Pomorskiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków oraz Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Port Ustka – z lotu ptaka
Kościół pw. Najświętszego Zbawiciela
Wikimedia Commons
  • Kościół św. Jana Chrzciciela i św. Mikołaja w Ustce – skwer (cmentarz przykościelny), kościół został rozebrany w 1889, widoczne fundamenty
  • kościół pw. Najświętszego Zbawiciela
    • wybudowany został w latach 1885-1888, w stylu neogotyckim, wzniesiony pierwotnie za wsią, na pustej wydmie, we wnętrzu świątyni na uwagę zasługują:
      • protestanckie empory
      • krucyfiks z 1752 (przeniesiony ze starego kościoła pw. św. Mikołaja)
      • witraż z wyobrażeniem Chrystusa ratującego św. Piotra z morskich fal (dzieło nowoczesne)
      • organy z manufaktury Völknera w Duninowie
      • dwa XVII-wieczne obrazy – na pierwszym przedstawiono rodzinę Kalffów u stóp Chrystusowego Krzyża (ufundowany w intencji duszy syna tej rodziny, który zginął na morzu w 1674), drugi zaś przedstawia Ukrzyżowanie (ufundowany w 1652)
  • domki rybackie i kamieniczki z XIX/XX wieku
  • Warownia w ujściu Słupi znana jako Zaułek Kapitański
  • Port Ustkaprzystań (żeglarstwo) morska w ujściu rzeki Słupi, mająca charakter portu. Ów port morski posiada wszystkie rodzaje konstrukcji dla obsługi statków o niewielkich wymiarach.
    • miejsce po kościele pw. św. Mikołaja stojącym w tym miejscu w latach 1356-1889, mały plac otoczony jest kamienicami, które niegdyś należały do kapitanów statków (stąd nazwa Kapitański Zaułek), w miejscu dawnego kościoła, który prawdopodobnie pełnił również funkcję latarni morskiej położono kamień młyński, rosną tu również stare lipy
  • latarnia morska w Ustce
    • wybudowana w 1892 z czerwonej cegły u nasady wschodniego falochronu, posiada ośmiokątną wieżę o wysokości 21,5 m, wysyła światło na odległość prawie 30 km, zastąpiła światło latarni wciąganej od 1871 na maszt stacji pilotów
  • Port Ustka
    • falochron wcinający się w morze na około 100 m, w Ustce istnieje również tzw. III molo będące pozostałością po niedokończonych planach niemieckich sprzed II wojny światowej, kiedy to miano utworzyć z miasta drugą Gdynię, między trzecim molem a dzisiejszym portem planowano powstanie dwóch basenów dla wielkich statków
  • dzielnica willowa
    • usytuowana zaraz za promenadą i rozciągająca się w głąb śródmieścia, na uwagę zasługują:
Willa Red
  • willa Red z 1890, z wieżą i tarasem widokowym
    • Dom Pracy Twórczej z 1890, o konstrukcji ryglowej z czterokondygnacyjną wieżą
  • była Baza Ratowników Morskich
    • tzw. czerwona szopa, powstała w 1867 ze względu na ówczesne liczne wypadki statków, zwłaszcza w rejonie Ustki, budynek wieńczy godło ratownicze – maltański krzyż
  • Zakład Przyrodoleczniczy (proj. Heinrich Dunkel)
    • zbudowany w 1912 w celu leczenia chorób układu oddechowego, układu krążenia, przemiany materii i reumatyzmu; budynek wzniesiono w miejscu gdzie w 1877 zbudowano pierwsze usteckie łazienki parowe, do łazienek tłoczono morską wodę, którą podgrzewano i wykorzystywano do kąpieli leczniczych
  • Promenada Nadmorska
    • jej historia sięga 1875, kiedy założono tu park z alejami spacerowymi, w spacerach i śniadaniach na promenadzie lubował się książę Otto von Bismarck

Pomniki i miejsca pamięci narodowej[edytuj | edytuj kod]

