Airbus A330

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Airbus A330
Airbus A330-300 w barwach linii Lufthansa
Airbus A330-300 w barwach linii Lufthansa
Dane podstawowe
Państwo Francja Francja
Producent Airbus
Typ pasażerski
Załoga 2 osoby
Historia
Data oblotu 2 listopada 1992
Lata produkcji Od 1994
Egzemplarze 1323 w tym aktywnych 1293 (stan na grudzień 2016)[1]
Liczba wypadków
 • w tym katastrof
10
3 (338 ofiar)[2]
Dane techniczne
Napęd 2 × GE CF6-80E1 lub 2 × Pratt & Whitney PW4000 lub 2 × RR Trent 700 o ciągu 303-320 kN każdy
Wymiary
Rozpiętość 60,3 m
Długość 58,8m - 63,6m
Szerokość kadłuba 5,28 m
Powierzchnia nośna 361,6 m²
Masa
Własna 109t - 124,5t
Startowa 233.9 - 242 t
Zapas paliwa 97,170 l - 139,100 l
Osiągi
Prędkość maks. 913 km/h
Prędkość przelotowa 871 km/h
Zasięg 7,400 km - 13,430 km
Dane operacyjne
Liczba miejsc
do 405
Użytkownicy
Ponad 100 linii lub państw.
Rzuty
Rzuty samolotu

Airbus A330samolot pasażerski używany w lotach komercyjnych na średnich i długich dystansach o dużej ładowności produkowany przez koncern Airbus. Został zaprojektowany równocześnie z czterosilnikowym A340. Lot dziewiczy odbył w 1992 r.

A330 opracowano w Airbusie, aby konkurować na rynku szerokokadłubowych maszyn dwusilnikowych, z samolotami Boeinga oznaczonymi jako 767 i 777.

Konstrukcja skrzydeł A330 jest identyczna z A340, a różnica tkwi w zastosowaniu dwóch silników. Projekt oparty jest na Airbusie A300, a system awioniki pochodzi z A320. Pilot kieruje ruchami maszyny poprzez system fly by wire (poprzez komputer).

Liczba pasażerów zależy od konfiguracji foteli. Producent proponuje wersję z trzema klasami - 295 siedzeń. W opcji z dwiema klasami przewidziano 335 foteli.

Airbus A330-200 w malowaniu Sił Powietrznych Republiki Kazachstanu

Do końca roku 2012 zamówiono 1237 maszyn A330, a 938 zostało dostarczonych do użytku dla linii lotniczych na całym świecie. 19 lipca 2013 Airbus dostarczył tysięczny egzemplarz A330 przeznaczony dla Cathay Pacific[3]. Największym użytkownikiem samolotów tego typu są Turkish Airlines. W 2013 cena jednego samolotu wynosiła około 216 milionów USD za wersje A330-200, 219 za -200F i 239 milionów USD za A330-300.

Airbus A330-200 o zasięgu 13,430 km może pokonywać trasy długodystansowe, np. Toronto - Frankfurt (Air Canada), czy też średniodystansowe jak np. Abu Dhabi - Manchester (Etihad Airways). Wersje modelowe 201 do 203 wyposażono w silniki General Electric CF6-80E1, 222 do 223 w Pratt & Whitney PW4000 lub 243 z Rolls-Royce Trent 700.

Model towarowy A330-200F w lecie 2006 zastąpił w ofercie Airbusa A300-600F, samolot różni się wizualnie od pozostałych A330 wystającym z kadłuba schowkiem przedniej goleni podwozia[4]. W lutym 2012 uruchomiono program A330P2F, który będzie oferował możliwość konwersji samolotów pasażerskich na Cargo[5].

A330 MRTT[edytuj]

 Osobny artykuł: Airbus A330 MRTT.

Airbus Defence and Space oferuje wojskową wersję transportowo-tankującą Airbus A330-200 MRTT, którą zakupiły Wielka Brytania, Australia i Francja.

A330neo[edytuj]

1 kwietnia 2015 producent uzyskał certyfikat EASA dla A330-300 o zwiększonej z 235 do 242 ton maksymalnej masie startowej, jego zasięg wzrósł do 11 300 km, przy 2% niższym zużyciu paliwa[6]. 9 września 2015 certyfikat otrzymał A330-200 o masie 242 ton, zasięg wersji wzrósł o 650 km do 13 400 km lub 15 godzin lotu[7]. Nowe wersje wypełniły lukę po wycofaniu się z produkcji modelu A340 oraz stały się bazą do stworzenia zmodernizowanej wersji 14 lipca 2015 na Farnborough International Airshow 2014 Airbus uruchomił program A330neo (new engine option) oferowanego wyłącznie z silnikami Rolls Royce Trent 7000. Dzięki nowym wingletom z tworzywa sztucznego wzmocnionym włóknem węglowym (CFRP) i silnikom RR samoloty ograniczą zużycie paliwa o 11%[8]. Rozpiętość skrzydeł nowej wersji wzrosła z 60,3 do 64 metrów, dzięki zastosowaniu nowych kompozytowych wingletów, takich jak stosowanych na Airbus A350 XWB. A330-800neo o długości 58,82 m mieszczący 257 pasażerów w układzie trójklasowym zastąpił A330-200, natomiast A330-300 zastąpił A330-900neo o długości 63,66 m i pojemności 287 osób[9]. W związku z wprowadzeniem A330neo, który ma konkurować z 787-8 producent zrezygnował z uruchomienia produkcji krótkiej wersji A350-800 o długości 60,54 m.

