Airbus A330

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Airbus A330
Airbus A330-300 w barwach linii Lufthansa
Airbus A330-300 w barwach linii Lufthansa
Dane podstawowe
Państwo Francja Francja
Producent Airbus
Typ pasażerski
Załoga 2 osoby
Historia
Data oblotu 2 listopada 1992
Lata produkcji Od 1994
Egzemplarze 1323 w tym aktywnych 1293 (stan na grudzień 2016)[1]
Liczba wypadków
 • w tym katastrof
10
3 (338 ofiar)[2]
Dane techniczne
Napęd 2 × GE CF6-80E1 lub 2 × Pratt & Whitney PW4000 lub 2 × RR Trent 700 o ciągu 303-320 kN każdy
Wymiary
Rozpiętość 60,3 m
Długość 58,8m - 63,6m
Szerokość kadłuba 5,28 m
Powierzchnia nośna 361,6 m²
Masa
Własna 109t - 124,5t
Startowa 233.9 - 242 t
Zapas paliwa 97,170 l - 139,100 l
Osiągi
Prędkość maks. 913 km/h
Prędkość przelotowa 871 km/h
Zasięg 7,400 km - 13,430 km
Dane operacyjne
Liczba miejsc
do 405
Użytkownicy
Ponad 100 linii lub państw.
Rzuty
Rzuty samolotu

Airbus A330samolot pasażerski używany w lotach komercyjnych na średnich i długich dystansach o dużej ładowności produkowany przez koncern Airbus. Został zaprojektowany równocześnie z czterosilnikowym A340. Lot dziewiczy odbył w 1992 r.

A330 opracowano w Airbusie, aby konkurować na rynku maszyn dwusilnikowych, z samolotami Boeinga oznaczonymi jako 767, 757, i 777.

Konstrukcja skrzydeł A330 jest identyczna z A340, a różnica tkwi w zastosowaniu dwóch silników. Projekt oparty jest na Airbusie A300, a system awioniki pochodzi z A320. Pilot kieruje ruchami maszyny poprzez system fly by wire (poprzez komputer).

Liczba pasażerów zależy od konfiguracji foteli. Producent proponuje wersję z trzema klasami - 295 siedzeń. W opcji z dwiema klasami przewidziano 335 foteli.

Airbus A330-200 w malowaniu Sił Powietrznych Republiki Kazachstanu

Do końca roku 2012 zamówiono 1237 maszyn A330, a 938 zostało dostarczonych do użytku dla linii lotniczych na całym świecie. W 2013 cena jednego samolotu wynosiła około 216 milionów USD za wersje A330-200, 219 za -200F i 239 milionów USD za A330-300.

Airbus A330-200 o zasięgu 13,430 km może pokonywać trasy długodystansowe, np. Toronto - Frankfurt (Air Canada), czy też średniodystansowe jak np. Abu Dhabi - Manchester (Etihad Airways). Wersje modelowe 201 do 203 wyposażono silnikami General Electric CF6-80E1, 222 do 223 w Pratt & Whitney PW4000 lub 243 z Rolls-Royce Trent 700.

Airbus Military oferuje wojskową wersję transportowo-tankującą Airbus A330-200 MRTT, którą kupiły m.in. Royal Air Force. Model towarowy A330-200F w lecie 2006 zastąpił w ofercie Airbusa A300-600F, samolot różni się wizualnie od pozostałych A330 wystającym z kadłuba schowkiem przedniej goleni podwozia[3]. W lutym 2012 uruchomiono program A330P2F, który będzie oferował możliwość konwersji samolotów pasażerskich na Cargo[4].

1 kwietnia 2015 producent uzyskał certyfikat EASA dla A330-300 o zwiększonej do 242 ton maksymalnej masie startowej, jego zasięg wzrósł do 11 300 km, przy 2% niższym zużyciu paliwa[5]. 9 września 2015 certyfikat otrzymał A330-200 o masie 242 ton, zasięg wersji wzrósł o 650 km do 13 400 km lub 15 godzin lotu[6]. Nowe wersje wypełniły lukę po wycofaniu się z produkcji modelu A340 oraz stały się bazą do stworzenia zmodernizowanych wersji -800 i -900. W lipcu 2015 Airbus uruchomił program A330neo (new engine option) oferowanego wyłącznie z silnikami Rolls Royce Trent 7000, dzięki nowym wingletom i silnikom RR samoloty ograniczą zużycie paliwa o 11%. Nowa wersja trafi do produkcji w 2017 roku, a w 2019 zakończy się produkcja starszych wersji -200 i -300[7].