Umierajacy wojownik
  • Ławeczka Ireny Kwiatkowskiej, pomnik odsłonięty 25 lipca 2012 roku w parku uzdrowiskowym
  • pomnik Fryderyka Chopina w Parku Nadmorskim, przedstawia postać kompozytora kierującego się w stronę morza. Odsłonięty został 23 czerwca 1979, jego autorką jest Ludwika Nitschowa (twórczyni warszawskiej syrenki)
  • "Umierający wojownik" pomnik autorstwa Josefa Thoraka w Parku Nadmorskim, ku czci 76 mieszkańców Ustki poległych w czasie I wojny światowej, odsłonięty 22 stycznia 1922, przedstawia nagiego, upadającego, rannego wojownika dźwigającego tarczę, na której po raz pierwszy uwieczniono herb Ustki
  • krzyż poległych – monument w parku Jana Pawła II, przed neogotyckim kościołem. Przeniesiony ze wsi Zimowiska pod koniec XX wieku
  • pomnik matki czekającej na powrót syna z morza. Został odsłonięty w 2002 roku przy wschodnim nabrzeżu portu, pomiędzy Latarnią Nadmorską a Kapitanatem Portu w Ustce, przedstawia kobietę zwróconą twarzą do portu. Kompozycji towarzyszą cztery tablice ze scenami portowymi. Wkomponowano też dawnekoło sternicze i kotwice. W przeddzień odsłonięcia nieznani sprawcy oderwali głowę rzeźbie i porzucili na terenie miasta. Część pomnika doklejono, jednak widoczne są spękania postaci.
  • figura św. Jana Nepomucena na zachodnim nabrzeżu portu, przy nowej stacji ratowników morskich SAR. Do 2010 roku usytuowany był na wschodnim falochronie. Wykonany z drewna.
  • pomnik usteckiej Syrenki na wschodnim falochronie, w dawnym miejscu pobytu pomnika św. Jana Nepomocena, autorstwa ustczanina Michała Rosa, z mosiądzu. W wyniku lokalnej akcji i zbiórki społecznościowej odsłonięty w sierpniu 2010 roku, w miejscu, gdzie dotychczas znajdował się pomnik św. Jana Nepomucena. Huta nie wykonała zlecenia zgodnie z projektem autora, przez co prosił on władze lokalne o usunięcie Syrenki z widoku publicznego. Po odsłonięciu pomnika, został oszpecony przy udziale narzędzi mechanicznych przez nieznanych sprawców. Jesienią 2010 roku pomnik zdemontowano z falochronu, poprawiano w hucie uszkodzoną twarz i biust, jednak bez pozytywnego skutku. Rzeźba, wbrew protestom rzeźbiarza, wróciła do Ustki zimą 2010 roku.
  • obelisk upamiętniający gen. Stanisława Sosabowskiego, przy skrzyżowaniu ulic Jagiellońska i Grunwaldzka z rondem patrona obelisku.

Gospodarka[14][edytuj | edytuj kod]

Ustka z lotu ptaka

W 1858 r. zawinęły do Ustki statki z ponad 40 portów, a w 1868 r. z około 60 portów basenu Morza Bałtyckiego i Morza Północnego, najczęściej – oprócz niemieckich – z Kopenhagi, Norwegii (Stavanger, Bergen) i Amsterdamu. Angielskie żaglowce przybywały z Londynu, Newcastle, Sunderlanu, Liverpoolu i Hartlepoolu[15].

Liczba kutrów rybackich w Ustce w latach 1886-1939

ul. Marynarki Polskiej
1886 1895 1900 1905 1919 1915 1920 1925 1930 1932 1939
2 29 21 26 34 49 65 61 54 49 50

W Ustce ostatni drewniany szkuner żaglowy spłynął na wodę w 1866 r. W roku następnym dwa szkunery 38 i 39-łasztowy wzmocniono po raz pierwszy płytami galwanizowanymi oraz stalowymi[16].

W 1903 i 1904 zbudowano po jednym małym parowcu – 157 i 299 BRT. Po I Wojnie Światowej i w latach kryzysu powojennego działalność w Ustce prowadziła jedna stocznia. Właściciel Józef Bartsch w swojej produkcji oferował łodzie wiosłowe, motorowe, jachty oraz drewniane i stalowe kutry rybackie[6]. Flota macierzysta Ustki w 1906 r.