Montaż końcowy pierwszego A330-900 rozpoczęto w październiku 2016 roku[10]. W grudniu 2016 gotowy był pierwszy prototyp w kompletnym malowaniu, pozbawiony jednak silników[11]. W lutym 2017 ukończono drugi egzemplarz testowy #F-WTTE, który także oczekiwał na jednostki napędowe. Pierwotnie producent zaplanował wprowadzenie do służby wersji A330-900 pod koniec 2017, a -800 w 2018 roku. Wejście do służby nowej wersji opóźniono do około marca 2018 roku z powodu prac nad silnikiem[12]. Opóźnienia w rozwoju silnika Trent 7000 uniemożliwiły rozpoczęcie testów i certyfikacji w 2016 roku, ponieważ silnik musi zdobyć certyfikat jako pierwszy[13]. Rolls-Royce ma je dostarczyć w połowie 2017 roku, aby oblot mógł odbyć się we wrześniu 2017. W 2019 zakończy się produkcja starszych wersji -200 i -300 (z wyjątkiem wersji towarowych i wojskowych)[14]. Pierwszym nabywcą samolotu były Delta Air Lines, ale pierwszym użytkownikiem samolotu będą linie TAP Portugal, które zamieniły zamówione A350-800 na A330-900. A330-800 nie jest spodziewany wcześniej niż w 2019 roku, ale może nigdy nie powstać, ponieważ Airbus dysponuje tylko jednym zamówieniem na sześć sztuk dla Hawaiian Airlines[15]. Według Boienga projekt A330neo jest skazany po porażkę, bo większość linii wybierze Dreamlinera lub A350 XWB, a rynek na małe samoloty dalekiego zasięgu do połączeń bezpośrednich jest nasycony przez 787-8 na które popyt skończył się w 2008, od kiedy lepiej sprzedawały się 787-9 i A330-300[16]. Główny nabywcy A330neo, tj. TAP Portugal, Delta, AirAsia X, Garuda Indonesia to użytkownicy starszych wersji A330ceo (A330–200 i A330–300), którzy wybrali bardziej efektywne A330–900neo zamiast większego zasięgu. Rynek użytkowników A330 w 2017 roku liczył ponad 100 przewoźników[17].

Wypadki[edytuj]

  • 30 czerwca 1994 krótko po starcie z lotniska przyfabrycznego w Tuluzie do lotu w celu przetestowania autopilota przed certyfikacją do kategorii CAT III rozbił się A330-300, na pokładzie zginęło siedem osób[18].
  • 12 maja 2010 o godz. 6:10 w okolicach lotniska w Tripolisie w Libii miała miejsce katastrofa samolotu Airbus A330-202 linii Afriqiyah Airways[20], zginęły 103 ze 104 osób. Samolot rozbił podczas odejścia po nieudanym podejściu do lądowania, w początkowej fazie samolotem dowodził drugi pilot. Z braku widoczności pasa dowódca przerwał podejście, jednak w trakcie odejścia, prawdopodobnie pod wpływem iluzji zmysłów, działania obu pilotów doprowadziły do lotu zniżającego. Fatalna współpraca członków załogi, skupienie się na prędkości, błędna reakcja na ostrzeżenia o zniżaniu, a następnie zbyt późna reakcja kapitana, który odebrał kontrolę pierwszemu oficerowi bez jego powiadomienia, a który chociaż wcześniej zorientował się w sytuacji, że nie mógł już sterować samolotem. Doprowadziło to w konsekwencji do zderzenia się z ziemią.

Dostawy[edytuj]

Największymi użytkownikami samolotu są linie: Turkish Airlines (60), Air China (55), China Eastern Airlines (51), Cathay Pacific (42), Delta Air Lines (40), China Southern Airlines (38), Qatar Airways (34), AirAsia X (30), Etihad Airways (29), Korean Air (29), Qantas (28), Singapore Airlines (26), American Airlines (24), China Airlines (24), Garuda Indonesia (24).

Dostawy stan na 31 grudnia 2016[21]
Wersja Suma 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 1999 1998 1997 1996 1995 1994 1993
A330-200 603 21 30 28 43 37 40 32 38 49 42 39 29 25 19 36 16 27 40 12
A330-200F 36 3 3 5 8 8 4 5
A330-300 684 42 70 75 57 56 43 50 38 23 26 23 27 22 12 6 19 16 4 11 14 10 30 9 1
Suma 1 323 66 103 108 108 101 87 87 76 72 68 62 56 47 31 42 35 43 44 23 14 10 30 9 1

Przypisy