19 lipca 2013 Airbus dostarczył tysięczny egzemplarz A330 przeznaczony dla Cathay Pacific, linii która jest największym użytkownikiem tego typu samolotu[8].

Wypadki[edytuj]

  • 30 czerwca 1994 krótko po starcie z lotniska przyfabrycznego w Tuluzie do lotu w celu przetestowania autopilota przed certyfikacją do kategorii CAT III rozbił się A330-300, na pokładzie zginęło siedem osób.[9][10]
  • 12 maja 2010 o godz. 6:10 w okolicach lotniska w Tripolisie w Libii miała miejsce katastrofa samolotu Airbus A330-202 linii Afriqiyah Airways[12], zginęły 103 ze 104 osób. Samolot rozbił podczas odejścia po nieudanym podejściu do lądowania, w początkowej fazie samolotem dowodził drugi pilot. Z braku widoczności pasa dowódca przerwał podejście, jednak w trakcie odejścia, prawdopodobnie pod wpływem iluzji zmysłów, działania obu pilotów doprowadziły do lotu zniżającego. Fatalna współpraca członków załogi, skupienie się na prędkości, błędna reakcja na ostrzeżenia o zniżaniu, a następnie zbyt późna reakcja kapitana, który odebrał kontrolę pierwszemu oficerowi bez jego powiadomienia, a który chociaż wcześniej zorientował się w sytuacji, że nie mógł już sterować samolotem. Doprowadziło to w konsekwencji do zderzenia się z ziemią.

Dostawy[edytuj]

Największymi użytkownikami samolotu są linie: Turkish Airlines (60), Air China (55), China Eastern Airlines (51), Cathay Pacific (42), Delta Air Lines (40), China Southern Airlines (38), Qatar Airways (34), AirAsia X (30), Etihad Airways (29), Korean Air (29), Qantas (28), Singapore Airlines (26), American Airlines (24), China Airlines (24), Garuda Indonesia (24).

Dostawy stan na 31 grudnia 2016[13]
Wersja Suma 2016 2015 2014 2013 2012 2011 2010 2009 2008 2007 2006 2005 2004 2003 2002 2001 2000 1999 1998 1997 1996 1995 1994 1993
A330-200 603 21 30 28 43 37 40 32 38 49 42 39 29 25 19 36 16 27 40 12
A330-200F 36 3 3 5 8 8 4 5
A330-300 684 42 70 75 57 56 43 50 38 23 26 23 27 22 12 6 19 16 4 11 14 10 30 9 1
Suma 1 323 66 103 108 108 101 87 87 76 72 68 62 56 47 31 42 35 43 44 23 14 10 30 9 1

Przypisy

  1. Airbus orders & deliveries
  2. Airbus A330 Statistics aviation-safety.net
  3. Airbus A330-200F. deagel.com
  4. Airbus to launch A330P2F cargo conversion programme with ST Aerospace and EADS EFW. airbus.com
  5. Certyfikat dla 242-tonowego A330. 2 kwietnia 2015, altair.
  6. Certyfikat dla 242-tonowego A330-200. 9 września 2015, altair.
  7. Farnborough 2014: A330neo w 2017. 14 lipca 2014, altair.
  8. [1] airbus, 19 lipca 2013.
  9. 30 June 1994 accident summary. AirDisaster.com.
  10. Aviation Safety Network: Airbus A330-321 F-WWKH 30 June 1994 accident description (ang.). W: ASN Aviation Safety Database [on-line]. Aviation Safety Network, 2005. [dostęp 2013-01-10].
  11. Aircraft accident Airbus A330-243 4R-ALE Colombo-Bandaranayake International Airport.
  12. Katastrofa A330 w Trypolisie (pol.). altair.com.pl. [dostęp 2010-05-12]., zginęły 102 osoby
  13. AirbusA. S.A.S. AirbusA., Orders, Deliveries, Operators - Worldwide, www.airbus.com, 2016 [dostęp 2016-09-25].