  • Stadt Stolp Parowiec śrubowy; szkuner 415,4 m³ 146,6 BRT
  • Pomerania Szkuner z żaglami gaflowymi 639,0 m³ 225,6 BRT
  • Mathilde Parowiec śrubowy; szkuner 1951,9 m³ 689,0 BRT
  • Pomerania Parowiec śrubowy; szkuner z żaglem gaflowym 305,3 m³ 107,8 BRT
  • Fritz Parowiecśrubowy z 3 drewnianymi masztami 466,4 m³ 164,7 BRT
  • Martha Parowiec śrubowy 445,0 m³ 157,0 BRT
  • Frieda Parowiec śrubowy 846,6 m³ 298,9 BRT
  • ponadto 1 żaglowiec (szkuner gaflowy) 19,3 BRT

W pierwszych latach ubiegłego stulecia Ustka wzbogaciła się o mleczarnię oraz gazownię (w 1904 r.), którą rozbudowano w latach 1937 i 1938 r. Po pierwszej wojnie powstała tu niewielka fabryczka maszyn (przy tzw. drodze Eldorado, na lewym brzegu rzeki), do której należał warsztat naprawczy samochodów. W 1937 r. rozpoczęła produkcję fabryczka kiełbas z wątróbek dorszowych[6].

W 1947 r. w Ustce czynne były między innymi zakłady związane z gospodarką morską: "Stocznia"- warsztaty mechaniczne zatrudniały 260 pracowników, 3 wędzarnie – łącznie 61 pracowników, zakład konserwowy "Światowid" – 55 pracowników, Miejskie Zakłady Gazowni, Wodociągów i Kanalizacji – 25 pracowników. Prócz tego pracowały zakłady rzemieślnicze zatrudniające po kilka osób.

Na 30 kwietnia 2004 zacumowanych w porcie Ustka było 117 kutrów i łodzi rybackich. Na terenie miasta zlokalizowane są także firmy branżowo związane z rybołówstwem – zakłady mechaniczne i elektromechaniczne, sieciarnie. Ważnym elementem całego sektora są przetwórnie ryb. Dawne duże przedsiębiorstwa państwowe zatrudniające w czasach PRL po kilka tysięcy osób albo zbankrutowały (Stocznia Ustka SA), albo zostały sprywatyzowane. Na terenie dawnej stoczni zlokalizowane są nieduże prywatne spółki branżowo związane z rybołówstwem lub przemysłem okrętowym (prywatna Stocznia Ustka Sp. z o.o. zatrudniająca kilkadziesiąt osób[potrzebne źródło], gdzie budowane są plastikowe łodzie ratunkowe). Działalność ta jest jednak zanikająca i przewiduje się w przyszłości turystyczno-rekreacyjny charakter dawnych terenów przemysłowych. Teren drugiego pod względem wielkości państwowego przedsiębiorstwa PPiUR "Korab" został sprzedany i obecnie działają tam przedsiębiorstwa z branży turystyczno-noclegowej (osiedle deweloperskie przy ul. Na Wydmie), pensjonaty. W innej jego części zlokalizowano pierwszą na polskim wybrzeżu aukcję rybną, sieciarnię (firma duńska) oraz usługi[17].

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Ogólnopolski Festiwal Sztucznych Ogni w Ustce w 2010 roku
Ogólnopolski Festiwal Sztucznych Ogni w Ustce w 2007 roku
Instytucje kultury w Ustce 
  • Bałtycka Galeria Sztuki
  • Dom Kultury
  • Kino "Delfin"
  • Biblioteka Miejska
  • Muzeum Ziemi Usteckiej
  • Muzeum Chleba (znajdujące się na poddaszu starej piekarni, gdzie zobaczyć można dawny sprzęt piekarniczy, m.in. XVII-wieczne urządzenie do wyrabiania ciasta, mieszadła do ciast i masy kremowej czy gofrownice z początku XX wieku; ciekawostką jest przedwojenny automat do sprzedaży cukierków oraz jedna z pierwszych lodówek)
  • Muzeum Mineralogiczne
Cykliczne imprezy kulturalno-rekreacyjne w Ustce
  • Ustecki Ogólnopolski Festiwal Sztucznych Ogni,
  • Nadbałtycki Festiwal Piosenki Dziecięcej "O Bursztynowe Słoneczko",
  • Mistrzostwa Polski w Beach Soccer,
  • Impreza żeglarska "Cała naprzód"
  • Impreza muzyczna "nbar on the beach"
  • "Bielsko Biała i Beskidy w Ustce"
  • Mistrzostwa Polski w wypłukiwaniu bursztynu "Złoto Bałtyku",
  • 14 sierpnia – Święto Miasta, czyli "Festyn Bałtycki"[18]
Wiele lat mieszkał tu i tworzył pisarz dr Marian Majkowski.

Media[edytuj | edytuj kod]

  • Radio
    • W Ustce na stałe stacjonuje korespondent Polskiego Radia Koszalin, który przekazuje również relacje do ogólnopolskich rozgłośni Polskiego Radia.
  • Prasa
    • "Ziemia Ustecka" – bezpłatny dwumiesięcznik, najstarsza gazeta ustecka (istnieje od 2000 roku)
    • "Kurier Ustecki" – bezpłatny dwutygodnik
    • Głos Pomorza – Dziennik Pomorza Środkowego
    • "Dziennik Słupski" – dodatek Dziennika Bałtyckiego
    • "Nasze Miasto" – bezpłatny dziennik Słupska i Ustki
    • "Zbliżenia" – dwutygodnik regionalny

Oświata[6][edytuj | edytuj kod]

Szkolnictwo do 1939 r.[edytuj | edytuj kod]

Przez cały XIX w. w Ustce była tylko jedna szkoła powszechna, początkowo kilkuklasowa – elementarna, następnie o pełnym zakresie edukacji stopnia podstawowego. W roku szkolnym 1897/98 pracowało w niej 6 nauczycieli, a w 1917 r. 8 nauczycieli i 3 nauczycielki. W budynku szkoły mieściły się odrębne klasy szkoły średniej niższego szczebla. W końcowych latach XIX w. założono w Ustce państwową szkołę nawigacyjną pierwszego stopnia (die Konigliche Navigationsvorschule). Szkoła ta stale borykała się z brakiem dostatecznej liczby kandydatów. Zlikwidowano ją w 1910 r.

Szkolnictwo po 1945 r.[edytuj | edytuj kod]

W roku szkolnym 1977/78 do szkół podstawowych uczęszczało 1731 uczniów, Liceum Ogólnokształcące ukończyło 58 uczniów, a szkołę zawodową 65.

Szkoły podstawowe:

  • Szkoła Podstawowa nr 1 im. kpt. Leonida Teligi,
  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. kmdra Bolesława Romanowskiego,

Gimnazja:

  • Gimnazjum im. gen. Mariusza Zaruskiego,
  • Społeczne Gimnazjum Usteckiego Towarzystwa Oświatowego,

Szkoły ponadgimnazjalne:

  • Zespół Szkół Technicznych:
    • Technikum,
    • Technikum Uzupełniające dla Dorosłych,
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa,
  • Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Mikołaja Kopernika:
    • Liceum Ogólnokształcące,
    • Liceum dla Dorosłych,

Szkoły wyższe:

Towarzystwa oświatowe:

  • Ustecki Uniwersytet Trzeciego Wieku,
  • Usteckie Towarzystwo Oświatowe,
  • Ustecki oddział IQ Szkoła Pamięci

Sport[edytuj | edytuj kod]

Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji

Kluby i towarzystwa sportowe:

  • Miejski Klub Sportowy "Jantar Ustka"
  • Lekkoatletyczny Klub Sportowy "Jantar Ustka"
  • Klub Tenisa Stołowgo
  • Stowarzyszenie Turystyczno Sportowe "STS Ustka"
  • Stowarzyszenie Sympatyków Piłki Ręcznej "Szczypiorniak Ustka"
  • Stowarzyszenie "Yacht Klub Ustka"
  • Związek Kulturystyki i Fitnes
  • Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej
  • Ustecki Towarzystwo Sympatyków Sportu

Uczniowskie Kluby Sportowe:

  • Bałtyk
  • Fala
  • Słupia
  • Kyokushin
  • Hetman
  • Opty
  • Jijitsu Gepard
  • Tennis Team Club

Usteccy sportowcy:

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa w Ustce

Ustka stanowiła niegdyś stację węzłową skąd odchodziły linie kolejowe:

W tej chwili istnieje tylko linia kolejowa Piła Główna – Ustka, pozostałe dwie zostały rozebrane, a na terenie miasta znajdują się dwa czynne przystanki kolejowe: Ustka oraz Mokrzyca (od 10 czerwca 1996 kiedy to włączono Mokrzycę do granic administracyjnych miasta).

Jest to linia kolejowa jednotorowa zelektryfikowana.

Transport autobusowy[edytuj | edytuj kod]

Z Ustki drogą krajową nr 21 można dojechać do Słupska autobusami firm:

Z dniem 01. 09. 2010 roku słupski Miejski Zakład Komunikacji zrezygnował z obsługi tejże trasy.

Z Ustki istnieje połączenie do Osiedla Przewłoka, wsi Przewłoka i Wodnica:

  • "Komunikacja miejska" – linia 2

Na zlecenie gminy wiejskiej Ustka usługi przewozowe z Ustki do wielu miejscowości gminnych świadczą ponadto:

Z Ustki jest wiele połączeń dalekobieżnych Przedsiębiorstwa Państwowej Komunikacji Samochodowej w Słupsku S.A.:

całorocznych do:

sezonowych do:

Administracja[edytuj | edytuj kod]

Ratusz – siedziba Urzędu Miasta Ustka

Ustka ma status gminy miejskiej. Mieszkańcy wybierają do Rady Miasta Ustka 15 radnych[19].

Mieszkańcy wybierają radnych do sejmiku województwa w okręgu nr 1. Posłów na Sejm wybierają z okręgu wyborczego nr 26, senatora z okręgu nr 62, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu nr 1.

Ustka jest obszarem właściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Słupsku, Sądu Okręgowego w Słupsku[20] i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku[21].

Miasta i gminy partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta i gminy partnerskie:

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Widok z falochronu w stronę latarni oraz portu
Widok z falochronu w stronę latarni oraz portu

Przypisy

  1. Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-06-05. ISSN 1734-6118.
  2. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-10. ISSN 1505-5507.
  3. Dzieje Ustki praca zbiorowa, Polskie Towarzystwo Historyczne w Słupsku 1985 r.
  4. Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948. Tadeusz Białecki (red.). Szczecin: Książnica Pomorska w Szczecinie, 2002, s. 228. ISBN 83-87879-34-7.
  5. Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262, s. 7)
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Źródło: Dzieje Ustki – praca zbiorowa, Polskie Towarzystwo Historyczne w Słupsku 1985 r.
  7. Źródło: Wojewódzkie Archiwum Państwowe w Słupsku. Sprawozdanie z działalności Zarządu Miejskiego w Ustce za okres 1945-1950
  8. (§6. Statut Uzdrowiska Ustka) Uchwała Nr XXXV/282/2009 Rady Miasta Ustka z dnia 28 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2009 r. Nr 102, poz. 2020)
  9. (Załącznik tekstowy nr 1 do Statutu Uzdrowiska Ustka) Uchwała Nr XXXV/282/2009 Rady Miasta Ustka z dnia 28 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2009 r. Nr 102, poz. 2020)
  10. (§5. Statut Uzdrowiska Ustka) Uchwała Nr XXXV/282/2009 Rady Miasta Ustka z dnia 28 maja 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2009 r. Nr 102, poz. 2020)
  11. 11,0 11,1 Uchwała Nr XXXV/303/2013 Rady Miasta Ustka z dnia 28 maja 2013 r. ws. wykazu kąpielisk
  12. Bathing water quality - data viewer (ang.). European Environment Agency. [dostęp 2013-06-14].
  13. Praca w sezonie letnim 2013. Słupskie Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe. [dostęp 2013-06-14].
  14. Źródło: Dzieje Ustki – praca zbiorowa, Polskie Towarzystwo Historyczne w Słupsku 1985 r. "Stolper Wochenblat" 1858 oraz "Intelligenz-Blatt" 1868
  15. Źródło: Dzieje Ustki – praca zbiorowa, Polskie Towarzystwo Historyczne w Słupsku 1985 r. Z. Szopkowski, "Małe porty" s. 151, 360
  16. źródło "Stolper Wochenblatt" 1868, nr 154
  17. źródło: http://www.ustka.pl/i/bip/pliki/210_uchwala_Plan_Rozwoju_Lokalnego.pdf
  18. Ustka
  19. Zarządzenie nr 56/10 Wojewody Pomorskiego z dnia 4 marca 2010 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2010 r. Nr 35, poz. 594)
  20. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 października 2002 r. (Dz. U. z 2002 r. Nr 180, poz. 1508).
  21. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 198, poz. 1925)
  22. BIELSKO-BIAŁA. ComSerwis. [dostęp 2011-11-28].
  23. ENKHUIZEN. ComSerwis. [dostęp 2011-11-28].
  24. KAPPELN. ComSerwis. [dostęp 2011-11-28].
  25. PALANGA. ComSerwis. [dostęp 2011-11-28].
  26. PIONIERSK. ComSerwis. [dostęp 2011-11-28].
  27. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 5 czerwca 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
Commons in image icon.svg